Bijna de helft van de trekvogelsoorten wereldwijd neemt af

Bijna de helft van alle trekvogelsoorten wereldwijd gaat achteruit. Eén op de negen wordt met uitsterven bedreigd. Dat blijkt uit het nieuwe rapport State of the World’s Birds van BirdLife International, dat onlangs is gepresenteerd tijdens de Global Flyways Summit in Nairobi. Vogelbescherming Nederland benadrukt dat ook Nederland een grote internationale verantwoordelijkheid draagt. De Waddenzee en de Zuidwestelijke Delta zijn cruciale rust-, voedsel- en broedgebieden langs de Oost-Atlantische vliegroute.

De nieuwe editie van State of the World’s Birds, die eens in de vier jaar verschijnt, staat volledig in het teken van trekvogels en de internationale vliegroutes waarvan zij afhankelijk zijn. De uitkomsten zijn alarmerend: 45 procent van de trekvogelsoorten neemt af en 11 procent wordt wereldwijd met uitsterven bedreigd. Vooral zeevogels, steltlopers en soorten die afhankelijk zijn van kustwetlands en bossen staan onder druk. De dunbekwulp, die in 1995 voor het laatst met zekerheid werd waargenomen bij een lagune in Marokko, werd in 2025 officieel uitgestorven verklaard. Daarmee is voor het eerst in eeuwen een vogelsoort verdwenen van het vasteland van Europa, Azië en Afrika.

In de afgelopen 150 jaar zijn nog zes andere trekvogelsoorten uitgestorven of vermoedelijk verloren gegaan. De belangrijkste oorzaken van de wereldwijde achteruitgang zijn bekend. Het gaat onder meer om intensivering en uitbreiding van de landbouw, klimaatverandering, invasieve exoten, jacht en vogelvangst. Ook aantasting en verlies van wetlands, bossen, graslanden en kustgebieden spelen een grote rol.

Het rapport onderstreept dat een vliegroute veel meer is dan een lijn op de kaart. Het is een netwerk van onderling verbonden gebieden die vogels in verschillende fasen van hun jaarlijkse reis nodig hebben om te broeden, te rusten, voedsel te vinden en te overwinteren. Wanneer één belangrijke schakel verdwijnt of verslechtert, kan dat gevolgen hebben voor de hele populatie. Dat is ook in Nederland zichtbaar. Jaarlijks maken miljoenen vogels gebruik van de Oost-Atlantische vliegroute, die loopt van de Arctische broedgebieden via de kusten van West-Europa en Afrika tot en met het zuiden van Afrika.

De Waddenzee en de Zuidwestelijke Delta behoren tot de belangrijkste Nederlandse gebieden binnen dit netwerk. Rosse grutto’s die in West-Afrika overwinteren, vliegen in het voorjaar duizenden kilometers naar de Waddenzee. Daar moeten zij in korte tijd voldoende voedsel vinden om hun reis naar de Arctische broedgebieden te kunnen vervolgen. Ook kanoeten zijn sterk afhankelijk van de rust en voedselrijkdom van het wad.

In Nederland neemt de druk op belangrijke vogelgebieden steeds verder toe. Klimaatverandering, intensief ruimtegebruik, verstoring en de achteruitgang van natuurlijke leefgebieden maken het voor vogels moeilijker om voldoende voedsel en veilige rust- en broedplaatsen te vinden. Door de ligging van ons land als Delta aan de zee, de waterrijke gebieden en rijkdom aan verschillende leefgebieden, is Nederland van groot belang voor zowel broedvogels, doortrekkers als overwinteraars. Ook ons boerenlandschap speelt daarbij een belangrijke rol. Zo broedt een aanzienlijk deel van de wereldpopulatie van de grutto's in Nederland. Maar de grutto, onze nationale vogel, staat op de Rode Lijst en gaat elk jaar nog steeds in aantal achteruit. Meer bekende boerenlandvogels staan op de Rode Lijst, waaronder de kievit, tureluur en scholekster.

Lees hier het gehele artikel: Vogelbescherming Nederland