
© pixabay
In de Turkse stad Antalya is de jaarlijkse VN-klimaattop officieel begonnen. De komende twee weken zijn diplomaten, regeringsleiders, maatschappelijke organisaties en tienduizenden andere vertegenwoordigers bijeen om te praten over het beperken van klimaatverandering en het omgaan met de gevolgen ervan. Volgens schattingen wonen meer dan 65 duizend mensen de top dit jaar bij.
Hieronder volgt onderstaande overzicht van de ontwikkelingen per dag:
De noodzaak om fossiele brandstoffen uit te faseren, wordt duidelijk benoemd in de eerste conceptversie voor een slotverklaring van de VN-klimaattop. Voorzitter Australië heeft die maandag rondgestuurd. In de tekst, waar alle landen nu op kunnen reageren, staat een oproep tot "snellere actie om fossiele brandstoffen uit te faseren".
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om "een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen" te maken. Die woordkeuze was een compromis op de top in Dubai, nu drie jaar geleden. Het woord "uitfaseren" ging vooral olieproducerende landen destijds te ver. Het staat nu dus wel in de eerste aanzet tot een slottekst die de voorzitter heeft uitgebracht.
De klimaattop wordt gehouden in Antalya, met Turkije als conferentievoorzitter, maar Australië leidt de officiële onderhandelingen. Ook dat is het resultaat van een compromis, omdat beide landen de COP31 wilden organiseren.
In de conceptversie wordt ook duidelijkheid gegeven over de precieze betekenis van een belangrijke afspraak over adaptatie, gemaakt door landen op de klimaattop van vorig jaar. Daarbij gaat het om aanpassingen aan de gevolgen van klimaatverandering die al onvermijdelijk zijn, zoals een hogere zeespiegel. Ontwikkelingslanden staan voor steeds hogere kosten naarmate de aarde verder opwarmt, terwijl ze aan die opwarming zelf het minst hebben bijgedragen. In Brazilië spraken landen af om de steun aan armere landen te verdrievoudigen. De vraag bleef echter op welk bedrag dat sloeg.
In het voorstel van maandag staat een duidelijke uitleg: het moet minimaal naar 120 miljard dollar per jaar. Dat betekent drie keer het bedrag dat voor 2025 was afgesproken (40 miljard). Het is in de tekst niet als een verzoek of oproep verpakt, maar als een beslissing.
Je moet doen wat je predikt", geeft de Nederlandse klimaatgezant Jan Versteeg zijn toehoorders op de klimaattop in Antalya mee tijdens een bijeenkomst over afbouw van fossiele brandstoffen. Hij heeft meer tips voor landen die daar werk van willen maken. Het meten van fossiele subsidies bijvoorbeeld. "Je kunt niks doen aan dingen die je niet meet, dus begin daarmee."
Versteeg brengt namens klimaatminister Stientje van Veldhoven excuses over voor haar afwezigheid. Door de crisis in politiek Den Haag komt ze pas een dag later naar de VN-top. Ministers en andere bestuurders uit onder meer Tuvalu, Ierland en Brazilië zijn er wel. Ze spreken onder meer over 'routekaarten' die de transitie moeten versnellen. Nederland heeft daar een eerste versie van, al ontbreekt daarin een duidelijk tijdspad.
De klimaatgezant geeft een toelichting op de plannen om de afhankelijkheid van olie, gas en kolen af te bouwen en de knelpunten daarbij. "Wij zitten in de situatie dat ons elektriciteitsnet niet meer voldoet. Dat zit de transitie in de weg", zegt hij.
Kunstmatige intelligentie brengt voor het wereldwijde klimaatbeleid zowel "veel potentie" als "grote gevaren" met zich mee, stelt VN-klimaatchef Simon Stiell. "AI en andere nieuwe technologieën zijn een zwaard dat snijdt aan twee kanten", zei Stiell maandag op de klimaattop in Antalya. Hij sprak tijdens de officiële presentatie van de vrijwillige 'Antalya AI-belofte', een initiatief waarmee gastland Turkije landen en bedrijven wil aanzetten tot een zo duurzaam mogelijk gebruik van kunstmatige intelligentie.
Stiell benadrukte dat AI-gebruik wel meer moet opleveren dan het kost. "We kunnen mensen niet vragen om hogere rekeningen, meer vervuiling die de planeet opwarmt en meer ongelijkheid te accepteren in ruil voor beloftes over een betere toekomst", waarschuwde hij. De Turkse voorzitter van de top, Murat Kurum, ziet in AI-toepassingen veel mogelijkheden om economische groei te realiseren, zonder dat dit hoeft te leiden tot meer energie- of grondstoffenverbruik.
AI kan volgens de tekst van de 'belofte' een bijdrage leveren aan klimaatactie. Het kan bijvoorbeeld worden ingezet om energiesystemen efficiënter te maken of klimaatgerelateerde rampen beter te zien aankomen. Daar staat tegenover dat datacenters heel veel stroom en water vergen.
Op het initiatief klinkt ook kritiek. De Europese ngo Beyond Fossil Fuels noemt het bijvoorbeeld "een holle afleiding" van maatregelen die echt helpen, zoals een transitie weg van olie, gas en kolen. "De beloftes zijn vaag, terwijl waarborgen die nodig zijn om te voorkomen dat datacenters leiden tot meer uitstoot grotendeels ontbreken", klinkt het.
Stiell riep verder bedrijven op om hun werk en investeringen "in lijn te brengen met de afgesproken klimaatdoelen". Voor datacenters betekent dat volgens hem dat ze op hernieuwbare energie moeten draaien.
Onder meer Brazilië, Zuid-Korea, Oeganda en Turkije zelf hebben de belofte ondertekend. Ook tientallen bedrijven doen mee.
Bron: ANP