
© BNNVARA / Medialane
Een column van Maral Noshad Sharifi over het nieuwe BNNVARA-programma Make democracy great again.
Jaci Statton legt een gigantisch geweer op het aanrecht. Haar drie kinderen rennen door de keuken. Ik kijk cameraman David aan, die al tien uur op zijn benen staat. We hebben al zoveel draaidagen achter de rug dat hij aan één blik genoeg heeft. Het rode lampje op zijn camera springt aan. ‘Wat is dat voor geweer?’ vraag ik Jaci, een van onze personages.
We zijn op het platteland van Oklahoma. Buiten is het pikdonker. Al jaren woont Jaci hier langs een onverharde weg, samen met haar man, kinderen, honden en kippen.
‘Ik weet niet wat voor wapen dit is’, antwoordt Jaci. Haar zoontje, dat net boven het aanrecht uitsteekt, noemt een lange rits aan cijfers en letters die ik niet kan volgen. Samen vormen ze het type geweer. ‘Ik was vier toen ik begon te schieten’, legt hij uit.
Welkom in een van de scènes van Make democracy great again, de driedelige BNNVARA-serie die ik maakte met regisseur Johan Fretz. Al vijf jaar reis ik als correspondent van de Volkskrant door de Verenigde Staten om Nederlanders op de hoogte te houden over dit land dat steeds minder democratisch wordt – zoals dat ook in Nederland dreigt te gebeuren. Johan en vinden het hoog tijd voor wat spiegelwerk.
In Make democracy great again onderzoeken wij hoe Amerikanen over hun democratie denken. Vinden ze dat het goed gaat of slecht? Staat het land aan de afgrond, of valt het allemaal wel mee?
Terwijl ik langsga in New York, Washington, Minneapolis, Miami, Dallas en bij Jaci in Oklahoma, onderzoekt Johan welke ontwikkelingen de oceaan zijn overgewaaid. Hoe gaat het met de Nederlandse democratie? Staat onze eigen grondwet nog wel fier overeind?
Ik spreek met Robert Morss, een Capitoolbestormer die uitgroeide tot MAGA-volksheld. Ik bezoek een Cubaans-Amerikaanse grassroots organizer die een jong tegengeluid wil op conservatieve bewegingen. En ik ga bezoek Jaci Statton, die ik drie jaar terug ontmoette vlak nadat abortusrechten waren teruggedraaid. Republikeinen als Jaci, die stemde voor Trump, hadden geen idee dat ze hierdoor niet meer behandeld konden worden voor een miskraam. Bijna stierf Jaci door hevige bloedingen. Uiteindelijk werd ze in een buurstaat gered. Nu kan ze nooit meer kinderen krijgen.
Toch steunt ze nog altijd de politiek van Trump, die deze restrictieve politiek mogelijk maakte. ‘Mijn man wil met je jagen’, zegt ze tegen me. ‘Maar je mag niets over de miskraam vragen. Dat zit hem nog heel dwars.’
Middenin de nacht rijden we in een zogenoemde side-by-side over het platteland. Jagers helpen de boeren die last hebben van zwijnen en coyotes die hun vee doden. Echtgenoot Dustin verdenkt ons er in eerste instantie van dat we anti-jachtactivisten zijn die hem in een kwaad daglicht willen stellen. Als ik uitleg dat ik nooit van dit soort clubs heb gehoord, mogen we mee. Terwijl de kogels door de lucht vliegen, vraag ik aan de mannen of ze ooit weleens aan Washington denken, terwijl ze hier staan te schieten.
‘Washington?’, zegt een van hen verbaasd. ‘Zij moeten ons vooral met rust laten.’
Maral Noshad Sharifi staat deze week in Buis & haard in de VARAgids. Ben je abonnee? Dan maak je ook kans op haar nieuwe boek Maral in Magaland.