Medisch Centrum West (1988–1994)

Medisch Centrum West trok vanaf dag een in 1988 vier miljoen kijkers en werd verkocht over de hele wereld. Maar er was ook kritiek. ‘Zeer storend om dit op tv te zien.’ 

De kritiek op de tv-serie Medisch Centrum West (MCW) is vanaf het begin niet mals. ‘De manier waarop de verpleegkundigen worden neergezet heeft niets met de werkelijkheid te maken. Het is gewoon verschrikkelijk.’ Aldus mevrouw S. Zuidinga, hoofd van de verpleegdienst van het Rooms-Katholieke Ziekenhuis (RKZ) in Groningen. De Leeuwarder Courant tekent haar woorden in maart 1988 op in een artikel over een handtekeningenactie die het RKZ-personeel tegen de serie heeft opgezet. Die is dan net een maand te zien. 

Dagblad De Telegraaf spreekt voor een vergelijkbaar artikel met Ganny Boer van Het Beterschap, een belangenvereniging van verpleegkundigen. Zij hekelt het ‘overdreven vrouwelijke gedrag’ van de actrices in MCW: ‘Ik werk zelf in een ziekenhuis en ik kan me niet herinneren dat ik ooit mijn rokken heb opgetild. Het is zeer storend om dat op tv te zien, als je bedenkt dat we met z’n allen het imago van verpleegkundigen juist weer wat hebben opgevijzeld.’ 

TROS-directeur Cees den Daas kan weinig met deze kritiek: ‘We hebben helemaal niet de intentie om zorgvuldig geneeskundige en verpleegkundige processen in het ziekenhuis exact weer te geven. Als je dat zou doen, zou er niets aan zijn’, zegt hij tegen De Telegraaf. 

Drama & relaties 
Ruim dertig jaar na die eerste afleveringen is scenarioschrijver Hans Galesloot het nog steeds eens met Den Daas. ‘In het begin vroeg ik advies aan een vriendin die gynaecoloog was, en aan een vriend die bezig was aan een opleiding tot internist. Later kwamen daar nog meer adviseurs bij. Het personeel van het Zuiderzeeziekenhuis in Lelystad, waar we opnamen, kwam ons ook geregeld helpen. Maar de ziekenhuissetting was eigenlijk maar bijzaak. Het ging om het drama, om de relaties tussen het personeel, de verhouding tussen de patiënten en verpleegkundigen. Een mooie aflevering vond ik nummer 48, over een dementerende moeder en haar dochter. De dochter moet tegen haar zin de moederrol aannemen. Het zorgt voor conflict, maar uiteindelijk pakt die dochter haar rol.’ 

Vijf jaar duurde de ontwikkeling van de serie voordat de eerste aflevering werd gemaakt. Galesloot: ‘De eerste dertien afleveringen waren klaar toen we begonnen. Daarna ging de zweep erover en werd ik een deadlinemachine. Het script van een aflevering van een uur telde ongeveer 55 pagina’s, drie weken later moest er weer zo’n script liggen. Het eerste seizoen had ik een kantoortje in het Zuiderzeeziekenhuis. Het kwam voor dat de pagina’s zo ongeveer uit mijn handen werden getrokken, zodat ze weer aan de slag konden. Eigenlijk heb ik van het succes nauwelijks iets meegemaakt, omdat er doorgeschreven moest worden.’ 

Medisch Centrum West is vanaf het eerste seizoen een groot succes. Miljoenen kijkers zitten wekelijks voor de buis. De serie wordt verkocht aan onder meer Duitsland, België, Turkije, Zuid-Afrika en Slovenië. Acteur Marc Klein Essink, dokter Jan van de Wouden in de serie, groeit zelfs uit tot een presentator van grote shows. Hij krijgt, net als bijvoorbeeld Annemieke Verdoorn (zuster Ingrid), wekelijks postzakken vol fanmail en liefdesbrieven. In 1992 wint de serie de Gouden Televizier-Ring. 

Naast de verhoudingen tussen de personages komt ook een lange lijst ziektes, aandoeningen en medische vraagstukken voorbij. Van kanker en aids tot een eenvoudige botbreuk. Van kindermishandeling en vrouwenbesnijdenis tot euthanasie. 

Producent is John de Mol, de eerste regisseur Nico Knapper (Zeg ’ns Aaa, Oppassen!!!). Die twee krijgen na pakweg veertig afleveringen een conflict over wie eigenaar is van MCW. ‘Er lag geen contract, dus Nico werd eruit gewerkt’, zegt Galesloot. Alle afleveringen daarna worden geregisseerd door Guido Pieters. De Limburger heeft naam gemaakt als regisseur van speelfilms als Dokter Vlimmen en Ciske de Rat. ‘Ik had geen enkele tv-ervaring,’ grinnikt Pieters door de telefoon. ‘Ik was gewend om met één camera te werken. We namen per dag voor tien minuten aan materiaal op. Als je bij film de helft haalt, heb je een goeie dag gehad.’ 

Pieters herinnert zich zijn eerste werkdag nog tamelijk helder. ‘Het was een zaterdag. Een aflevering over een verhuizing van patiënten, nadat twee ziekenhuizen waren gefuseerd. Er stonden pakweg twintig ambulances voor de deur, en heel veel patiënten in verrijdbare bedden op straat. Het was een beetje een chaos. Ik voelde een lichte paniek opkomen, hahaha. Maar het is me gelukt om het ordentelijk op beeld te krijgen.’ 

Voor de herhaling van de eerste seizoenen van MCW heeft Pieters oude afleveringen opnieuw gemonteerd. ‘Om het tempo iets te verhogen. Het was een geluk dat ik de originele Ampex-banden met de opnames nog had bewaard. John de Mol gooide het liefst alles na uitzending meteen weg. Ik heb die banden van mijn zolder gehaald, daar konden we nog goed mee uit de voeten.’ 

Reüniegevoel 
Galesloot heeft nooit meer een oude aflevering teruggekeken. ‘Ook omdat ik er in 1994, na honderd afleveringen, helemaal klaar mee was. Het was op, vond ik. Tegenwoordig zou er een nieuw schrijversteam worden samengesteld door de producent, als die vond dat er nog meer in zat. Maar toen was dat niet zo eenvoudig. Nu denk ik: misschien was mijn besluit te rigoureus. In Duitsland heb ik twaalf seizoenen lang een soortgelijke serie gemaakt, Stadtklinik.’ 

Hij is niet heel enthousiast over de nieuwe MCW-serie, die vanaf 2024 bij SBS te zien is. ‘Een heel andere serie dan die van mij, met een heel andere benadering. Het is ook niet zo succesvol. Een eerdere poging, Centraal Medisch Centrum, was dat ook niet. Maar John de Mol wil graag zijn oude hits opnieuw afstoffen. Er komt nu ook een nieuwe Baantjer-versie.’ 

Ook Pieters kreeg na MCW veel werk in Duitsland, waar hij onder meer de serie Sperling maakte, ‘met de dikste acteur die ik ooit heb gezien’. Andere succesvolle projecten waren onder meer Heimatgeschichten en Großstadtrevier. Met acteurs of crewleden van MCW heeft hij nooit meer contact gehad. ‘Ik zat ver weg in Duitsland en was heel druk.’ Galesloot spreekt nog wel oud-medewerkers van MCW, zoals Nico Knapper. ‘En ik was op de begrafenis van Klaas Hofstra, internist Dick van Lennep in de serie. Daar waren ook veel andere acteurs uit MCW. Kreeg je toch een reüniegevoel.’ 

Dit artikel komt uit de VARAgids (editie 46, 2026).