De modderkruiper blijft ademen in extreme omstandigheden

Ze kunnen ademhalen via de huid en darmen, maandenlang in de modder overleven en zwemmen rond in de Overlaat: grote modderkruipers! Stichting RAVON monitort de soort al jaren, want het gaat er niet goed mee. Gewapend met een elektronet gaat Menno mee op pad met onderzoeker Mick Vos.  

Grote modderkruipers hebben een voorkeur voor ondiepe, moerasachtige wateren met een dikke modderlaag en veel structuurrijke vegetatie. “Overstromingsvlakten zoals de Overlaat zijn ideaal leefgebied”, zegt Mick. “Het mooiste is als het water in april, mei, juni ook het weiland in kan stromen vanuit de sloot. Daar heb je dan echt de top-paaiplekken voor de grote modderkruiper.”  

Modderkruipers hebben een speciaal aangepast ademhalingssysteem om in zuurstofarme wateren, of zelfs ingegraven in de modder te kunnen overleven. In zuurstofarme wateren kunnen ze naar de oppervlakte zwemmen om naar lucht te happen. Die lucht slikken ze in, waarna zuurstof via de darmen in het bloed wordt opgenomen. Daarnaast kunnen ze in de modder zuurstof opnemen via hun huid. Ze beperken hun levensfuncties dan tot een minimum en de dikke slijmlaag rond hun lichaam beschermt tegen uitdroging. Daarnaast hebben grote modderkruipers ook gewoon kieuwen, waarmee ze ademhalen in zuurstofrijkere wateren.  

In grote delen van ons land zijn de structuurrijke wateren met geleidelijke oevers waar de modderkruiper van profiteert verdwenen. Dat komt onder andere door de intensivering van de landbouw en het rechttrekken van sloten. Het leefgebied van de grote modderkruiper is hierdoor versnipperd geraakt en de soort steeds zeldzamer geworden. RAVON houdt de plekken waar de soort nog wel komt nauwlettend in de gaten, om te voorkomen dat aantallen verder afnemen. 

Kijk zondag 7 juni 2026 om 19.25 naar de aflevering over de Overlaat bij Den Bosch op NPO 2!