Katja Schuurman blikt terug op haar carrière tot nu toe: 'Ik wist niet wat me overkwam'

Weinig Nederlanders zijn zo veelzijdig als Katja Schuurman. Ze brak door bij GTST, werkte bij MTV en speelde in De oesters van Nam Kee, en dat was nog maar het begin. Ze kijkt terug op een carrière vol hoogtepunten.

‘Ik heb nooit de ambitie gehad om actrice te worden. Op mijn zeventiende zat ik op showballet, ik deed vwo en was een echt studiebolletje: hoe meer negens, hoe beter. In 5 vwo maakte ik kennis met bessenjenever en jongens. Ik wilde een tussenjaar, maar mijn ouders vonden dat een heel slecht idee. En terecht. Maar ik dacht: aangezien ik showballet zo leuk vind, is televisie misschien ook wel iets voor mij. Toevallig zag mijn moeder in de krant een advertentie: er werden jongeren gezocht voor de nieuwe serie Uit de school geklapt van de NCRV. Daar ben ik voor gaan auditeren en ik kreeg de rol van Bianca Batenburg – die naam vergeet ik nooit meer. Dat was leuk om te doen, een simpele manier om wat centjes te verdienen, maar ik dacht niet: dit is mijn roeping. 

Op mijn negentiende haalde ik mijn vwo-diploma en ik hoopte dat ik tegen die tijd wel zou weten hoe ik mijn leven wilde gaan indelen. Niet dus, waarna ik het lot heb laten bepalen. Ik gaf me op voor een college in Amerika, schreef me in voor een studie politicologie in Amsterdam en meldde me aan bij castingbureaus. Ik had geen uitgestippeld plan. Zoals John Lennon ooit zong: Life is what happens to you while you’re busy making other plans. Dat kenmerkt voor een groot deel wel mijn leven.’ 

‘In 1994 was ik stiekem go-go-danseres in vage clubs als de Hemkade in Zaandam of ergens in Duitsland. Daar hadden mijn ouders geen weet van. Op de terugweg van zo’n optreden kreeg ik, in mijn herinnering in de auto – maar misschien kan dat helemaal niet, want er waren nog geen mobiele telefoons – de vraag of ik auditie wilde doen voor Oppassen! – die rol is uiteindelijk naar Annette Barlo gegaan – en GTST. Ik weet nog dat ik daar heel lacherig over deed: Pff… Goede tijden, slechte tijden, wat een belachelijk programma. Wij hadden thuis de VPRO Gids, wij keken écht niet naar Goede tijden, slechte tijden. Mijn vader zei nog gekscherend: als je dat gaat doen, kom je het huis niet meer in. Dus het was niet zo dat ik dacht: oh, wauw, ik mag in GTST. Het was meer: is dit niet heel gênant? Ik heb het toch gedaan, nadat ik mijn vader had beloofd dat ik na één jaar freewheelen zou gaan studeren. Ik kreeg de rol van Jessica Harmsen, eerst voor vier maanden. Maar ineens stond ik op alle covers. Zo had ik het niet bedacht, ik wist niet wat me overkwam! Vrij snel daarna hadden de schrijvers me vast in de serie geschreven en kort daarna kwam Linda, Roos & Jessica. Dat was echt idiotie.’ 

‘Johan Nijenhuis was als producent betrokken bij Goede tijden, slechte tijden. Hij was – en is, denk ik – een groot fan van Luv’. Hij had bedacht een cd te maken waarop alle personages uit GTST een nummer of een duet zouden zingen. Een van die nummers was ‘Ademnood’ en de bedoeling was om het met de hele vrouwelijke cast te zingen. Uiteindelijk haakte het merendeel af omdat ze de tekst te schunnig vonden. Toen zeiden Guusje Nederhorst, Babette van Veen en ik, plichtsgetrouw als we waren: oké, dan doen wij het wel. Het was op een gala ter gelegenheid van de duizendste aflevering van GTST dat we ‘Ademnood’ voor het eerst zongen, of nee, playbackten. Ik herinner me de heel lelijke Amerikaanse prom-jurken nog die we droegen. Een paar dagen later stonden we op één in de Top 40 en wilde ineens iedereen ons boeken. Van Joop van den Ende mochten we eigenlijk helemaal niet optreden, omdat GTST belangrijker was. Daar trokken we ons niets van aan, we gingen toch, maar we hadden slechts één nummer om op te voeren. We begonnen met ‘Ademnood’, eindigden met ‘Ademnood’ en de toegift was ‘Ademnood’. Tussendoor deden we een paar covers van andere artiesten. De optredens waren leuk, maar soms ook een beetje eng. We hebben optredens moeten stilleggen omdat mensen elkaar platdrukten. Bodyguards moesten mee en politie te paard moest er een keer aan te pas komen nadat ons busje bijna werd omgeduwd. We wilden daarna niet meer na middernacht optreden, omdat het publiek dan te lam was. Die mensen kwamen niet voor mij, Guusje of Babette. Ze kwamen voor de personages uit GTST, die ze kenden van tv. We waren een attractie. Het was best indrukwekkend allemaal, dus we zorgden dat we genoeg chardonnay bij ons hadden.’ 

‘Ik was optreden echt heel leuk gaan vinden en voelde me inmiddels een kruising tussen Mick Jagger en Janet Jackson. Ik ging op boxen staan, sprong ervan af, danste en gaf alles wat ik had. In 1996 werd ik benaderd door het computermerk Laser om reclame voor ze te maken. In overleg met Paul Pardon van Laser kwamen we tot de volgende werkwijze: we maakten een mooie videoclip waar later de commercial uit werd gesneden. Zo maakte ik videoclips voor mijn singles “Wereldmeid” en “Maar nu heb ik er één” van 200.000 gulden of zo – er was zoveel geld voor reclame, de verkoop van die Laser-computers ging in die jaren door het dak. Mijn favoriete nummer was “Totaal verkocht”. Dat zullen weinig mensen kennen, maar daar spreekt mijn Janet Jackson-ambitie uit. Aan de clip deden twintig dansers mee en ik voelde me echt een popster.’ 

‘Eén keer per maand werd ik businessclass naar Londen gevlogen en in een hotel in de wijk Camden ondergebracht. In een weekend nam ik daar voor een hele maand uitzendingen op voor mijn programma So 90s, dat in 24 landen werd uitgezonden en vooral bestond uit het aankondigen van videoclips. Het was een te gekke tijd, maar ook een verwarrende tijd. Ik vloog alle kanten op, voelde me soms onzeker. Mijn puberteit kwam pas rond mijn zeventiende, waardoor ik daar eigenlijk nog middenin zat. En iedereen had ineens een mening over me. Veelal positief, maar soms ook zo hysterisch dat ik dacht: waar heb ik dat nou weer aan te danken? Ik vond het verwarrend, zeker omdat ik daar veel in mijn eentje in een hotelkamer zat. Ook een beetje sneu, zo in je eentje. Dan bestelde ik een fles wijn, maar ook twee glazen, omdat ik bang was dat het anders gek stond.’ 

‘Tijdens de opnamen van No trains, no planes heb ik mijn goede vriendin Ellen ten Damme ontmoet. Ik vond het heel leuk dat ik voor deze film benaderd werd. Ik was alleen nog maar bekend van GTST, maar desondanks vond Jos Stelling mij een interessante actrice. Om hem heen werd hem gevraagd wat hij in godsnaam zag in Katja Schuurman uit die soapserie. Toen heeft hij foto’s van mij laten maken waarop ik een pruikje droeg en al helemaal in die rol dook. Die heeft hij laten zien aan de mensen die vraagtekens bij mij hadden en gezegd: met háár wil ik gaan werken. Toen was het: “Oh ja, leuk! Ziet er goed uit!”, waarop hij antwoordde: “Dat is dus Katja Schuurman.” Heel grappig, maar ook bizar hoe vooroordelen werken. Ik deed met twee vingers in mijn neus vwo, ik werd gezien als die slimme meid, die ik ook ben. Maar door GTST en Linda, Roos & Jessica had ik een ander imago gekregen. En dat was wat mensen ook leuk vonden: die gekke Katja, die spring-in-’t-veld. Dat imago vergrootte ik daarom dus zelf ook uit. Het is zeker onderdeel van wie ik ben, maar dat deel kreeg veel te veel ruimte en daar werd ik uiteindelijk ongelukkig van. Zo’n serieuze rol als in No trains, no planes had ik achteraf gezien nodig, mede door de acteurs met wie ik speelde: Kees Prins, Dirk van Dijck en Leny Breedeveld. Bij hen kreeg ook dat andere deel van mij de ruimte. In mijn leven is deze film heel relevant geweest.’ 

‘Op initiatief van Babette waren we gestopt met Linda, Roos & Jessica. Ik voelde ook: ik moet hier even uit, dan kom ik later weer terug en gaan we vrolijk verder. Ik nam ontslag bij GTST, we stopten met Linda, Roos & Jessica, ik nam ontslag bij MTV en ben toen een halfjaar gaan reizen. Maar toen ik terugkwam, was het helemaal niet zo dat ik gelijk werk had. Toen kwam toevallig Johan Nijenhuis weer op mijn pad. Costa? Ik had geen idee wat het inhield, maar dacht: laten we het doen. Ik heb een heel leuke tijd gehad in dat achterlijke Salou. En uiteindelijk werd het ook een groot kassucces.’ 

‘Ik weet nog dat ik in deze periode heel onzeker was. Ik floreer het beste bij een basis waarin ik durf los te laten. Die was er toen niet. Ik werkte wel hard, maar ik had voor mijn gevoel niet hard genoeg gewerkt om deze positie te bereiken. Ik leed een beetje aan het imposter syndrome, zo van: ze komen er vast achter dat ik er geen reet van kan en hier tot op heden op een bizarre manier mee weg ben gekomen. Maar ik kan me ook herinneren dat het heel leuk was, mede omdat ik hartstikke verliefd was geworden op Egbert Jan Weeber, mijn tegenspeler in deze film.’