Jaap Dirkmaat: Regeerakkoord

Voor zover ik weet heeft niemand het er over gehad, niet in de pers en ook niet de Tweede Kamer. En in de lauwe reactie van de natuur- en milieubeweging heb ik er niets over teruggevonden.
Toen het regeerakkoord uit kwam, was ik er als de kippen bij om te lezen, wat met name de God vrezende rentmeesters voor de schepping in petto hadden.

Op de eerste pagina viel mijn oog op een zinnetje. Niet zomaar een zinnetje: het was een van de zes pijlers onder het kabinetsbeleid. Ik las dat ‘de samenleving zich moet bewegen in de richting…’, ‘…van de nooduitgang’ dacht ik, maar nee, ‘…naar een duurzame leefomgeving, om de wereld beter achter te laten dan we haar aantroffen.’ Het was met name het laatste deel van zinnetje waar ik mee bleef worstelen; de wereld beter achter laten dan we haar aantroffen. Ik dacht nog, misschien lees ik het niet goed, maar een leesbril bood zekerheid. Het stond er echt: ‘de wereld beter achterlaten dan we haar aantroffen.’

Daags daarna zag ik ze staan, gebroederlijk naast elkaar, de Rouvoeters, Boschers en Balkenenders, hun plan presenterend op TV. Ze straalden elan uit, en er zouden zelfs vonken zijn over gesprongen. Samen op weg, bewegend in de richting van duurzaamheid, om de wereld beter achter te laten dan wij haar aantroffen.

Het heeft iets van een queeste. Al helemaal door de ronde tafel die Herman Wijffels speciaal voor deze gelegenheid op de kop had weten te tikken. De wijze vader die bezielend leiding gaf aan de kwajongens, die normaal altijd ruzie maken, maar die nu als door de heilige geest aangeraakt zich een wonderlijk reisdoel hadden gesteld: we begeven ons in de richting van duurzaamheid. Het heeft ook wel iets van een sprookje, met hobbits die de wereld gaan redden.

Hoe oud zou je eigenlijk moeten zijn om te beseffen hoe de wereld was toen je haar voor het eerst aantrof? Want hoe moet je anders weten of je haar nu beter achterlaat? Om hem achter te laten moet je trouwens eerst dood gaan.

Ik weet niet hoe het u verging toen u de wereld voor het eerst aantrof. Maar bij mijn geboorte kon ik bijster weinig zien. Laat staan dat mijn ouders, in de voorzienigheid, mij in mijn jeugd meetroonden langs koraalriffen, zeeën vol vis, oerwouden en ijskappen. Vanaf de tijd dat ik een beetje had leren kijken en liefde had gekregen voor mijn eigen woonomgeving, heb ik gevochten voor het behoud van bosjes, houtwallen en heggen, dassen en korenwolven. Maar de kleine wereld waarin ik mijn invloed kon laten gelden is, ondanks mijn vechtlust, onherkenbaar veranderd.Minder natuur, stilte, duisternis, schoonheid en biodiversiteit. De uiterwaarden zijn chemisch afval, de bossen verzuurd en het grondwater vervuild. Nee, het is uitgesloten dat het stukje wereld, waar ik al die tijd heb gewoond, beter kan worden achter gelaten dan ik het ooit aantrof. Terwijl er bij mijn weten nergens een bord staat met ‘ecologisch rampgebied, betreden op eigen risico’.  

Vlak voor onze drie ridders in Beetsterzwaag aan de ronde tafel schoven, kwamen Al Gore en Bill Clinton nog langs. Ze brachten slechte tijdingen over gletsjers, die zich nauwelijks nog verder konden terugtrekken. Groenland werd groen omdat het ijs verdween. Afrika zou zelfs het eerste continent worden zonder winters wit, want op de Kilimanjaro lag alleen nog maar een beetje poedersuikersneeuw.

Tot overmaat van ramp kwam het ene na het nadere VN rapport uit, net voor de onderhandelingen goed en wel konden beginnen. 70% van de koralen was dood gegaan, 50% van de zeeën was leeggevist en in eeuw tijd was de helft van alle biodiversiteit uitgestorven. Op het Journaal zag ik de eerste beelden van mensen die bij Papoea-Nieuw-Guinea van hun eiland werden gehaald, omdat het onder water liep. Oh, en dan was er nog dat rapport - ook van de VN - waaruit bleek dat een week voor Beetsterzwaag de mensheid als geheel was begonnen met pot verteren. We gebruiken nu met z’n allen meer dan er op aarde bijgroeit. In feite is het aftellen begonnen. De kaars is ook aan de onderkant aangestoken, door twee miljard Chinezen en Indiërs, die ook een auto hebben, op vakantie gaan met een vliegtuig en op wintersport als het even kan!

De wereld beter achter laten dan we haar aantroffen. In India vinden de mensen dat waarschijnlijk niet zo moeilijk. Elke dag meer voedsel, een betere gezondheidszorg en de wereld daar is morgen een betere plek om in te overleven dan ze gisteren was. Aan de andere kant worden de rivieren in India met de dag smeriger, verdwijnen olifanten, leeuwen en tijgers. Je kunt veel beweren over India, maar duurzaam is dat land natuurlijk niet. Nee joh! Eigenlijk is er geen enkel land duurzaam, Nederland ook niet.

Als landen niet duurzaam zijn, zijn ze bezig met pot verteren. Wat je hebt verteerd, kun je niet meer achter laten. Zo beschouwd, staat er een onmogelijke pijler onder het regeerakkoord. Dan zijn er nog vijf pijlers over, hoor ik u zeggen, maar die vervallen tot stof, wanneer de wereld elke dag in een slechtere staat wordt door gegeven dan zij gisteren was. En dat nu is de naakte waarheid, waarmee alle Balkenders, Boschers en Rouvoeters, Wijffels en weifelaars van deze wereld mee moeten leren leven!

Het lijkt een eeuwigheid geleden, Alexander Pola, wanneer hij gortdroog zei; ‘Grond, water en lucht, zullen morgen nog smeriger zijn dan vandaag. De verwachtingen voor overmorgen,……. nog smeriger!’

Als u vanmiddag nog gaat wandelen in het bos, pas dan op voor kleine ronde deurtjes, want daarachter wonen de Rouvoeters, Balkenenders en Boschers, de rentmeesters van dit land. Voor u het weet willen ze met u praten over de toekomst van Nederland en waar het met dit land naartoe moet. Zeg dan gewoon: ik zit echt niet te wachten op nog een zondvloed. Morgen ben ik weer druk bezig, om te redden wat er te redden valt. Goede dag heren!