Meral Polat over acteren, muziek en theatermaken: 'Bij mij zijn leven en werk verbonden.'

Naast actrice is ze muzikant. Leven en werk zijn altijd verbonden. Alles wat ze maakt, is persoonlijk, en soms ook politiek.

In een lovende recensie over haar eind vorig jaar uitgekomen album —Meydan noemde de Volkskrant muziekjournalist haar ‘voormalig actrice’. Maar acteren doet Meral Polat nog steeds en ze is niet van plan te stoppen. Ze is een multitalent: muzikante en actrice of allebei tegelijk, zoals in de reprise genomen theatervoorstelling En ze maakte een kind, waarmee Polat nog tot begin volgende maand langs de theaters toert.

Bij het grote publiek brak ze door met haar rol in De luizenmoeder. Opeens kon ze niet meer anoniem over straat. Het is weer wat gezakt, al zorgde het tweede seizoen van Bodem, waarin ze de beste vriendin van Cat (Eva Crutzen) speelt, voor een opleving. Deze week is ze te zien in de rol van ambulanceverpleegkundige in de telefilm Please try again later. Je zou zo met haar meegaan en je veilig voelen. Want wat Polat ook doet, of het klein of groot is, theater, film of tv – als ze ergens voor gaat staan, ergens voor kiest dan doet ze dat met hart en ziel.

De twee actrices die de hoofdrol spelen, mochten een paar keer mee op pad. Ik helaas niet. Of ik zeg helaas, maar eigenlijk ben ik blij. Want ik denk dat ik niet geschikt zou zijn voor dit vak, je komt vreselijke dingen tegen. Ik heb veel respect voor mensen die dit werk doen. Het wordt er niet makkelijker op in het huidige tijdsgewricht, al gaat Please try again later daar niet over.

O ja? Ik dacht meer aan een corona-achtige situatie, toen in het begin alles ontregeld was en niemand wist hoe of wat. In deze film gaat het om een zonnestorm waardoor het elektriciteitsnet verstoord raakt. Toevallig hadden we laatst in Amsterdam, in de wijk waar ik woon, een stroomstoring. Je voelt dan even hoe het kan zijn, vooral als je telefoon leeg is en je hem niet kunt opladen. Dan zijn we de sjaak, want alle communicatie is daarop gebouwd.

Bij mij zijn leven en werk verbonden. Als ik iets groots meemaak, iets emotioneels, dan beleef ik het ook in mijn werk, verteer ik het en geef ik het door. Dat ik ben gekomen waar ik ben – ik zit sinds mijn afstuderen aan de toneelschool in 2004 twintig jaar in het vak – heeft enerzijds te maken met niet opgeven, met uren maken, met doorgaan, vallen en opstaan.

Ik was blij dat ik toen al langer in het vak zat. Die serie was zo’n ongelooflijk succes. Opeens werd ik overal herkend. In Amsterdam maken mensen meestal niet zo’n fuss, maar er zijn momenten geweest dat ik werd nageroepen en aangeklampt. Ik herinner me dat ik met collega’s onderweg was naar Terschelling voor een voorstelling op Oerol en dat een groep scholieren helemaal uit hun dak ging. Het werd vanzelf weer minder. Hoewel er weer even een opleving was toen Bodem werd uitgezonden. Het is vooral leuk en mensen zijn vaak enthousiast en lief. Maar het doet iets met je, je wordt voorzichter in het openbaar. Ik zou niet zo snel meer hand in hand lopen met een scharrel of tot het gaatje gaan als ik uitga.

Zeker. Er zijn de laatste jaren grote dingen gebeurd. Er zijn mensen weggevallen die belangrijk waren. Vooral het overlijden van mijn vader, vijf jaar geleden, is een grote katalysator geweest. Er is echt een voor en na. Al heeft het wel even geduurd voordat ik dat echt zag. Ik ging eerst in de overlevingsstand. Bij mij betekent dat juist: niet stilstaan, werken, maken, afleiding zoeken, dóór. Mijn vader was heel belangrijk voor me. Hij gaf mij vertrouwen en veiligheid. Toen hij er niet meer was, veranderde er iets essentieels. Ik ben altijd al onafhankelijk en koppig geweest en ging mijn eigen gang, dus het was niet dat ik anders werd, maar het voelde anders. Energetisch anders. Hij was weg en ik verschoof. Het was alsof ik toen echt in dat middelpunt durfde te gaan staan.

Zeker. Wat mij heel erg heeft gevormd, was meedoen aan De gesluierde monologen. Het was een van mijn stages op de Toneelschool. Ik was pas 21. Geïnspireerd op De vagina monologen wilde Adelheid weten hoe de eerste generatie vrouwen met een islamitische achtergrond omgaan met seksualiteit en intimiteit. Ze interviewde zeventig vrouwen bewerkte hun verhalen tot een voorstelling.

Ik speelde mee en ik weet nog goed dat ik een monoloog vertolkte en dat de vrouw uit het verhaal tegenover me zat met haar zussen. Ze moesten zo huilen. Toen klikte er iets: dit is wat het kan doen, door verbinding te maken op het podium. We hebben De gesluierde monologen tien jaar op en af gespeeld, niet alleen in Nederland maar ook in Amerika en Turkije. Ik was nog jong, maar in het samenzijn met de andere vrouwen had ik echt een thuis gevonden. Ik heb later nog vaker met Adelheid gewerkt. Ik werk zelf eigenlijk ook zo. Het is fijn om vanuit gelijkwaardigheid en volwaardige autonomie iets te maken. Zo is trouwens ook En ze maakte een kind ontstaan, waar we nu mee toeren.

Dat niet maar ik was op dat moment wel erg bezig met het thema van de voorstelling: wel of geen kinderen krijgen. Ik was veertig geworden en het is als vrouw nog steeds zo dat je pas compleet bent – of wordt gezien – als je kinderen hebt. In mijn cultuur, ik ben van Alevitisch-Koerdische komaf, is dat nog sterker. Maar ik was er niet zo zeker van of ik kinderen wilde, maar wilde ook goed uitzoeken waar dat vandaan kwam. Wilde ik ze niet omdat ik bang was? Of voelde ik vooral een verplichting om wel kinderen te krijgen omdat dat van me werd verwacht? We hebben de voorstelling met z’n drieën gemaakt: Sarah Sluimer schreef de tekst, Nita Kersten is de regisseur. Sarah heeft drie kinderen, Nita heeft er twee en ik heb geen kinderen. Het maken van de voorstelling heeft verder bijgedragen aan mijn beslissing. Ik wil geen kinderen. En dat is oké.

Lees verder in VARAgids 5. Vanaf dinsdag 27 januari 2026 in de app, op de mat en in de winkel. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.