Sfeerfoto van Vroege Vogels
Vroege Vogels
Vroege Vogels

Elke zaterdag om 19.50 opnpo2

Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op

Natuur, milieu, klimaat en dierenwelzijn in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.
Vroege Vogels

Muzikale repertoire van koolmezen

  •  
18-04-2021
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
1380 keer bekeken
  •  
koolmeesradio2sept

© Foto: willemdewolf

Koolmezen kunnen met een paar toontjes verrassend veel liedjes componeren. Geluidenverzamelaar Henk Meeuwsen riep in januari alle luisteraars op om de zang van koolmezen op te nemen en in te sturen. Hij is benieuwd hóeveel verschillen er te horen zijn en of er bijvoorbeeld ook regionale dialecten zijn. Zondag laten we in Vroege Vogels een selectie horen van de meest opvallende inzendingen. Kees van Oers, die al meer dan een kwart eeuw onderzoek doet aan de koolmees, geeft toelichting bij de geluiden.

Janken als een baby

De koolmees is een van de eerste vogels die in de winter alweer begint met zingen. 'Roepen' doen ze het hele jaar door wel. Die verschillende roepjes zijn voor onderzoekers trouwens vaak nog interessanter dan de zang. Er zit veel meer informatie in! "In het vroege voorjaar doet een vrouwtje bijvoorbeeld de bedelroep na van de kuikens", vertelt Meeuwsen. "Daarmee test ze de mannetjes, of die wel goed reageren op het geluid van hongerige kuikens. Je moet er niet aan denken dat mensen op die manier hun partner selecteren", vindt Meeuwsen. "Als vrouwen een man kiezen door hun reactie op het geluid van een huilende baby te bekijken, zou de mensheid snel uitsterven", veronderstelt de geluidenman lachend.

200 liedjes met twee toontjes

De zang van de koolmees bestaat doorgaans maar uit twee toontjes. "Maar daarmee kun je, net als met een morse-code, toch heel veel variëren", weet Meeuwsen. Voor de app Birdsounds Europe verzamelde Meeuwsen inmiddels 20 verschillende liedjes. Maar er moeten er veel meer zijn. Er wordt wel geroepen dat er wel 200 verschillende liedjes van de koolmees bestaan.

40 jaar koolmezenliedjes verzamelen

Ardaan Gerritsen

Vogelgeluidenverzamelaar Ardaan Gerritsen

© Henny Radstaak

Eén van de luisteraars die op de oproep van Henk Meeuwsen reageerde, is Ardaan Gerritsen uit Bergen op Zoom. Hij verzamelt al meer dan 40 jaar de liedjes van koolmezen, niet de gewone zang, maar juist de bijzondere variaties. In de tijd dat je geluid nog opnam met een bandrecorder met tape op een spoeltje, werd hij geïnspireerd door natuurman Jac. P Thijsse, die - zoals Gerritsen zegt - ooit beweerd heeft dat hij 52 verschillende liedjes van de koolmees had onderscheiden. Inmiddels overtreft de verzameling van Ardaan Gerritsen ruimschoots de 52 variaties waar Thijsse over sprak.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (1)

Theo Huitema
Theo Huitema16 apr. 2021 - 11:52

mooie muzikale koolmeesjes.