Fundamentele fouten in systeem milieuvergunningen Tata Steel

Zonder een andere aanpak blijft de overheid niet in staat om de gezondheid van omwonenden van zware industrie te beschermen. Dat concludeert Natuur en Milieufederatie Noord-Holland (MNH) na het analyseren van rapporten, beleidsstukken en vergunningprocedures rondom Tata Steel. Directeur Sijas Akkerman van MNH: "Er zitten fundamentele ‘weeffouten’ in het systeem van verlening, toezicht en handhaving van milieuvergunningen, waardoor economische belangen van de industrie zwaarder wegen dan volksgezondheid."


MNH geeft aan dat procedures rondom vergunningen, handhaving en juridische zaken erg lang duren. Dit zorgt ervoor dat strengere milieunormen- en maatregelen bij Tata Steel pas na jaren effect hebben. Hoewel overheden sinds 2019 tal van beleidsplannen hebben gepubliceerd, blijven concrete en afdwingbare maatregelen vaak uit. Dat komt door bestuurlijke vertragingen, onderlinge verwijzingen tussen overheden en het uitblijven van de invoering van strengere instrumenten. Hierdoor blijft de bescherming van omwonenden ondergeschikt aan industriële belangen. 

Uit onderzoeken van het RIVM naar de leefomgeving rondom Tata Steel blijkt dat de luchtkwaliteit in de IJmond slechter is dan elders in Nederland. Inwoners van Wijk aan Zee leven gemiddeld 2,5 maand korter en worden blootgesteld aan verhoogde concentraties zware metalen, lood en PAK’s uit de staalfabriek. "Ondanks tientallen beleidsprogramma’s, onderzoeken, bestuurlijke overleggen en handhavingstrajecten is de leefomgeving sinds 2019 onvoldoende schoner geworden", aldus Sijas Akkerman. "Als het om dit soort bedrijven gaat, is de overheid heel voorzichtig in het opleggen en handhaven van milieunormen. Het RIVM adviseert bijvoorbeeld wel meteen om geen eieren van hobbykippen te eten vanwege PFAS. Als je deze lijn volgt, dan zou je als overheid veel strenger en daadkrachtiger tegen Tata Steel en andere vervuilende fabrieken moeten optreden."

De kern van het probleem ligt volgens MNH in het ontwerp van de milieuwetgeving. Europese regels schrijven voor dat bedrijven alleen hoeven te investeren in schonere technieken als deze economisch haalbaar zijn. Voor oudere installaties gelden bovendien vaak verouderde normen. "Milieuwetgeving is zo ingericht dat economische haalbaarheid het vertrekpunt is. Gezondheid is geen automatische ondergrens", aldus Akkerman. "Oude, vervuilende installaties blijven in bedrijf, en verbeteringen afdwingen kost veel tijd en juridische inspanning." Soms komt een bedrijf sneller zelf in actie dan de overheid. Akkerman: "Tata Steel heeft met hun programma Roadmap Plus de uitstoot van stof en zware metalen verminderd en werkt aan een Groen Staal-fabriek. Hoewel omwonenden de verbeteringen onvoldoende vinden zolang oude installaties blijven draaien, gebeurt er tenminste iets aan het verminderen van de vervuiling."

Bron: Natuur en Milieufederatie Noord-Holland