Droog moeras brengt allerlei soorten terug

Wie over de Oostvaardersdijk rijdt, ziet aan de ene kant het uitgestrekte water van het Markermeer. Aan de andere kant liggen de overdadige rietkragen van de Oostvaardersplassen. Vorig jaar zat het er hier nog heel anders uit, toen stond bewust het moeras droog. Nu staat er weer water op. Kerstin Bouma onderzoekt wat die 'moerasreset' heeft opgeleverd.

De Oostvaardersplassen zijn op meerdere manieren een uniek moerassysteem. Allereerst ligt het op voedselrijke zeeklei uit het verleden. Omdat het niet direct in contact staat met een rivier of zee wordt het aangevuld door regenwater.

In een natuurlijk systeem zou er telkens watertoevoer zijn uit rivieren of meren en zou soms het moeras droogvallen. Maar hier staat het Markermeer meters hoger dan het moeras en er zit een harde dijk tussen. Dus moeten ze op een andere manier het systeem veerkrachtig houden.

Dertig jaar geleden was het moeras al eens helemaal drooggelegd. Inmiddels waren de plassen wat eentonig geworden met weinig riet en veel karpers. Kerstin Bouma deed promotie-onderzoek bij het NIOO-KNAW naar wat het droogvallen zou opleveren.

Een aantal jaar gelden werd dus een stuw opengezet en stroomde het moeras leeg. Dat had meteen invloed op het rietherstel. Zaad kon zich over de kale bodem verspreiden en ontkiemde massaal. Waar nog een laagje water bleef staan, bleken de ruiende ganzen wel alles op te eten. Als er helemaal geen water stond, aten de ganzen het riet niet op en zo kon weer een groot rietveld aangroeien. Daar profiteren allerlei vogelsoorten van, zoals de baardman.

Het droogleggen had ook invloed op de soorten in het water. Grote karpers hadden hier de overhand gekregen en aten al het kleine leven op. Door de droogte verdween een groot aandeel van de vissen en keerden veel bootsmannetjes en dansmuggenlarven terug. Ook dat is weer ideaal voor kleine vogels.

De tijdelijke droogleggen is dus een succes, zegt Hans-Erik Kuypers van Staatsbosbeheer. Elke fase kende weer andere soorten die ervan profiteerden. Wintertalingen aten massaal het zaad beklierde duizendknoop opaten. De slobeend eet de watervlooien. De vraag blijft dus hoe vaak het moeras gereset moet worden in de toekomst.

Kijk zondag 14 juni 2026 om 19.10 uur naar de aflevering over de Oostvaardersdijk op NPO 2!