Sfeerfoto van Vroege Vogels
Vroege Vogels

Vroege Vogels

Elke vrijdag om 19.35 uur opnpo2

Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op

Dierenwelzijn, milieu, klimaat en natuur in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.
Vroege Vogels

Illegale bestrijdingsmiddelen gevonden in dode mezen

2 sep 2018
  •  
leestijd 2 minuten
Koolmees

© Fotograaf: karelbuitenkamp

In pimpel- en koolmezen, verzameld in stedelijk gebied waar buxusmotten zijn bestreden, zijn 14 verschillende pesticiden gevonden, blijkt uit verkennend onderzoek van CLM Onderzoek en Advies. De onderzoekers vonden in dood gevonden jonge mezen negen middelen tegen insecten, drie tegen schimmels en een biocide en een hulpstof (1). Geen van deze middelen is voor particulieren toegelaten. Dit wijst op mogelijk illegaal gebruik. 

Buxusmotbestrijding

De aanleiding voor het onderzoek was de vondst van dode jonge mezen in wijken waar de rupsen van de gevreesde buxusmot bestreden worden. Dode jonge mezen zijn in vijf steden in Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland verzameld via een oproep van het programma Vroege Vogels . Als referentie zijn vijf dode jonge koolmezen verzameld uit een bosgebied bij Arnhem, waar geen buxusmotbestrijding heeft plaatsgevonden. In het stedelijk gebied zijn 11 pesticiden gevonden (waarvan 8 insecticiden), terwijl in het bosgebied slechts vier stoffen zijn gevonden (waarvan één insecticide). Dit wijst erop dat in stedelijk gebied bestrijding tegen insecten heeft plaatsgevonden.

Verboden middelen

Alle pesticiden die zijn gevonden in jonge dode mezen zijn niet toegelaten voor particulieren om tegen buxusmot te gebruiken. Hoveniers en gemeentelijke groenbeheerders mogen deze stoffen ook niet gebruiken. Agrariërs mogen een deel van die stoffen wel gebruiken maar het is onwaarschijnlijk dat deze stoffen uit de landbouw komen omdat mezen een heel beperkt gebied hebben waar ze voedsel zoeken als ze jongen hebben (circa 3.000 m2) en de monsters uit de stad komen.

Gevaarlijk?

De onderzoekers kunnen geen uitspraak doen over de mogelijke dood van jonge mezen in relatie tot buxusmotbestrijding met (chemische) bestrijdingsmiddelen. Gevonden concentraties zijn relatief laag, maar toxiciteitstudies betreffen andere vogelsoorten en niet jonge mezen. Bovendien kunnen sommige stoffen effect hebben op de vruchtbaarheid en overleving van jongen.
De buxusmot, foto: mathieu55 (tekst gaat verder onder de foto)
Buxusmot

© Fotograaf mathieu55

Eten mezen wel buxusmotrupsen?

Buxusmotrupsen moeten wel door mezen worden gegeten, anders kunnen ze niet in de jonge mezen terecht komen. Uit voedselproeven op het Nederland Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) blijkt dat koolmezen wel degelijk buxusmotrupsen eten en dat de rupsen ook door de mezen uit takjes buxus worden gehaald.

Buxusmot rukt op

Oorspronkelijk komt de buxusmot uit oost Azië en deze invasieve exoot heeft zich in 2006 in Europa gevestigd. Sinds 2007 komt deze mot ook voor in Nederland. De buxusmot heeft meerdere generaties per jaar en door de vraat van de rupsen sterft de plant geheel af.
Bron: CLM Onderzoek en Advies
1) De aangetroffen pesticiden zijn insecticiden (9) namelijk chlorantraniliprole, DDT, fipronil, imidacloprid, indoxacarb, permethrin, spinosad, spiromesifen en thiamethoxam; twee gevonden insecticiden betreft neonicotinoïden (imidacloprid en thiamethoxam). Daarnaast zijn drie fungiciden (azoxystrobin, fluopyram en propiconazole), een biocide (DEET) en een synergistische hulpstof (piperonylbutoxide). Tevens is een stimulantia, cafeïne, aangetroffen.
Monsters van de mezen in stedelijk gebied (5) betreffen dood gevonden jongen, en zijn verzameld in Reijen (Noord-Brabant), Ede, Arnhem (Gelderland), Delft en Den Haag (Zuid-Holland). De referentiemonsters (5) zijn uit een bosgebied nabij Arnhem.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Maandag, woensdag en vrijdag versturen wij je alle informatie uit de radio en tv-uitzending en het laatste internetnieuws.

Sfeerbeeld BNNVARA programma's