Dolf Jansen: Hoopvol

"Ik volg het nieuws, omdat ik wil weten wat er gaande is", aldus Dolf Jansen in zijn column. "Om te kunnen becommentariëren, om kritisch te kunnen zijn, om ideeën op te gooien, om mensen op nieuwe gedachtes te brengen, om heel veel grapjes te kunnen maken." Deze week kreeg Dolf ook weer wat hoop.

Lees hieronder de gehele uitzending:

Als je het nieuws volgt, geachte vroege luisteraar, zou je zomaar moedeloos kunnen worden. Ik volg het nieuws, omdat ik wil weten wat er gaande is, en omdat ik tot in januari mijn oudejaarsvoorstelling én aanpalende 2027-versie speel, en dus extra op de hoogte moet zijn. Wil zijn.

Om te kunnen becommentariëren, om kritisch te kunnen zijn, om ideeën op te gooien, om mensen op nieuwe gedachtes te brengen, om heel veel grapjes te kunnen maken. Die vaak een schaterlach, maar ook geregeld meer een grimlach of zuchten van herkenning en ontzetting opleveren. En ja, dan gaat het best vaak over politieke keuzes om vast te houden aan een economisch model van groei, winsten en aandeelhoudersbelangen, terwijl daar pal tegenover oprechte duurzaamheid staat, en behoud van de planeet, en rekening houden met de belangen van de generaties na ons.

Afgelopen week gaf maar weer aan, gaf mij maar weer aan, dat er nog een hoop strijd te leveren is. Maar ook dat er hoop is, dat dingen goed kunnen gaan, of toch op zijn minst beter dan nu.

Eerst de donkere kant: hoe meer we te weten komen over de macht van de grote tech-bedrijven – ik heb ook de term AI-pooiers wel eens gebruikt, maar dat zou ik op dit beschaafde inhoudelijke radiostation natuurlijk nooit doen – en hoe vernietigend hun systemen al zijn en kunnen worden, hoe meer reden er is tot verzet, denk ik. Niet verzet tegen AI, niet verzet tegen technologische ontwikkelingen en innovatie, wel tegen het systeem dat lijkt voor te schrijven: we doen alles dat mogelijk is, we laten elke technologische ontwikkeling zich ontwikkelen, en kijken daarna wel wat eigenlijk de gevolgen zijn. En dan praat ik vooralsnog over de gevolgen voor het welzijn van de planeet, de vervuiling en het energieverbruik en het waterslurpen van datacenters en andere immense afzichtelijke vaak zoemende gebouwen. En raad ik u aan zich ook enigszins te verdiepen in de politieke en sociale macht van genoemde nerdy CEO’s en CFO’s, de invloed die ze hebben op de mening van ‘gewone mensen’, de rechtstreekse invloed die ze hebben op politieke beslissingen, en natuurlijk hun opvallende voorkeur voor rechtse en extreemrechtse populisten en (would be) dictators. Het is een beangstigende combinatie van bizar groot geld, sociale ontwrichting en gebrek aan menselijkheid. Het feit dat al deze mannen ergens in een spectrum lijken te bivakkeren, zou aan dit laatste zomaar bijna kunnen bijdragen.

Maar ik heb het over natuur en planeet. Het is te vreselijk woorden dat water en energiebronnen en aardmetalen worden opgebruikt, en dat niemand dat lijkt te kunnen verhinderen. Nou, mijn take zou zijn: het kan wél, we moeten het willen, en vooral moeten we het duidelijk maken aan onze politiek leiders. Zodat een Google niet, zoals in Finland, alvast zo’n 400.000 bomen omkapt om ruimte te maken voor twee datacenters (het moeten er in dat land tientallen worden), terwijl de tegenstand nog op geen enkele manier serieus gehoord is.

Oh ja, ik kreeg deze week ook weer wat hoop. Natuurlijk door de overwinning van Lula in Brazilië, iemand die de Amazone vooral probeert te beschermen, terwijl de volgende loot aan de Bolsonaro-maffia-familie volledig voor drill baby drill en kettingzagen staat.

Plus ik zag (op een youtube in uw buurt) de docu How to live on Earth (verteld door de acteur met de altijd weer glimlach-opwekkende naam Benedict Cumberbatch, in het Nederlands zou hij Boudewijn Komkommerkas kunnen heten), een verhaal over vele bedreigingen, voor oerwoud, biodiversiteit, rivieren. Maar ook over succesvolle strijd tegen die bedreigingen, en een krachtig tegenwicht aan de economische wetten die nog steeds veel te vaak leidend zijn, in ons land, en de meeste andere zogenaamd beschaafde landen. En ik leerde over ecosystem services, ecosysteemdiensten, waarmee we niet alleen erkennen dat de natuur in breedste zin ons heel veel geeft – drinkwater, bestuiving en daarmee voedsel, medicijnen, welzijn – maar dat daar ook een economische waarde aan toe te kennen is. Toegekend moet worden. En dat betekent dat er op elke manier rekening mee gehouden moet worden, en je er zelfs in kunt investeren. Simpel voorbeeld: nu heeft een bos alleen economische waarde als hoeveelheid hout die verbruikt kan worden, en als oppervlakte land. Dankzij ecosysteemdiensten heeft een bos waarde als bos, en moet je er dus vooralsnog afblijven met je Googletengels. Of je ideeetjes voor een bedrijventerrein, een bredere snelweg of extra oefenruimte voor Defensie.

Ik ga me er verder in verdiepen, maar vooralsnog begin ik november enigszins hoopvol.

Prettige zondag.