Jörgen Raymann: 'Als witte makers daar een grap over maken, krijg je ophef.'

De presentator van Surinaamse afkomst is terug op tv met een multiculturele talkshow waarin comedy de boventoon voert. 

Anders dan wat we nu op televisie zien aan comedy, want dat is met alle respect allemaal heel wit. Ik ben gek op Lubach, ik vind Even tot hier waanzinnig en die jongens van Sluipschutters geweldig, maar ik zie Even tot hier niet zo snel een sketch maken over hoe positieve discriminatie op de werkvloer kan doorslaan. Als witte makers daar een grap over maken, krijg je meteen een hoop ophef. Wij kunnen dat wel, en het is volgens mij ook onze taak om dat te doen. We hebben bijvoorbeeld een reclame voor Inshallah Verzekering, waarin Hassan je tegen werkelijk alles verzekert, natuurlijk op tijd uitbetaald, inshallah. Inshallah is echt iets Marokkaans, het betekent zoiets als ’als God het wil’; gebeurt het niet, dan heeft God het ook zo gewild. Als je dat bij een verzekeringsmaatschappij hebt, weet je al hoe laat het is.

Het wordt een wekelijks sketchprogramma van zes afleveringen, met als inspiratie iets tussen Saturday night live en In living color. We doen live sketches in de studio, en elke week is er een uitgesproken bekende Nederlander als host. Het is echt het programma van een nieuwe generatie bi-culturele comedians; ik sta op de achtergrond en begeleid ze als een soort mentor.

We hebben zeven nieuwe gezichten gevonden: Hassan El Rahaui, Fuad Hassen, Lucinda Sedoc, Marco Lopes, Marcel Bamberg, Vera van Zelm en Victor Luis van Es. Bij elkaar vormen ze een doorsnee van multicultureel Nederland, met onder hen een Portugees, een Eritreeër, een Marokkaan, een Surinamer, en een Chileen die ook nog bi is, dus die tikt in zijn eentje twee boxjes tegelijk aan op het diversiteitslijstje. Het team is dus overwegend bi-cultureel. Het nieuwe Nederland!

Wat mij betreft als we op den duur een plek krijgen op NPO 1, want daar werken we naartoe. Raymann is laat heeft destijds ook een paar jaar moeten sudderen op Nederland 3 voordat we naar Nederland 1 mochten, dus we laten het ook nu rustig groeien.

Dat heb ik ook gezegd, het is echt geen Tante Es-show. Iedereen die me op straat aanspreekt, heeft het echter wél over Tante Es, dus ben ik nu toch iets aan het uitwerken met haar in een heel andere setting. Maar dat is voorlopig nog maar een idee.

Toen ik begon met The Comedy Factory, eind jaren 90, had ik de tijd mee, want Paars was aan de macht en wilde meer multiculturaliteit op televisie. De laatste jaren is dat steeds meer afgebrokkeld. Bij de commerciële omroepen heb je hooguit Humberto Tan en John Williams, en gelukkig Edson da Graça, alleen zit dat in programma’s met een traditioneel Nederlandse setting.

Ja, terwijl ik juist programma’s wil maken die echt verbinden: programma’s die laten zien dat de verschillende culturen in ons land veel meer overeenkomsten hebben dan verschillen. Alleen leven we in een maatschappij die zo gepolariseerd is, mede door wat er online gebeurt, dat we alleen nog gefocust zijn op wat ons van elkaar onderscheidt.

Ik beweer niet dat er geen racisme is, dat is er wel, maar wist je dat ook Surinamers op de PVV hebben gestemd? De politieke ruk naar nationalistisch-rechts baart me wel zorgen. Ik ken zelfs Marokkanen die op de PVV hebben gestemd. Mensen willen gezien worden, dat is het. Ik zag laatst een filmpje van een mevrouw die net van de islamitische slager kwam, want het is daar goedkoper, en die ging vervolgens demonstreren tegen moslims. Dat is de dubbele moraal die we hebben. Ik geloof niet dat Nederlanders racistisch zijn van aard; wat we wél hebben, is veel beeldvorming en vooringenomenheid, en dáár kan racistisch gedrag uit voortkomen.

Die is ontstaan in de slavernijperiode, toen zwarte mensen door de kroon, de regering en de kerk als halffabricaten werden neergezet om de slavernij te kunnen valideren. Toen ik uit Suriname hiernaartoe kwam om te studeren, was ik er zelf nog van overtuigd dat witte mensen slimmer waren dan zwarte mensen, door de boekjes die we daar te lezen kregen, voornamelijk uit Nederland. Heb jij Kuifje in Congo ooit gelezen? De Congolezen worden daarin afgebeeld als achterlijk en lui, en Kuifje moet ze als witte held even komen vertellen hoe het moet. Ik heb ook Tien kleine negertjes op mijn verjaardag gekregen, toen ik acht of negen werd, en zo gaan we vanzelf zwarte mensen als dom zien, zelfs als je zelf zwart bent. Het zit in ons onderbewustzijn en is van generatie op generatie doorgegeven. Met humor kun je daar wat aan doen door vooroordelen zo absurd uit te vergroten dat ze hun macht verliezen, zodat je er een soort geuzending van maakt; dat is altijd mijn drijfveer geweest.

Hun blik op de wereld. Humor is universeel, dat blijft zo, alleen kom ik uit een generatie waarin humor gelaagd moest zijn: er moest een boodschap in zitten, het moest schuren. Bij hen moet het vooral funny zijn, herkenbaar en funny. Neem het taalgebruik onder jongeren: dat vinden zij hilarisch, terwijl ik me er alleen maar aan zit te ergeren, want het is een verkrachting van de Nederlandse taal en van het Surinaams. Ik hoorde laatst een jongen online zeggen: ja, Rotterdam Zoutu. Hij bedoelde Zuid, alleen zoutu is zout in het Surinaams. Ik krijg daar kortsluiting van. Aan de andere kant: als ze dat leuk vinden, dan is dat prima. Als je maar weet hoe je er moet komen met de metro.

Ja, en daarom vind ik het mijn taak om die laag te laten zien, en zij begrijpen heel goed waarom dat nodig is. Soms komen er grappen voorbij waarvan ik denk: kom op, jongens, we hebben nog iets met diepgang nodig. Dan gaan ze erop zitten en dan komen ze er ook. Ik vind dat humor niet te makkelijk mag zijn; als je echt impact wilt hebben, moet je een tweede of zelfs een derde laag hebben, zodat er iets blijft hangen.

Lees verder in VARAgids 19. Vanaf dinsdag 5 mei 2026 in de app, op de mat en in de winkel. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.