Gemeenteraadsverkiezingen: hoe staat het ervoor met groen beleid?

In maart gaan we naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Tegen welke hindernissen lopen gemeenteraadsleden aan als het om groen beleid gaat? En: wordt de natuur-portefeuille van het lokale bestuur nog wel gespekt? Deze vragen en meer leggen we in Vroege Vogels voor aan John Bijl, directeur van het Perikles Instituut.

Van de boom bij jou op de stoep tot het park om de hoek: veel van deze openbare groenvoorzieningen zijn van de gemeente. Kort gezegd: helt een tak gevaarlijk over jouw oprit, dan moet je bij de gemeente zijn om hier iets aan te doen. Hoewel dit een voorbeeld is waar je misschien al weet van had, er zijn veel zaken die te maken hebben met duurzaamheid, milieu en natuur die gemeentelijk zijn geregeld waar mensen geen weet van hebben.

Binnen alle gemeenten staat groen beleid onder druk. Dat heeft verschillende redenen. Allereerst omdat op politici de ‘vloek van waarde’ rust, legt Bijl uit: “Je kunt uitleggen waarom iets van waarde is voor jouzelf, maar je moet ook iemand meekrijgen in waarom het van hen van waarde is.” Oftewel: hoe kun je aan iemand uitleggen dat groen rondom een huis van belang is als iemand zorg heeft om überhaupt een huis te vinden?

Daarnaast is groen beleid de afgelopen jaren vaak de sluitpost op de gemeentelijke begroting. Vanuit het Rijk komt er geld bij gemeenten terecht via het gemeentefonds. Dat wordt gedeeltelijk met gemeentelijke belastingen opgevuld zoals OZB-belasting, en met bijvoorbeeld geld dat wordt verdiend door betaald parkeerplaatsen. Dat is opgeteld sinds de decentralisatie van de Nederlandse overheid, vaak niet genoeg.

Sindsdien heeft een gemeente meer taken, maar niet altijd genoeg geld om al die taken uit te voeren. Gezien het geld vanuit het Rijk niet een expliciete bestemming heeft, kan een gemeente zelf invullen waar het heen gaat. En zo wordt het geld vaak niet in natuur geïnvesteerd: “En dan kom je terug bij de ‘vloek van waarde’”, zegt Bijl.

Natuurlijk zijn er gemeenten die in groen investeren. Traditioneel gezien is Ede een hele groene gemeente doordat de Veluwe daar ligt, legt Bijl uit: “Ook een gemeente als Soest is groen omdat het in loof ligt. Maar steden zoals Rotterdam en Den Haag bijvoorbeeld voeren ook expliciet groen beleid uit.” Dat is vaak berust op wetenschappelijk onderzoek rondom fijnstof of rondom opwarmende steden door klimaatverandering bijvoorbeeld.