Grote grazers sturen het landschap in de Slikken van de Heen

Konikpaarden, rode geuzen en Europese bizons nemen het grootste deel van het beheer voor hun rekening in de Slikken van de Heen. Recent onderzoek laat zien dat elk van deze drie grote grazers een eigen niche heeft. Esther Linnartz, kuddebeheerder bij Free Nature, vertelt hoe de combinatie van grazers zorgt voor een afwisselend landschap met veel biodiversiteit.

Toen de Slikken van de Heen na de afsluiting van de Philipsdam in 1987 begonnen te verzoeten, kreeg de natuur grotendeels de vrije hand. Binnen een mum van tijd groeide het gebied dicht met grassen en wilgen, maar ook met dominante soorten zoals brandnetel en grote berenklauw. Om het landschap halfopen te houden en ook andere soorten een kans te geven, zet het Zeeuwse Landschap grote grazers in. Ze begonnen met rode geuzen en koniks, in 2020 kwam daar ook een kleine kudde wisenten bij.

De wisent staat ook wel te boek als de Europese bizon. Vroeger leefden deze imposante beesten in heel Eurazië, waaronder Nederland. Maar door bejaging en concurrentie in het landgebruik stierf de soort in 1927 uit in het wild. Dankzij fokprogramma’s met dieren in gevangenschap werden wisenten rond het midden van de 20e eeuw geherintroduceerd. Best bijzonder dus, dat ze vandaag de dag rondlopen in de Slikken van de Heen.

Wisenten zijn gespecialiseerd in het knakken en schillen van boompjes zoals berk en wilg in ruigtes. Daarmee zorgen ze voor een geleidelijke overgang van bos en struweel naar grasland en onderdrukken ze snelgroeiende soorten. Rode geuzen eten ook wel van boompjes, maar in mindere mate. Ook scheuren zij lange grassen los met hun tong. De konikpaarden grazen op hun beurt aan die kortere grassen om ze nog korter te maken.

In de Slikken van de Heen wordt ook ingezet op ‘Dood doet Leven’, een project van diverse natuurorganisaties waarbij dode dieren in de natuur blijven en hun rol in de kringloop van het leven vervullen. Dode konikpaarden en runderen mogen niet zomaar blijven liggen, omdat ze onder de landbouwregelgeving vallen. Maar voor wisenten geldt die regelgeving niet.

Wanneer een wisent komt te overlijden in de Slikken van de Heen hebben veel soorten daar baat bij. Zo trekt een kadaver grote aaseters aan, waaronder raven en vossen. Maar ook kleintjes, zoals aaskevers, die op hun beurt als voedsel dienen voor wespen en vogels. Ook profiteren planten en schimmels van voedingsstoffen uit het dode lichaam.

Kijk zondag 17 mei 2026 om 19.25 naar de aflevering over de Slikken van de Heen op NPO 2!