Wat maakt Janine Abbring zo’n geschikte interviewer?

Bij de start van de allerlaatste Zomergasten: collega’s (en haar geliefde) over Janine Abbring.

Janine Abbring presenteerde Zomergasten van 2017 tot en met 2022 en neemt nu het allerlaatste seizoen voor haar rekening voordat het programma wordt opgeheven. De laatste gasten: politica en diplomaat Sigrid Kaag, theatermaker Merel Pauw, voormalig Israël-Palestina-correspondent Nasrah Habiballah, schrijver Tommy Wieringa, psychiater Jim van Os. En de eerste van de reeks: cabaretier Peter Pannekoek.

Janine Abbring (1976) groeide op in Drenthe en Groningen, studeerde journalistiek in Zwolle en werkte bij het Groninger Dagblad. Begin deze eeuw vormde ze samen met Arjen Lubach het gelegenheidsduo Jelle ft. Tido, die met hun Eminem-parodie ‘Slimme schemer’ negen weken in de top 40 stonden. Maanden toerden ze met hun hit door nachtelijk Nederland van discotheek naar discotheek. Maar Janine ging daarna toch verder in de journalistiek en bij RTV Noord aan de slag. In 2009 werd ze een van de Jakhalzen, de brutale reporters van De wereld draait door . Ze leerde er naar eigen zeggen onder waanzinnige tijdsdruk korte, grappige reportages maken, en ook iets dat haar chefs totaal anders zagen: dat het maar televisie was en niet het eind van de wereld als iets niet lukte. Jaren later, toen de Volkskrant berichtte over de angstcultuur op de DWDD- redactie, kwam naar buiten – overigens niet door Janine zelf – dat ze zich indertijd als een van de weinigen had uitgesproken tegen het gebullebak van de eindredacteur en dat ze na twee jaar bij DWDD zelf ontslag had genomen. Ze wilde niet werken op een redactie waar ze zo uitgefoeterd werd. Janine werd na haar Jakhals- avontuur duopresentator van een volkomen andersoortig programma, Vroege vogels , en ging zich verdiepen in koeien, veenmollen, mieren en paaiende prikken.

Janine Abbring is nooit bang geweest om in alle eerlijkheid over zichzelf te vertellen, altijd gewapend met flink wat monterheid en nuchterheid. Over haar Groningse middelbare school bijvoorbeeld, waar ze gepest werd, of over haar moeder die lang ziek is geweest en aan dementie leed, voor ze overleed. Of over hoe ‘afschuwelijk rationeel’ ze is, of over haar faalangst, waar ze in de loop der jaren een werkbare modus voor heeft gevonden.

In 2014 werd Janine Abbring eindredacteur van de eerste satirische show van en met Arjen Lubach, Zondag met Lubach. En in 2017 werd ze gecast als presentator van Zomergasten . Janine heeft altijd gezegd dat ze net zo lief zowel voor als achter de schermen werkt. Maar de presentator van Zomergasten werd natuurlijk van oudsher wel gezien als de interviewer des vaderlands en er lag flink wat druk op die tv-avond. Dat was zenuwslopend, zeker in het begin. Maar al snel leerde Janine dat de gasten vaak nog zenuwachtiger waren dan zijzelf, en dat het voor je eigen zenuwen erg hielp om de gast gerust te stellen en een grapje te maken. Janine heeft Zomergasten nooit gezien als een programma waar je een speciale, gewichtige interviewmethode voor moest hanteren. Ze probeerde vooral werkelijk geïnteresseerd te zijn en, dat ook, zeer goed voorbereid. Dan is er voldoende basis en ruimte om ter plaatse te improviseren en samen met de gast als twee diepzeeduikers onverwacht iets moois op te duiken. Janine Abbring ontving in haar jaren bij Zomergasten prominente gastenals Louis van Gaal, John van den Heuvel, Bessel van der Kolk, Raven van Dorst, en Derk Sauer, en won meteen het eerste seizoen de Sonja Barend Award voor haar interview met de zieke Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan. En nu gaat ze deze week van start met de finale-reeks.

Keshia Hederman is sinds drie jaar eindredacteur van Zomergasten (en was daarvoor jaren redacteur bij het programma).

‘Ik weet niet meer wie, maar iemand bij de VPRO zei indertijd, in 2017, tegen de toenmalige eindredacteur, heb je aan Janine Abbring gedacht? Het schijnt dat Janines screentest meteen duidelijkheid bracht. Zij moest het worden. En in haar allereerste Zomergasten, met Rosanne Hertzberger, zag ik haar haar ding doen, alsof ze het al veel langer deed. Een goede luisteraar, nieuwsgierig en met droge humor. Janine is zeer intensief bij de keuze van de gasten en de voorbereiding betrokken. Drie uur live-tv is niet niks. Ze denkt goed na over de spanningsboog, hoe zo’n avond kan verlopen en hoe het gesprek spannend blijft. Maar ze maakt ook gebruik van het moment, om een zijpad in te slaan of om ergens op door te vragen. Dat is eigenlijk op twee borden tegelijk schaken.

Ik vond zoveel gesprekken mooi. Natuurlijk het gesprek met Eberhard van der Laan die zei: ‘Ik hoop dat Amsterdam de lieve stad blijft die het is.’ Een ongepland en ontroerend moment. Of het interview met Alfred Birney, de schrijver van De tolk van Java. Een superpersoonlijk en heftig gesprek, ook over onze koloniale geschiedenis, waar Janine hem veel ruimte voor gaf. En die keer dat relatietherapeut Esther Perel te gast was en aan Janine zelf vroeg: ‘Wat zou je moeder over je zeggen als ze hier was?’ Waarop Janine antwoordde: ‘Ik denk dat mijn moeder zou zeggen dat ik heel goed borstplaat kan maken, wat vreselijk moeilijk is, en dat ik niet zo stoer ben als ik eruitzie. En ze zou tegen mij zeggen, wel rechtop zitten hè.’ ‘Dat vind ik knap. Dat ze zo dicht bij zichzelf blijft, wel wat geeft en ontroerd was, maar toch ook de touwtjes in handen houdt. Jammer dat Zomergasten stopt. Maar fijn dat Janine Abbring de laatste afleveringen aan het roer staat'

Arjen Lubach is schrijver, presentator, muziekproducer en al zo’n jaar of 25 een van Janines beste vrienden. Samen maakten ze Zondag met Lubach, De avondshow met Arjen Lubach en sinds 2024 LUBACH bij RTL. N.B. Arjen geeft in de regel geen interviews aan de geschreven pers, maar voor Janine maakte hij een uitzondering en heeft hij via mail een paar vragen beantwoord).  

‘Dat mag je zeker zeggen, dat we vrienden door dik en dun zijn. Ja, ik denk ook dat het meespeelt dat we beiden uit Groningen komen. Je kunt grapjes maken die alleen de ander snapt of nog eens met weemoed terugdenken aan vroeger. Janine is mega-veelzijdig. Ze heeft alle goede eigenschappen van een klassieke eindredacteur: overzicht, oog voor alle radertjes in het proces. En ze kan goed voor mij denken, omdat we elkaar zo goed kennen, waardoor ik niet voor elk vraagje gestoord hoef te worden. Voor een controlfreak is dat heel handig. Maar los daarvan kan ze gewoon goed tv maken – monteren, schrijven, presenteren, interviewen. En ze heeft humor, is slim. Wat ik zo leuk vind aan onze shows is dat we onder enorme tijdsdruk met beperkte middelen parodietjes kunnen maken op reclames of liedjes. Janine is supergoed in het regisseren van korte items die eruitzien alsof ze tien keer zoveel gekost hebben. En veel mensen binnen ons team zijn multidisciplinair. Zo hebben we het altijd al gedaan: snel schakelen, zoveel mogelijk zelf doen. Van een Top 40-hit met een kapotte microfoon tot nepcommercials die niet onderdoen voor dure producties. En dan ook nog eens supergrappig. Dat kun je goed aan Janine overlaten. Ik denk dat we allebei oog hebben voor waarom iets wel of niet werkt. Vaak lezen we een script en dan zeggen we tegelijkertijd hetzelfde: ‘dit is grappig, maar het werkt niet vanwege x.’ Dan kom je snel tot iets dat potentie heeft om te lukken.

Janine heeft verder het vermogen om te luisteren en echt een gesprek aan te gaan. Ik vind interviewen zelf nog best moeilijk, omdat ik altijd nadenk over de tijd die ik nog heb of de onderwerpen die ik nog moet bespreken. Zij kan dat in Zomergasten allemaal tegelijk: even alles loslaten en een gesprek aangaan, maar ondertussen de structuur overzien. Dat is knap. Ik vond die aflevering met Eberhard van der Laan heel mooi. De onderlaag van zijn ziekte, Janine als invoelende en oprechte gesprekspartner, de timing, het optimisme ondanks alles. Dat had iedereen toen even nodig, zo leek het. Daar heeft ze terecht de Sonja Barend Award voor gewonnen.

Irritante dingen? Weinig. Ze is een enorme pechvogel, dat is irritant. Kapotte auto’s, lichaamsdelen, boommarters in daken van vakantiehuisjes, griep op een langverwachte vakantie. Als het iemand treft dan is het Janine. Daar mag ze wel eens mee kappen.’