
Jagende orka's
© Messina Photo
Ruim twee miljoen jaar geleden leefden er in de Noordzee orka’s van zo’n acht meter. Dat is verrassend, omdat lang werd aangenomen dat orka’s pas vrij recent in de evolutie zo groot werden. De vondst van nieuwe fossielen laat zien dat orka’s al veel eerder dan gedacht grote lichamen ontwikkelden en op grote prooien joegen. Mogelijk volgden zij de roofpotvissen op als toppredatoren van de zee.
Eén van de meest in het oog springende botten van de fossiele orka is een stuk van de onderkaak met holtes waarin de tanden zaten. “Wanneer we de grootte van de kaak vergelijken met huidige orka’s, moet de fossiele orka bijna acht meter lang zijn geweest”, vertelt Hidde Bakker, gastonderzoeker van Het Natuurhistorisch Rotterdam. Tegenwoordig zijn er ook nog orka’s die zo groot kunnen worden, maar dat zijn uitsluitend orka’s die zich voeden met grote prooien als walvissen. De kleinere orka’s eten kleinere dieren zoals vis.

Gastonderzoeker Hidde Bakker plaatst een staartwervel in de vitrine
© Gert Elbertsen
Het is aannemelijk dat deze fossiele orka ook grote prooien at; dat het een echte toppredator was. De enige andere fossiele orka die ooit is gevonden komt uit Italië. Deze is iets ouder, maar met een lengte van zo’n drieënhalf meter veel kleiner. “We dachten daardoor altijd dat orka’s relatief lang kleine viseters waren. Ons onderzoek maakt nu een eind aan dat idee.”
Tot ongeveer vijf miljoen jaar geleden waren de roofpotvissen de absolute toppredatoren van de zee. Huidige potvissen eten inktvissen, maar de roofpotvissen joegen op andere walvissen. “Lang was niet goed bekend wie deze ‘leeuwen van de zee’ opvolgden als toppredator, maar de orka’s zijn met deze nieuwe vondst een goede kandidaat.” De fossielen van de oeroude, gigantische orka zijn voor het publiek te bezichtigen in Het Natuurhistorisch Rotterdam.

Een mogelijke scene uit de Noordzee van twee miljoen jaar geleden: drie orkas bejagen kleinere walvisachtigen
© Remie Bakker