Coalitieakkoord: natuur en klimaat blijven zorgenkindjes

Aan de slag! Met dat strijdlustige motto werd vrijdag het coalitieakkoord gepresenteerd. Maar wat betekenen die plannen nu écht voor onze natuur, voor het milieu en voor de toekomst van Nederland? We vragen het aan Raoul Beunen, hoogleraar Milieubeleid aan de Open Universiteit, en Winnie Oussoren van Milieudefensie Jong.

‘Nederland moet en kan van het stikstofslot af’. Dat schrijft de nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA in het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord. Het kabinet kiest voor ‘een toekomstbestendige landbouw, een sterkte natuur en een toekomstgericht voedselsysteem. En dit willen ze onder meer bereiken door stikstofdoelen (weer) in de wet vast te leggen. Zo moet de landbouw in 2030, 23 tot 25% stikstof reduceren, en in 2035, 42% tot 46%. Die doelen zijn lager dan Johan Remkes enkele jaren geleden nog adviseerde om Nederland ‘van het slot te halen’. De sectoren mobiliteit (vervoer) en industrie moeten in 2035, 50% aan stikstofuitstoot hebben gereduceerd.

Lukt het de landbouwsector niet om in 2035 de stikstofdoelen te halen dan kan de overheid gedwongen krimp van de veestapen inzetten. Verder voert het kabinet uiterlijk in 2032 een grondgebondenheidsnorm in. Dit betekent dat je als boer een beperkt aantal dieren mag houden per vierkante meter land. Verder wil het kabinet meer agrarisch natuurbeheer, meer innovatie en ‘een zonering’ rondom Natura 200 gebieden. Binnen die zones is een nog hogere emissiereductie nodig om de natuur te redden. Om dit alles te betalen heeft de coalitie heeft het stikstoffonds (20 miljard euro) weer uit de mottenballen gehaald. Het kabinet Rutte IV stelde dat fonds in voor natuurherstel en voor de uitkoop van boeren. Maar het vorige kabinet besloot dit miljardenfonds te schrappen.

‘De verduurzaming in Nederland stokt’, schrijf het nieuwe kabinet. Er moet meer ruimte komen voor groene groei, Nederland moet minder afhankelijk worden van ondemocratische landen en de file op het elektriciteitsnet moet worden teruggebracht. Verder schrijf de coalitie dat het lastig wordt om het afgesproken klimaatdoel voor 2030 te halen (55% reductie van broeikasgassen ten opzichte van 1990). Opvallend en ook omstreden is het besluit om Lelystad Airport te openen voor de burgerluchtvaart.

Hoewel het kabinet benadrukt dat de Nederlandse klimaatdoelen blijven staan, bevatten de plannen volgens milieuorganisaties te weinig concrete maatregelen om ze daadwerkelijk te kunnen halen. Verder wordt de nationale CO₂‑heffing geschrapt, een beslissing die stevige kritiek krijgt van onder meer Greenpeace en stichting Natuur & Milieu. Zij wijzen erop dat juist in de industrie grote stappen nodig zijn, en dat het ontbreken van een stevige financiële prikkel de verduurzaming vertraagt. Verder stellen natuurorganisaties dat de plannen nog onvoldoende zijn om de stikstofuitstoot op tijd terug te brengen én de natuur te beschermen. Zo ontbreekt volgens Natuur & Milieu een landelijk dekkend netwerk van beschermingszones rond Natura 2000‑gebieden.