Camouflage bij dieren: trucjes in de natuur

Tijdens een wandeling door het bos, langs de duinen of zelfs tijdens een plons in het water zijn dieren soms dichterbij dan je denkt. Toch lopen we vaak aan hen voorbij, simpelweg omdat ze zulke goede camouflagetrucjes hebben. Ze zijn er wel, maar blijven vaak onzichtbaar voor het blote oog of voor een niet-oplettende kijker.

Het gebruik van camouflagetactieken is voor dieren vaak een overlevingsstrategie. Door op te gaan in hun omgeving blijven ze uit het zicht van roofdieren. Ook proberen ze hiermee juist onopgemerkt dichter bij hun prooi te komen, of om geduldig af te wachten en op het goede moment toe te slaan. Ze passen zich aan de kleuren en vormen van hun leefgebied aan. Stilzitten en niet opvallen werkt soms beter dan wegrennen of wegzwemmen.

De grote groene sabelsprinkhaan hoor je vaak eerder dan dat je die ziet. Het is een van de beste camouflagemeesters in de insectenwereld. Dankzij een slimme combinatie van kleur, vorm en gedrag weet die bijna onzichtbaar te blijven in grasrijke gebieden. Sabelsprinkhanen hebben een felgroene kleur die sterk lijkt op de kleur van gras.

Ook de vorm van z’n lichaam draagt bij aan z’n tactiek. Met een lang, slank lijfje en poten die lijken op grassprieten, gaat de sabelsprinkhaan onopvallend op in zijn omgeving. Daardoor valt het insect nauwelijks op voor roofdieren. Veel dieren zoals vogels, reptielen en amfibieën, zien sabelsprinkhanen als een lekker hapje.

Nog een goed voorbeeld van een expert in het verbergen in z’n eigen omgeving is de bruine kikker. Z’n bruine tot groenbruine huid heeft vaak donkere vlekken, waardoor die 'verdwijnt' in z’n leefomgeving zoals moerassen, sloten of modderige oevers. Ze blijven vaak roerloos zitten als er gevaar dreigt en springen pas op het allerlaatste moment weg.

Deze strategie werkt goed, want voor veel dieren zoals reigers en roofvogels zijn kikkers een gewilde prooi. Dankzij hun camouflagekunsten en roerloosheid vergroten ze dus hun kans om te overleven.

Grote kans dat je wel eens langs een boom bent gelopen zonder te merken dat daar een bosuil verstopt zat. Het verenkleed van deze uil heeft bruinige en beige tinten met donkere strepen en vlekken, die sterk lijken op boomschors of droge bladeren. Wanneer die stil blijft zitten met z’n lichaam dicht tegen de boom aan, gaat die op in de vormen van de schors.

Daardoor valt de bosuil overdag nauwelijks op, juist op het moment dat die vaak rustig op een tak zit of in een holte van een boom. Dankzij deze slimme techniek kunnen de uilen overdag veilig rusten en energie besparen om ’s nachts op jacht te gaan.

Ook onder water zijn er genoeg dieren te vinden die gebruik maken van camouflagetechnieken als overlevingsstrategie. Neem bijvoorbeeld de schol. Deze platvis leeft op de bodem van de Noordzee. Z’n grijzige kleur met vlekken lijkt precies op zand, waardoor die zo goed als onzichtbaar wordt voor roofdieren zoals grote vissen of vogels.

De schol maakt ook slim gebruik van z’n lichaamsvorm. Z’n platte lichaam laat de vis dicht tegen de bodem liggen, terwijl die zich met z’n vinnen soms half in het zand begraaft. Zo valt die nauwelijks op en kan die, naast het verstoppen voor roofdieren, ongemerkt wachten op z’n prooi, zoals kleine weekdieren en wormen.

Bron: Natuurpunt & National Geographic