Natasja Gibbs verkent de natuur in de Cariben: ‘Goed om te checken voordat je leguanensoep bestelt’

Natasja Gibbs, met wortels op Sint-Maarten en Curaçao, verkent de natuur van het Caribische deel van ons koninkrijk. Haar persoonlijke anekdotes, per eiland gerangschikt.

Europese Nederlanders vergeten ze maar al te vaak: ‘onze’ eilanden in het Caribisch gebied. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn Nederlandse gemeenten, Curaçao, Aruba en Sint-Maarten vormen landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Die onachtzaamheid maakt ons blind voor eilandspecifieke kwesties – denk aan klimaatverandering en de stijgende zeespiegel. Gelukkig houden de bewoners een vinger aan de pols. In de nieuwe, zesdelige documentaireserie Natuur in de Cariben gaat Natasja Gibbs op pad met natuurbeheerders die de schoonheid én de uitdagingen tonen van de plaatselijke natuur – de naturalesa, om een woord uit het Papiaments te gebruiken. De lessen die Gibbs op elk eiland leerde, deelt ze met de VARAgids.

‘Veel mensen zien haaien als een bedreiging. Ik had dat ook. Vaak was ik bang om bij zonsondergang of op open zee te gaan zwemmen in de buurt van de eilanden. Maar haaien zijn prachtige dieren. Ze moeten juist niks van ons hebben, tenzij we ze verstoren of aanvallen. Op Sint-Maarten mocht ik met een groep wetenschappers mee om haaien te taggen. Zo kreeg ik de kans om een verpleegsterhaai en een tijgerhaai van dichtbij te zien en zelfs aan te raken. We deden dat taggen vanaf een bootje. We hadden aas uitgezet aan een aantal boeien. Als een boei omlaagging, wisten we dat we beethadden. Dan haalden we de haai via de lijn in het aas naar de zijkant van de boot, waar drie man het dier op zijn rug legden in het water. In die houding treedt er tonische immobiliteit op bij de haai: een verlammingstoestand, als overlevingsreflex. Zo konden we een tag plaatsen en monsters nemen. Door de haaien te monitoren, kunnen wetenschappers strategieën bedenken om de dieren te beschermen. Dat is hard nodig. Tijgerhaaien en verpleegsterhaaien zijn bepalend voor de soortenrijkdom van het rif. Ze worden ook wel de onderwaterpolitie genoemd. Sinds deze ervaring ben ik enorm onder de indruk van haaien geraakt. Als ik ze zie tijdens het duiken, denk ik: gelukkig ze zijn er nog. Vervolgens hou ik wel goed afstand, natuurlijk.’

‘Op Aruba kreeg ik de kans om met natuurbeheerders van de Aruba Conservation Foundation op pad te gaan. Heel vroeg in de ochtend gingen we op zoek naar de cascabel (aanduiding in het Papiaments van de Arubaanse ratelslang, red.). Op het eerste gezicht zou je denken: wat een grijze engerd. Zijn beet kan giftig zijn. Maar door de rangers van de Foundation en het onderzoek dat ze doen ter bescherming van deze unieke soort werd ik de schitterende patronen gewaar in de huid van de slang. Zijn beweging en gedrag zijn bijna hypnotiserend. Net als de haai is de cascabel essentieel voor de balans van de natuur op Aruba. Zonder de slang zou er een ratten- en muizenplaag ontstaan en zou de gezondheid van zowel mens als dier in gevaar komen. Doordat de mens steeds meer leefgebied opeist en de boa constrictor naar het eiland heeft gebracht, die weer een gevaar vormt voor de cascabel, staat de ratelslang helaas onder druk. Er zijn er op dit moment nog maar tweehonderd.’

‘Een broodje conch of karko, ik was er dol op. Vooral gestoofd, met een overdaad aan knoflook, en dan op een lekker stokbroodje. Maar tijdens het maken van de serie kwam ik erachter dat we op Curaçao een hoge prijs betalen voor deze delicatesse. Niet in geld, maar in wat er in de natuur verloren gaat. De conch is een zeeslak en zijn huis is een prachtige schelp. Doordat we massaal op deze dieren zijn gaan jagen, hebben we een van de belangrijkste schoonmakers van het rif in een bedreigde situatie gebracht. Bij het Curaçao Sea Aquarium werken Curaçaose wetenschappers en onderzoekers van over de hele wereld aan een programma waarmee de zeeslak binnen een beschermde omgeving wordt gekweekt en vervolgens met een tag in beschermd gebied wordt uitgezet en gemonitord. Ik mocht mee om ze uit te zetten. Eerlijk: toen ik dat hoofdje met die oogjes van zo’n zeeslak uit zijn huisje zag steken, nadat ik hem op de zeebodem had gelegd, verlangde ik niet naar een broodje conch, maar naar meer bewustzijn rond deze bijzondere dieren.’

Lees verder in VARAgids 27-28 (dubbelnummer). Vanaf dinsdag 30 juni 2026 in de app, op de mat en in de winkel. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.