Middag-tv (1983-heden)

Korte biografie van een tv-genre: middag-tv was een noodgreep in het krappe omroepbestel.

Eigenlijk was het een noodoplossing. De vroegere piratenzender Veronica had, anno 1982, als aanstormende publieke omroep zo veel ledenwinst geboekt dat het hoog tijd werd voor uitbreiding van de zendtijd. Maar dat zou betekenen dat de gevestigde omroepen zendtijd moesten inleveren – en daar zaten ze niet om te springen. De bestaande programmaschema's waren al meer dan vol, zeiden ze. Nergens viel nog een extra gaatje voor de lawaaiige ex-piraat te vinden – althans: nergens in de avonduren.

En toen was het de vindingrijke Veronica-baas Rob Out, die een oplossing wist: een middagprogramma. Middag-televisie bestond nog niet. Jawel, er waren kinderseries en er was af en toe een sportwedstrijd, en er werd soms iets herhaald. Maar geen echt middagprogramma.

Terwijl de stichting Fondsenwerving­acties Volksgezondheid tien jaar eerder al in de publiciteit was gekomen met een oproep om op twee middagen in de week een tv-programma van een halfuur ('informatief en ontspannend') uit te zenden voor mensen die aan huis en/of aan bed waren gebonden. Kortom: iets voor huisvrouwen, zieken en werklozen. Te duur, oordeelde de omroep toen. En daarmee was de zaak beklonken.

Maar tien jaar later kwam Rob Out met zijn middagplannetje als geroepen. Als hem wekelijks op de maandagmiddag een uur zendtijd zou worden toebedeeld, kwamen de andere omroepen er zonder kleerscheuren af. Dan bleef hun eigen zendtijd buiten schot. En zo begon in oktober 1983 het eerste echte middagprogramma van de Nederlandse televisie. Het heette Tineke en werd gepresenteerd door de voormalige Veronica-dj Tineke de Nooy, die ook op de radio al had bewezen dat ze grossierde in gezelligheid. Het startte met een matige kijkdichtheid (230.000 kijkers), maar groeide snel. Al in het tweede seizoen trok Tineke steevast anderhalf miljoen kijkers. 'Het eerste jaar heeft het bijna niks gekost,' zei de presentatrice nadien in Nieuwe Revu. 'Vier rieten matten als decor, een zootje bloemen, een hond, een poes en daar scharrelde ik doorheen.'

Lees hier de biografie van Tineke (1982 - 2002) in de TV-encyclopedie.

Met als gevolg dat de formule van het populaire middagprogramma – waarin werd gebabbeld, gekookt en geplaybackt – al snel werd nagevolgd. Ook diverse andere omroepen begonnen ermee. De VARA met Bij Koos (Koos Postema, met de toenmalige omroepster Astrid Joosten), de NCRV met Wissels (Dick Passchier en Legien Kromkamp), de TROS met Tijd voor Marijke (Marijke Amado), de KRO met Middageditie (Aad van den Heuvel, Han van der Meer en de beginnende Derk Bolt) en de AVRO met het klassiek geworden Service salon (eerst Edwin Rutten, daarna Catherine Keyl en Amanda Spoel). En toen in 1990 de commerciële zender RTL 4 zich aandiende, was middag-televisie een vanzelfsprekend onderdeel van de programmering. Dat werd dus de 5 Uur Show, met Viola Holt en Dieuwertje Blok.

Maar in veertig jaar middag-televisie is er ook weleens iets geflopt. Zoals het allang vergeten TROS-programma Belfleur, met Annemarie Oster en Wilbert Gieske. Oster hield er al na een maand mee op, om plaats te maken voor Nelleke van der Krogt. Ze had, zei ze, 'te weinig affiniteit met de sfeer en het concept'.

Dit artikel komt uit de VARAgids, 2023