Burgers willen minder bijdragen: klimaatbeleid is oneerlijk

De meeste Nederlanders vinden het klimaatbeleid onrechtvaardig en de bereidheid om zelf bij te dragen aan het tegengaan van klimaatverandering neemt af, signaleert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een onderzoek. Het planbureau waarschuwt: "Mensen hebben vaak het gevoel dat de rekening te veel bij burgers wordt neergelegd en de grote vervuilers worden ontzien."

Een ruime meerderheid vindt dat Nederland klimaatverandering moet helpen tegengaan, al neemt de steun daarvoor gestaag af. Van de 3200 deelnemers aan het jaarlijkse onderzoek vindt 69 procent het in enige mate belangrijk dat Nederland een bijdrage levert. Een jaar eerder was dit 73 procent, in 2022 nog 85 procent.

Het aandeel van de ondervraagden dat het belangrijk vindt om ook zelf iets te doen aan het probleem, daalde in een jaar van 71 naar 64 procent. Het SCP ziet daar wel mogelijke verklaringen voor: "Een ruime meerderheid van de mensen in Nederland vindt dat de kosten van klimaataanpak oneerlijk verdeeld zijn", schrijven de onderzoekers. Dat geldt bijvoorbeeld voor de verdeling tussen burgers en bedrijven, die 82 procent oneerlijk vindt, en voor de verdeling tussen arme en rijke burgers, waarvan 78 procent vindt dat die niet eerlijk is. "Deze ervaren onrechtvaardigheid kan het draagvlak voor klimaatbeleid ondermijnen", waarschuwt SCP-onderzoeker Yvonne de Kluizenaar.

Voor principes als 'de vervuiler betaalt' en 'de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten' ziet het SCP veel steun. In de praktijk pakt het beleid vaak echter anders uit. "Er zijn diverse klimaatmaatregelen waar mensen met een hoger inkomen vaker dan gemiddeld van profiteren", schrijft het planbureau bijvoorbeeld. Zo ging het bijvoorbeeld met subsidies voor woningverduurzaming en de aanschaf van een elektrische auto.

Over het algemeen is voor de 'wortel' meer steun dan voor de 'stok'. Zo zijn ruime meerderheden voor investeringen in groene waterstof en openbaar vervoer. Voor een vleestaks is juist weinig animo: slechts 29 procent is voorstander. Kleine meerderheden zijn voor de vliegtaks en een extra belasting op gasverbruik van mensen die veel gas verstoken.

Ook met windmolens op zee en warmtenetten zijn de meeste ondervraagden het eens. Over nieuwe kerncentrales zijn de meningen verdeeld: een krappe 51 procent is voor. Een veel grotere meerderheid wil dat de industrie verduurzaamt; ongeveer driekwart steunt zowel investeringen daarin als belastingverhogingen voor vervuilende bedrijven.

Bron: ANP