Europa zwakt natuurwetten af: bescherming in gevaar

Deze week kondigde de Europese Commissie aan de twee belangrijkste natuurbeschermingswetten, de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn, mogelijk te herzien. Natuur- en milieuorganisaties waarschuwen dat een herziening onvermijdelijk leidt tot zwakkere bescherming van natuur en wijst op grote risico’s. Gezamenlijk roepen de organisaties, waaronder het Wereld Natuur Fonds, de Nederlandse regering en de Europese Commissie op tot inkeer te komen en niet aan deze wetgeving te tornen.

De wetten die de Europese Commissie wil herzien, vormen al decennia de wettelijke basis voor natuurbescherming in heel Europa. Ook bieden ze bedrijven en investeerders een stabiel, voorspelbaar en wetenschappelijk onderbouwd kader voor planning en ontwikkeling. Een herziening zou jarenlange onzekerheid opleveren voor deze ondernemers; daarom riep een groep CEO's onlangs op om de natuurbeschermingswetten in stand te houden[1]. Bovendien blijkt uit evaluaties keer op keer dat niet de beschermingswetten het probleem zijn.

Volgens de natuur- en milieuorganisaties zijn de gevolgen van een eventuele herziening op de natuur niet te overzien. Waar doelen voor natuur, water en klimaat veelal niet worden gehaald, dreigen deze nu nog verder uit het zicht te raken. Deze zorgen worden gedeeld door 1,25 miljoen Europeanen. Op 23 oktober werden hun handtekeningen in Brussel overhandigd aan milieu-Eurocommissaris Jessika Roswall[2]. Het lijkt erop dat dit signaal genegeerd wordt en dat de Commissie deze dringende oproep van tenminste 1,25 miljoen burgers in de wind slaat.

De aankondiging past in een bredere trend: sinds haar aantreden in 2024 heeft de Europese Commissie op veel verschillende beleidsterreinen beschermende wetgeving afgezwakt. Niet alleen natuur- en milieuwetgeving moet eraan geloven, ook werknemersrechten en privacybescherming zijn doelwit.

Reden genoeg voor een brede groep maatschappelijke organisaties om zich te verenigen in een alliantie, onder de naam ‘Bescherm wat ons beschermt’. Gezamenlijk luiden zij de noodklok over wat veranderingen in Europese wetgeving betekenen voor mensen, natuur en samenleving. De alliantie roept het Nederlandse kabinet op om zich in Europa maximaal in te zetten voor het behoud van bescherming van gezondheid, veiligheid, werknemers, natuur, milieu en klimaat. De laatste ontwikkelingen uit Brussel zijn het pijnlijke bewijs van de noodzaak hiervan.

Vogelbescherming Nederland is een van de organisaties in de alliantie. Zij maakt zich grote zorgen over Natura 2000-gebieden die hun beschermde status kunnen verliezen, omdat dit directe gevolgen heeft voor soorten als de zeearend en de kraanvogel. Dankzij jarenlang natuurherstel hebben deze vogels hun weg naar Nederland eindelijk teruggevonden. Zonder bescherming neemt de kans op verstoring, versnippering en verlies van leefgebied toe en kunnen we deze soorten opnieuw verliezen.

“Als er gemorreld wordt aan het fundament van onze natuurbescherming, dan is het hek van de dam. Het slopen van deze wetten zou desastreus zijn,” aldus Karsten Schipperheijn, directeur van Vogelbescherming Nederland. “Wanneer natuurwetgeving ter discussie wordt gesteld, wordt dat vaak gepresenteerd als een botsing tussen natuur en economische vooruitgang. Maar gezonde natuur is geen luxeproduct; het is een basisbehoefte. Zij levert schoon water, bestuivende insecten, gezonde bodems en bescherming tegen de gevolgen van klimaatverandering. De vraag is dus niet wat natuurbescherming kost, maar wat het ons kost als die bescherming verdwijnt”.

Bron: Wereld Natuur Fonds