Wedden dat..? (1986-1999)

Een koffiemerk raden door aan de bonen te likken, een theezakje dippen met een hijskraan. De van oorsprong Duitse show Wedden dat..? is een megahit in de jaren 80.

Bekijk afleveringen van Wedden dat...? in de Schatkamer van Beeld & Geluid.

In een van de populairste Wedden dat..?-fragmenten op YouTube is te zien dat kraanmachinist Leo – verscholen achter een enorme jaren 80-snor – vanaf dertig meter hoogte een theezakje in een pot water probeert te laten zakken. Op de grond geeft assistente Sandra Reemer via een walkietalkie modelletje schoenendoos aanwijzingen. Meer naar rechts, links, naar boven, nee, toch naar beneden, oei de wind, hè verdorie. Liefst drie volle minuten neemt de – mislukte – poging in beslag. Nu tergend trage televisie. Maar in 1986 top-amusement waar zo'n 4,5 miljoen mensen naar kijken. Ze verkneukelen zich dat panellid Ed Nijpels, toen politiek leider van de VVD, door het verliezen van deze theezakjesweddenschap hokken in de dierentuin moet uitmesten bij wijze van tegenprestatie. En dat natuurlijk begeleid door het onnavolgbare commentaar van de in smoking gestoken AVRO-coryfee Jos Brink. Moeiteloos babbelt hij de anderhalf tot twee uur durende show aan elkaar.

Producent Joop van den Ende loodst de succesformule van dit familieprogramma, een mix van bizarre (zaal)weddenschappen, een studiopanel met (inter)nationale sterren en een deelnemend publiek, halverwege de jaren 80 naar Nederland. De Duitse programmamaker en presentator Frank Elstner, onder meer bekend van Spel zonder grenzen, bedenkt het concept eind jaren 70 in één nacht toen hij wakker schoot in bed. Slaapdronken vraagt hij zich af waarom er op de Duitse televisie niet gewed wordt in programma's terwijl hele volksstammen niets liever doen. Hij trekt een fles rode wijn open, gaat aan zijn keukentafel zitten en in de vroege ochtend staat de complete opzet van Wetten, dass..? op papier.

De eerste ZDF-uitzending vindt plaats op 14 februari 1981, vanuit een studio in Düsseldorf onder toeziend oog van de Duitse supersterren Curd Jürgens en Barbara Valentin en de Britse crooner Engelbert Humperdinck. Direct al worden de twintig miljoen kijkers aangetikt. Voor Van den Ende hét sein om Wedden dat..? in 1984 naar Nederland te halen; twee jaar later volgt de eerste uitzending. Hij cast het duo Jos Brink (die furore had gemaakt als panellid in Babbelonië) en Sandra Reemer (succesvol met Sterrenslag) voor de presentatie en hij tuigt zijn studio in Aalsmeer op met meeslepende decors.

(Inter)nationale sterren staan te dringen om hun opwachting te maken door de verwachte hoge kijkcijfers: diva Joan Collins, schrijver Ken Follett, de zangers Billy Ocean en Elton John en de populaire Vlaamse commentator Rik De Saedeleer verschijnen allemaal voor de camera. En ook BN'ers staan in de rij: zo geven de zangeressen Liesbeth List en Martine Bijl, onderneemster Cécile Dreesmann, acteur Johnny Kraaijkamp en atlete Fanny Blankers-Koen acte de présence. Zij krijgen allemaal de opgestookte duimen van Brink en Reemer te zien ter aanmoediging. Het blijkt het begin van een ongebreidelde succesreeks vol spectaculaire en ook bizarre weddenschappen en hilarische tegenprestaties. Deels live in de studio, deels buiten opgenomen.

Programmamaker Bert van der Veer verklaart de populariteit van Wedden dat..? als volgt: 'Halverwege de jaren 80 was het de tijd van de grote familieprogramma's, elke omroep wilde er een. De TROS kwam met Ron's Honeymoonquiz, bij de KRO had je Henny Huisman en de Soundmixshow en Jos Brink completeerde dus met AVRO's Wedden dat..? de grote drie. Joop van den Ende koesterde hen. Vergeleken met die andere twee bood Wedden dat..? meer sensatie. Zeker in die periode was het topamusement. Kijkers zaten voor de buis met het gevoel: mijn god, hoe kunnen die mensen zulke prestaties leveren?'

En inderdaad de wonderlijkste vaardigheden komen voorbij: met de neuswielen van een Boeing 747 tussen vier champagneglazen rijden zonder ze te breken, aan koffiebonen likken en het merk koffie raden, touwtjespringen met 120 kinderen tegelijk, met een crossmotor een bobsleebaan oprijden en met een vorkheftruck tien wijnglazen op elkaar stapelen. Ook: met je neus in pannen water de temperatuur proberen te raden, de meeste kikkerssprongen maken of aan het geluid van een dichtslaand portier de auto herkennen.

Van der Veer: 'Vervolgens vermaakte heel Nederland zich om het typische amusementsbedrog. Joan Collins kende die kraanmachinist die zij voorstelde natuurlijk niet. Ze werd ingehuurd en betaald. En sommige artiesten maakten het zich gemakkelijk bij het leveren van hun tegenprestatie wanneer hun weddenschap niet lukte. Dan werd er even snel een filmpje in elkaar geflanst.'

Maar er zijn ook mensen die er wel werk van maken. Zo staat Fanny Blankers-Koen de hele avond achter de draaitafels 'in de rotherrie' van een Utrechtse discotheek om plaatjes te draaien. Martine Bijl ontfermt zich over de garderobe van de Arnhemse Schouwburg, Johnny Kraaijkamp poetst het huis van presentator Jos Brink en zijn geliefde Frank Sanders, Zangeres Zonder Naam neemt met Normaal de single 'Rock around the clock' op en actrice Carry Tefsen schrobt de vloeren van een bejaardenhuis.

Myrna Goossen, die in 1989 Sandra Reemer opvolgt als Jos' assistente: 'Ik herinner mij dat Jos Brink op een scootertje met een beer achterop door de studio rondreed als tegenprestatie. Want dat laatste was iets waarop heel Nederland zat te wachten, geniaal. De kers op de taart. Sommigen vonden dat zelfs mooier dan wanneer de weddenschap zou slagen. Wij, makers stonden ook wel eens in de coulissen te fluisteren: o jee, laat het maar mislukken. Dat houdt de spanning en de vaart in het programma. Een keer durfde Jos zijn belofte niet in te lossen. Hij zou in een bak vol met verpleegsterhaaien springen en dan een minuut tussen die beesten rondzwemmen. De hele uitzending was hij er zenuwachtig over en toen puntje bij paaltje kwam, zag hij er vanaf.'

Brinks manier van optreden speelt volgens Van der Veer ook een grote rol bij het succes. De zaal giert het uit – zoals Gerard Joling zou zeggen – wanneer de presentator weer eens een dubbelzinnig opmerking maakt. Als een pedicure haar klanten herkent aan hun teennagels roept Brink dat hij in de volgende uitzending wel een gynaecoloog uitnodigt. En zijn benaming 'kroepoekje' voor de Indische Sandra Reemer is in Hilversum inmiddels een klassieker die voor sommigen een bijsmaak heeft.

Bert van der Veer: 'De kracht van Jos Brink was zijn enthousiasme, zijn timing en zijn gevoel voor humor. Bovendien had hij het talent om van een drol een gebakje te maken. Soms was iets echt niet grappig of spannend, maar dan lukte het hem toch dat zo op te blazen dat de hele zaal en de kijkers thuis daarin meegingen. Het stoorde ook niemand dat er voor alle deelnemers weinig te winnen viel. Dat is nu anders. Bij de gesneuvelde quiz van Leonie ter Braak ging er maximaal 5000 euro uit. Dat wordt als zielig bedrag gezien.'

Myrna Goossen: 'Mensen konden een rood/blauw knuffelbeestje winnen met het logo van Wedden dat..? erop. Dat was het. De show draaide vooral om familieplezier, samen voor de tv meedoen: denk jij dat-ie het haalt? Het ging niet om de prijzen.'

Jos Brink wint voor Wedden dat..? in 1986 een Gouden Televizier-Ring. Daarover zei hij: 'Het was direct raak. Dat kon niet missen, dat voelde je. Het was zo'n hit dat mensen er overal over napraatten. Dat gevoel werd inderdaad bekroond met die Gouden Televizier-Ring. Het was ook krankzinnig: een jongen van twaalf kijkt naar foto's van achterlichten van auto's en weet het merk, een krantenbezorger herkent 500 brievenbussen. Absurd.'

In 1990 verhuist het programma van de AVRO naar RTL 4 waar Jos Brink het nog presenteert. Dat eerste seizoen wordt een coproductie met de Belgische VTM en dat is de reden dat Myrna Goossen plaats maakt voor de Vlaamse Marlène De Wouters. Het jaar daarop wordt zij op haar beurt vervangen door Manuëla Kemp. Omdat Brink meer tijd wil besteden aan zijn theatercarrière en andere projecten en omdat hij het niet prettig vindt dat zijn show continu wordt onderbroken voor en door commercials volgt talent Rolf Wouters hem op in 1993. Hij legt de nadruk op spectaculaire zaalweddenschappen die zo kostbaar zijn dat het programma na een paar afleveringen van de buis verdwijnt. Onder leiding van Reinout Oerlemans en Fabienne de Vries keert het in 1999 nog een keer terug, maar zonder noemenswaardig succes. Vervolgens wagen RTL 4 en SBS 6 met de soortgelijke shows Ik wed dat ik kan! (2008) en Wedden dat ik het kan (2011) nogmaals een poging. Maar ook die programma's kunnen qua succes niet tippen aan het Nederlandse origineel van Jos Brink en Sandra Reemer.

Dit artikel komt uit VARAgids, 2014.

In de VARAgids TV-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit het archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie