Hoe dik en hoe hard is het veen?

Veengrond speelt een steeds belangrijker rol in de discussie over klimaat en ook over biodiversiteit. Verdrogend veen vliegt als broeikasgas de lucht in en het wordt ook vaak te hard voor wormen of gruttosnavels om er nog doorheen te komen. Onderzoekers van de Vrije Universiteit zijn daarom begonnen met een groot onderzoek naar veenbodems. Kunnen andere manieren van veehouderij misschien een oplossing bieden voor de droge en harde veenbodems?

"De basis voor dit onderzoek werd al gelegd in de corona-tijd", vertelt post-doc onderzoeker Rosa Boone. "Nico Jonker en Dick Melman gingen toen uit nieuwsgierigheid naar buiten met een zogenoemde penetrometer. Dat is een apparaatje waarmee je de weerstand kunt meten van de bodem, door er met een soort veer in te drukken. Ze wilden weten hoe hard de bodem eigenlijk is en of grutto's er nog met hun snavel doorheen komen." Inmiddels is dat onderzoek uitgegroeid tot een officieel, groter project.

Het onderzoek is onderdeel van het grotere project VeenVitaal, van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Onder leiding van hoogleraar Matty Berg, willen verschillende onderzoekers ontdekken hoeveel veen er nog in de bodems zit en hoe ze daar op een duurzame manier mee kunnen omgaan. Berg: "Het beste zou natuurlijk zijn om het veen gewoon nat te houden, maar zo eenvoudig is dat ook al niet meer. Eenmaal verdroogd neemt niet zomaar meer water op. En er moeten ook nog mensen kunnen wonen en werken rond het veen. Met ons project willen we dan ook duurzame oplossingen vinden waar ook een plek blijft voor landbouw. Maar dat zal een andere landbouw moeten zijn dan we nu veel zien op de veenweiden.

Veen is eigenlijk een prachtig geschiedenisboek, zo laat onderzoeker Mariet Hefting zien. "Als je met een guts een veenprofiel omhooghaalt, zie je bijvoorbeeld nog grijze kleilaagjes uit de tijd dat het hier is overstroomd met zeewater. En in de pure veenlagen herken je nog de onverteerde resten van bijvoorbeeld riet van honderden of misschien wel duizenden jaren oud. Als dat verdroogt, oxideren de plantenresten en vliegt het veen als CO2 de lucht in."