Dit is het Jaar van de Steenuil!

Het is een icoon van het kleinschalig cultuurlandschap: de steenuil. Maar waar nu dat landschap afneemt, doet dit geliefde uiltje dat ook. Daarom hebben Sovon Vogelonderzoek, Vogelbescherming Nederland en de landelijke steenuilenwerkgroep STONE 2026 uitgeroepen tot het Jaar van de Steenuil. Met de benoeming vragen de organisaties om extra aandacht voor het kleinste uiltje van ons land. In Vroege Vogels spreken we zondag met Roos Reinartz van SOVON en Ronald van Harxen, steenuilenonderzoeker bij STONE.

Ter gelegenheid van dit bijzondere jaar hebben we een aantal van de mooiste Zelf Geschoten filmpjes op een rijtje gezet. In de compilatie zie je onder andere steenuilen die genieten van de zon, paren, douchen, roepen en hun jonkies voeren.

De steenuil, wie kent ‘m niet. Ongeveer zo groot als een spreeuw, met felgele ogen onder witte wenkbrauwstrepen en een bruingrijs verenkleed met witte camouflagevlekken. In tegenstelling tot veel andere uilen, kun je deze soort vrij gemakkelijk overdag aantreffen. Genietend van het zonnetje in een knotwilg bijvoorbeeld, zoals in het filmpje van Anne Oostvogels.

Knotwilgen, maar ook paaltjes, oude schuren en fruitbomen zijn goede plekken om een steenuil tegen het lijf te lopen. Het is namelijk een echte cultuurvolger die graag broedt op boerenerven, gelegen in kleinschalige, open landschappen. Op dat soort plekken kan die namelijk ruim voldoende voedsel vinden in de vorm van insecten, muizen en vogeltjes.

In het begin van de 20e eeuw was het habitat waarbij de steenuil gedijt vrij algemeen in Nederland en zodoende kwam de vogel veel voor in ons land. Door de intensivering van de landbouw in de tweede helft van de 20e eeuw verdween het kleinschalige landschap waar steenuilen zo van houden. De populatie en ook de verspreiding in Nederland nam ernstig af door deze ontwikkeling. Vooral in het westen en noorden van het land verdwenen steenuilen op heel veel plekken.

Rond het begin van de eeuwwisseling stopte de afname en werd de trend stabieler. De afgelopen 15 jaar is zelfs sprake van een kleine toename in de populatiegroei. Hiervan is met name sprake in het oosten, zuiden en midden van ons land, waar nog kleinschalige cultuurlandschappen voorkomen.

In 2026 hopen Sovon Vogelonderzoek, Vogelbescherming Nederland en STONE meer te weten te komen over de verspreiding en het gedrag van de steenuil. Ook willen ze de positie van de vogel in ons land versterken. Om dat voor elkaar te krijgen, hebben ze verschillende projecten ontwikkeld, zoals ‘Zet de Steenuil op de kaart’, ‘De roep van de Steenuil’ en de ‘Erfwijzer’.

De beelden in de compilatie zijn gemaakt door:

• Elma Gussenhoven – Jonge steenuilen
• Robert Romijn – Parende steenuilen
• Anne Oostvogels – Steenuil in een knotwilg geniet van de zon
• Ruben van Dijk – Steenuilen nemen een regendouche
• Stephan Jourdan – Roepende steenuil
• Renzo van den Akker – Steenuilenjongen worden gevoerd
• Jan Rosmulders – Vier steenuilen op paaltjes naast elkaar

Bronnen: Vogelbescherming, Natuurpunt en Sovon

• Zelf Geschoten: Bekijk alle ingezonden natuurfilmpjes
• Zelf ook iets moois of bijzonders gefilmd in de natuur? Stuur het ons op!