Van podcast naar theater: waarom Nynke de Jong, Tonie Mudde en Lies en Aaf het podium op gaan

Heb je een podcast, dan kun je zo het theater in. Maar wat levert het nou helemaal op?

Producent Thomas Bruining kent ze wel. ‘Toneelmensen die vinden dat de schouwburg een plek is voor de hogere kunsten, en daar hoort dus geen theatercollege in thuis. Of een stel voetbalfans die kletsen over hun favoriete club. Die puristen zeggen: ík had daar moeten staan.’

Maar wie het aanbod van het komende theaterseizoen bekijkt, ziet dat die puristen een achterhoedegevecht voeren. Steeds meer theaters programmeren steeds meer colleges van podcastmakers, live-opnames van podcasts of een theaterversie van een succesvolle podcast. Van de cabaretkletscast De hete brij, met Alex Ploeg, Christine de Boer en Pepijn Schoneveld, tot Over de liefde, de seks- en relaties-podcast van AD-columnist Debby Gerritsen.

Alle geschiedenis ooit (AGO) is ook zo’n podcast, waarvan de vier makers in het aankomende seizoen naar zalen van Sneek tot Heerlen trekken. De show raakt aan de geweldige verhalen uit de podcast, maar bevat ook theatrale elementen. ‘En visuals,’ zegt Nynke de Jong, een van de AGO-makers, de enige van het viertal die ook kleinkunstvoorstellingen maakt, ‘met liedjes en zo’. Wat zien we bij een AGO-show? ‘Grote namen staan centraal. We vertellen alle vier iets over zeer bepalende figuren uit de geschiedenis. Dat wordt een battle tussen ons, uiteindelijk kiezen we dan met het publiek de allergrootste naam. Als het in een podcast over een veldtocht van Napoleon gaat, moeten we uitleggen hoe de legers optrokken. In het theater kun je dat op een kaart laten zien. Maar we gaan geen monologen uit ons hoofd leren, zo’n voorstelling wordt het niet.’

Ook Volkskrant-journalist Tonie Mudde staat aan de vooravond van een tournee met een show die voortkomt uit zijn wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Een bescheidener tourlijstje dan dat van AGO, met vier shows, maar ook met visuals, experts, publieksparticipatie en, als het moet, een groot zangkoor. Mudde: ‘Dat haalden we er op de allereerste theatershow bij, die ging over wat de wetenschap zegt over geluk. Een onderdeel daarvan was zang; van zingen word je gelukkig, weet ik ook uit ervaring. Dus lag het voor de hand om een dirigent te vragen om met het publiek te gaan zingen. En om er als klap op de vuurpijl een zestigkoppig koor bij te halen dat uit de coulissen stapte. Dat was superleuk.’ In de aanstaande theatershows, waarin de vraag centraal staat wat in de wetenschap echt is en wat niet, zal ook een illusionist op het podium staan.

Voor makers en publiek is het volgens De Jong en Mudde een genoegen om elkaar eens van heel dichtbij te zien. Nynke: ‘Je komt met je podcast bij mensen in hun oor, maar je weet nooit wanneer ze luisteren. In de auto, tijdens het vouwen van de was, in bed? We hebben bij een boekpresentatie en op festivals, zoals Lowlands, live-opnames gemaakt. Dan zie je pas hoe divers je luisteraars zijn. Dat is echt ontzettend leuk. Van de zestienjarige jongen, die de folders rondbrengt in de wijk waar ik woon, tot 65-plussers die, net als wij, gek zijn van geschiedenis.’

Tonie Mudde: ‘Ik ben al mijn hele werkzame leven wetenschapsjournalist. Ik schrijf stukken, ik maak een podcast met een geluidstechnicus; je hebt geen idee wie je verhalen leest of naar je podcasts luistert. Het is een groot genoegen om met publiek te lachen of verbaasd te zijn over een bijzondere wetenschappelijke ontdekking, dat is echt van toegevoegde waarde.’

Cijfers die de toegenomen populariteit van podcastvoorstellingen staven, zijn lastig te vinden. Theaters scharen die shows vaak in dezelfde categorie als theatercolleges, lezingen en debatten. Vaak is het zo dat die colleges gegeven worden door mensen die ook een podcast hebben, zoals Maarten van Rossem, een van de pioniers van het theatercollege in Nederland.

Het Digitaal Informatieplatform Podiumkunsten constateerde een flinke toename van theatercolleges en aanverwante voorstellingen. In seizoen 2023-2024 stonden er 431 van deze voorstellingen in de agenda’s van Nederlandse schouwburgen. Afgelopen seizoen 2025-2026 waren dat er al 627. En 98.000 (!) bezoekers daarvan kochten voor het eerst een theaterticket.