Bevers in Zalk: terug van weggeweest

Het verhaal gaat dat de laatste bever in Nederland in 1826 werd gedood in Zalk. Een visser zat op zijn boot en dacht een otter te zien zwemmen. Hij mepte het dier dood met zijn roeispaan, wat geen ongewoon gedrag van vissers was in die tijd. Toen bleek het een bever te zijn, de laatste van Nederland. Er staat nu een beeldje van de laatste bever in Zalk. 

Maar hoogstwaarschijnlijk was de bever al in de Middeleeuwen uitgeroeid in Nederland. In die periode werd er intensief op het dier gejaagd, onder andere voor consumptie. Binnen de katholieke traditie gold tijdens het vasten een verbod op vlees, terwijl vis wel was toegestaan. Omdat de platte staart van de bever aan een vis deed denken, werd het dier door de paus toch als toegestaan voedsel verklaard. 

Maar langzaam groeide het besef dat bevers enorme impact hebben op het natuurlijk systeem en juist heel gewenst zijn voor allerlei processen. In 1988 is daarom begonnen met het uitzetten van bevers; eerst in de Biesbosch, daarna ook nog op andere plekken. Maar in de tijd dat de bever uitgestorven was, zijn allerlei spoornetwerken aangelegd en dijken opgehoogd. Dat de bever daar zoveel in zou gaan graven, daar was van tevoren niet goed over nagedacht. Zelfs tot een aantal jaar geleden werd er nog redelijk laconiek mee omgegaan, vertelt Elze Polman van de Zoogdiervereniging. Nu wordt steeds duidelijker hoe serieus het probleem is. 

Nu willen we niet alle bevers opnieuw gaan uitroeien, maar we willen ook geen gaten in de dijk. Daarom is er afgelopen jaar een enorm beverproject gestart waarbij bevers gezenderd en gemonitord worden. Het doel is om door te krijgen waar bevers zitten, wanneer ze daar zitten en wat ze daar doen. Deze kennis helpt bijvoorbeeld om te bepalen waar bevers naartoe gaan bij hoogwater, en waar potentieel de dijk beschermd moet worden met beverwerend gaas. Het is namelijk onbetaalbaar om alle dijken in Nederland hiervan te voorzien. Ook wordt er gekeken naar plekken om bijvoorbeeld drijvende hoogwatervluchtplaatsen te creëren. Dat is nu voor het eerst in Brabant gedaan. Hier worden ook bevers gezenderd en die gegevens worden vergeleken met de groep aan de IJssel. 

De bevers zijn voorzien van een zogeheten VHF-zenders. Deze geven unieke radiosignalen af waarmee individuele bevers opgespoord kunnen worden met een ontvanger. Hiervoor moeten mensen, in dit geval studenten, het veld in om ze fysiek op te sporen en vast te leggen waar ze zijn en wat ze doen. Dit klinkt heel tijdrovend en omslachtig, maar het is een beproefde methode waarmee in Europa veel beveronderzoek wordt gedaan.