Hoe vliegen vliegende insecten zo vliegensvlug?

Als vliegen vliegen, vliegen vliegen vliegensvlug. Het is een leuke tongbreker, maar ook een heel relevante vraag voor de wetenschap. Want hóe vliegen die vliegen dan zo vliegensvlug? Op zoek naar een antwoord, ontdekte de Wageningse onderzoeker Florian Muijres iets heel opmerkelijks over vliegende muggen.

Muijres, zijn post-doc Camille Le Roy en promovendus Ilam Bharathi bestudeerden 133 verschillende soorten 'tweevleugeligen', zoals bromvliegen, met behulp van supersnelle camera's. Daarmee konden ze zien dat al die beestjes op eenzelfde manier vliegen. Ze bewegen hun vleugels naar voor en naar achter (dus niet op en neer) en door de hoek van de vleugeltjes, genereren ze voldoende lift om in de lucht te blijven.

Vliegen bewegen hun vleugels tot wel 200 keer per seconde heen en weer. Maar van alle tweevleugelige insecten, doen uitgerekend alleen de muggen het net wat anders. Die bewegen hun vleugels minder ver heen een weer, maar wel tot vijf keer zo snel. Door hun vleugels tot duizend keer per seconde heen en weer te flappen, maken ze dat irritante geluid (van niet toevallig ook maximaal duizend hertz).

De reden dat ze dat doen is om vrouwtjes te vinden. "Het is een energetisch kostbare activiteit", weet Muijres nu. "Maar dat is het aanmaken van zo'n idioot grote staart voor een pauw ook. Die doet dat ook 'alleen maar' om de vrouwtjes te imponeren." Toch is het niet zo dat vrouwtjes het gezoem van mannelijke muggen aantrekkelijk vinden. In natuurkundige termen: het gezoem van de mannetjes interfereert met het lagere gezoem van de vrouwtjes, waardoor de mannen die vrouwen in een grote groep kunnen vinden.

Uit dit onderzoek kun je verschillende dingen leren, zegt Muijres. "Ten eerste kun je leren hoe kleine vliegende robots, zoals drones, zo efficiënt mogelijk kunnen vliegen. Verder zou het aanknopingspunten kunnen bieden voor de bestrijding van malariamuggen"

Als laatste praktische les, vertelt Muijres hoe je muggen het beste kunt doodslaan als ze in je slaapkamer zitten. "Altijd met twee handen slaan", suggereert hij. "Vliegende insecten kunnen razendsnel reageren op bewegingen, maar als ze twee handen in de gaten moeten houden, wordt dat toch lastiger. Dan neemt je kans om ze te raken dus aanzienlijk toe!"
Al kun je ze natuurlijk ook bewonderen en laten vliegen.