Nicolaas Veul in Hongarije: 'Mensen waren bang om simpele dingen te bespreken'

Programmamaker Nicolaas Veul trok door Hongarije en opende een telefoonlijn waar Hongaren hun grieven konden delen. 

Programmamaker Nicolaas Veul reed deze winter met een oude rode Opel door een besneeuwd Hongarije. Op het dak was een reclamebord geschroefd: ‘Holland Hungary hotline: számít a véleménye! (Jouw mening doet ertoe!)’. Hij was in het land voor het drieluik Hotline Hongarije, waarin hij uitzocht hoe het dagelijks leven eruitziet in het land onder premier Viktor Orbán. Veul opende een telefoonlijn, waar iedere Hongaar een berichtje achter kon laten.

Ongeveer duizend berichten kwamen binnen. ‘En die kwamen uit alle hoeken van de samenleving,’ zegt Veul. ‘En hoewel je nooit iedere Hongaar kunt spreken, kreeg ik een goed beeld over de wurggreep waarin Orbán de samenleving houdt bijvoorbeeld – veel mensen waren bang om simpele dingen te bespreken.’ Hoe kritiek op de overheid op de criticaster kan terugslaan zien we in de serie: Veul spreekt een arts die in een podcast het zorgsysteem bekritiseerde (wachtrijen voor een behandeling tegen kanker lopen op naar vier jaar); al snel werd hij als staatsvijand bestempeld en verschenen nepberichten op allerlei sites.  

Wat Veul tegelijkertijd ook merkte: het gemak waarmee hij als journalist zijn werk kon doen. ‘Orbán heeft de vrije pers als staatsvijand bestempeld, als bedwantsen, insecten. Mensen zeiden vooraf ook dat het heel gevaarlijk was daar, maar dat was voor mij helemaal niet zo. Maar het is wel moeilijk om journalist te zijn als je er woont, dan word je naar de marges geduwd.’ 

De parallellen met Nederland liggen voor het oprapen. ‘Ik was altijd wel gealarmeerd over de Nederlandse situatie. Ook hier zijn aanvallen op de journalistiek. Hongaarse journalisten zeggen ook: pas op, iets wat kapot is, kun je niet zomaar maken. Zodra je journalisten “tuig van de richel” noemt, ondermijn je het vertrouwen in de gemeenschap. Het vijanddenken slaat erg aan, ook hier.’ 

Hotline Hongarije toont wat er gebeurt als de premier alles onder controle heeft – tot de billboards aan toe. ‘De tegenpartij komt nooit op een billboard, de propaganda is keihard. Mensen worden gebombardeerd met altijd dezelfde vijandbeelden: migranten, homoseksuelen, Zelensky, de EU. Steeds is het verhaal: Hongarije wordt aangevallen.’ Het is een verhaal dat resoneert bij Hongaren. Het land heeft een geschiedenis, vol buitenlandse overheersing. ‘Het is in die zin echt anders dan in Nederland. Maar we moeten niet doen alsof het hier niet kan gebeuren.’ 

Lees verder in VARAgids 14. Vanaf dinsdag 31 maart 2026 in de app, op de mat en in de winkel. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.