Moordspel (1987)

Het succesvolle Moordspel telde door een tragische samenloop slechts één seizoen.

Het was André van Duin die met het idee kwam. Op de jaarlijkse tv-beurs in Cannes, in 1986, liep hij Joop van den Ende tegen het lijf. De producent vertelde hem dat hij in opdracht van de TROS liep te piekeren over een nieuwe spelshow voor Ron Brandsteder. Na acht seizoenen Showbizzquiz werd het volgens de omroep hoog tijd dat Brandsteder iets nieuws ging presenteren. Daar hoefde Van Duin, een groot liefhebber van krimi’s, niet lang over na te denken. Hij zei: ‘Je moet met Ron een nieuwe show gaan maken waarin een moord moet worden opgelost. Zeg maar een thriller-quiz.’ Gretig vroeg Van den Ende wat dan de formule van zo’n show zou zijn. ‘Ja hoor eens,’ zei Van Duin, ‘dat moet jij bedenken, dat is jouw vak.’ Het was een spontane ingeving van hem geweest – geen doordacht plan.

Maar de producent was enthousiast en de TROS ook. Met als gevolg dat Van Duin, Van den Ende en Brandsteder na terugkeer uit Cannes vervolgens dagenlang familiespelletjes hebben zitten spelen bij Van den Ende thuis. Favoriet was het destijds populaire Cluedo. Hun doel was te bedenken hoe ze daarvan een tv-spektakel konden maken. Het resultaat was een show die de titel Moordspel kreeg en veel verschillende elementen zou omvatten – een door gerenommeerde acteurs gespeeld moordmysterie waarin de vraag naar de dader moest worden beantwoord door drie partijen: een panel van BN’ers (ja, ook toen al), het publiek in de studio (Aalsmeer) en de tv-kijkers thuis (via formulieren per post). En dat alles geïllustreerd met zang en dans.

Toen het nieuws over Brandsteders krimi-show in de zomer van 1986 via De Telegraaf bekend werd, kwam er prompt een reactie van het Spaanse vakantieadres van Willem Ruis. De populaire showmaster bleek óók zoiets van plan te zijn. Werktitel: De criminele Willem Ruis show . De schok was groot, noteerde Gijs Groenteman later in zijn Ruis-biografie. ‘De grond zakte onder zijn voeten weg. Hij ontstak in een ongekende razernij. Er was hem een kunstje geflikt, dat wist hij zeker, maar door wie?’

Onverwijld gaf Ruis zijn zaakwaarnemer opdracht de zaak in onderzoek te nemen, terwijl hij zelf in arren moede besloot zich te bezinnen op andere show-ideeën. Maar nog voordat de kwestie een vervolg kon krijgen, stierf Ruis tijdens diezelfde vakantie aan een hartstilstand.

Moordspel startte uiteindelijk op vrijdag 30 januari 1987. De TROS had zes wekelijkse afleveringen besteld, met de mogelijkheid de reeks voort te zetten bij gebleken succes. De eerste moordzaak ging over een schatrijke planter die zijn vijf nazaten had laten weten dat hij zijn fortuin niet aan hen zou nalaten, maar aan zijn butler. En dat werd de oude man noodlottig; iemand had een giftige slang in zijn huis losgelaten. De vraag was wie deze dood door vergiftiging op zijn geweten had.

De reacties op die eerste uitzending waren divers. Het samengaan van zang, dans en kwinkslagen met een – weliswaar fictieve – moordaanslag beviel niet iedereen. Maar met 5,4 miljoen kijkers was de uitzending wel een succes. Nico Scheepmaker, de invloedrijke recensent van de regionale kranten, oordeelde dat Moordspel een serieuze concurrent kon worden van de kijkcijferhit Wedden dat…?. ‘Het heeft alles om de kijkers aan het toestel te houden: bombarie, gepaard aan kwaliteit.’ Anderen waren minder enthousiast. ‘Veel minder dan gissen naar de moordenaar kunnen de deelnemers niet; aan de intrige is geen touw vast te knopen, schreef NRC -criticus Tom Rooduijn.

En toen deed zich een sinistere samenloop van omstandigheden voor.

De planter uit de eerste aflevering werd gespeeld door de destijds fameuze acteur Lo van Hensbergen. En wat gebeurde er? Drie weken na de start van Moordspel stierf Van Hensbergen onverwacht aan een hartaanval. Het bericht van zijn overlijden werd die avond in het NOS-Journaal geïllustreerd met beelden uit zijn recente Moordspel -optreden. Daardoor verkeerden heel wat kijkers in de veronderstelling dat de acteur het slachtoffer was geworden van een slangenbeet die de schuld van Van den Ende was. Zijn dood werd toegeschreven aan de producent.

Althans: zo wordt het pijnlijke voorval vermeld op de Wikipedia-site en op diverse andere plekken op het web. Enige bevestiging in authentieke bronnen is echter niet te vinden. Datzelfde geldt voor delpher, het digitale krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek; er dateert uit die tijd geen enkel krantenbericht over de kwestie. Wikipedia noemt ook geen bron voor dit verhaal. Of het dus in werkelijkheid echt zo gebeurd is, is onwaarschijnlijk – op zijn zachtst gezegd. En sterker nog: niet meer dan een paar jaar geleden wilde Ron Boszhard in zijn podcast-serie over spraakmakende tv-programma’s van vroeger een aflevering aan Moordspel wijden. ‘Maar zo ver is het nooit gekomen’, zegt hij: ‘Ik bleef steken. Er zaten te veel raadsels omheen.’

Wikipedia meldt voorts dat de reputatie van Moordspel beschadigd is geraakt door de dood van de acteur. Met als gevolg dat de spelshow geen vervolg kreeg. Meer dan zes afleveringen zijn er nooit gemaakt. Maar dat kan ook een andere reden hebben gehad. Vanaf het najaar van 1987 keerde Ron Brandsteder terug met een nieuwe spelshow die Ron’s honeymoonquiz ging heten. In financieel opzicht was die gekoppeld aan het Nationaal Jeugdfonds – het fondsenwervingsinstituut dat beter bekend was (en is) onder de naam Jantje Beton. Welnu: zo’n goed doel liet zich lastig combineren met een show waarin wekelijks een moord werd gepleegd. En daar kwam nog bij dat Moordspel, door al die verschillende ingrediënten, een geldverslindende affaire was geworden. Of, zoals TROS-directeur Cees den Daas in die dagen verklaarde: ‘In feite maken we met Moordspel twee programma’s ineen. Dat wordt te kostbaar.’

En zo verdween Moordspel na zes weken alweer van het scherm.

Dit artikel komt uit deVARAgids, 2023

In de VARAgids tv-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit het archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie