In gesprek met Cornald Maas over Nederlands Songfestival-besluit

Nederland doet niet mee aan het Songfestival; AVROTROS trok de stekker uit het evenement nadat duidelijk werd dat Israël deelneemt. In gesprek met Cornald Maas. ‘Je moet om de morele discussie heen en besluiten op praktische gronden.’ 

Het is lang geleden dat in ons land zoveel chagrijn hing rond het Eurovisie Songfestival, dat deze week losbarst in Wenen. Nederland doet niet mee, zo heeft omroep AVROTROS in december besloten. Reden is de deelname van Israël. AVROTROS noemt het door dat land aangerichte leed in Gaza en zijn onderdrukking van de persvrijheid als reden voor de boycot, net als de politieke inmenging door de Israëlische overheid in de editie van vorig jaar, een daad die is bevestigd door de EBU, het samenwerkingsverband van omroepen dat het festival organiseert. Het militaire optreden van Israël in Gaza, door de Verenigde Naties als genocidaal bestempeld, heeft ook Spanje, Ierland, IJsland en Slovenië doen besluiten tot een boycot. Toch wordt het Eurovisie Songfestival in ons land gewoon uitgezonden. De NPO heeft de NOS en de NTR bereid gevonden, die Henry Schut (NOS) en Jeroen Kijk in de Vegte (BNNVARA) naar Oostenrijk sturen als commentatoren. Het kan niet anders of Cornald Maas moet dit alles met lede ogen aanzien. De man die nogal eens als ‘Mr. Songfestival’ wordt aangeduid, verzorgt namens AVROTROS al jaren het commentaar bij de live-uitzendingen op televisie. Ook is hij lid van de selectiecommissie die de door Nederland af te vaardigen muzikant kiest. Privé geldt Maas als een groot liefhebber van het evenement. 

Nou, niet knarsetandend. Het plan is om de halve finales thuis te kijken, met Paul de Leeuw en een wederzijdse vriend. De finale ga ik met mijn moeder zien, wat ik al ruim veertig jaar niet gedaan heb. Ik kies ervoor om niet in een tv-studio in Hilversum commentaar achteraf te gaan geven – althans, zo denk ik er nu over. Ik heb liever het oude gevoel: gezellig op de bank, misschien wel punten geven, net als vroeger. Al is de sfeer rond het festival dit jaar een compleet andere. Zo erg als nu is het in de geschiedenis van Eurovision nog nooit geweest.  

Jawel, maar vijf prominente landen hebben zich teruggetrokken. Waaronder Nederland, een van de founding fathers van het festival, en Spanje, een van de grootste geldschieters. We zitten met het kleinste aantal deelnemers, namelijk 35, sinds de halve finales zijn ingevoerd in 2004. En dat voor een jubileumeditie, de 70ste. Een oud-winnaar, Nemo (die in 2024 namens Zwitserland won, red.), heeft diens trofee teruggezonden. Begin april heb ik in Amsterdam Eurovision in Concert gepresenteerd (een avond in AFAS Live waar Songfestival-deelnemers voor het eerst live hun lied voor fans zingen, red.), waar ik vrij veel artiesten heb gesproken. Ze krijgen continu vragen over de deelname van Israël en voelen dat ze niet vrijelijk kunnen zeggen wat ze vinden. Daar gaan ze onder gebukt, dat is heel belastend voor artiesten. 

In dit geval had de EBU hardere, duidelijkere regels consequenter kunnen doorvoeren. Bij een sportwedstrijd is een goal een goal en een sprong van 8 meter 53 is een sprong van 8 meter 53. De resultaten zijn feitelijk vast te stellen. Dat is bij het Songfestival niet zo. Daar gaat het om smaak, en dan speelt geopolitiek altijd een rol. En dat kun je niet voorkomen. Oekraïne heeft in 2022 de grootste winst onder de telefoonstemmers gehaald (met ‘Stefania’ van Kalush Orchestra, red.) in de geschiedenis van het Songfestival: het jaar dat het werd binnengevallen door Rusland. Dacht je dat dat alleen door de kwaliteit van het lied kwam? Echt niet. Veel televoters voelden simpelweg compassie.  

Alle landen die in een gewapend conflict verkeren zouden uitgesloten moeten worden. Dat betekent ook Oekraïne, en in het verleden Armenië en Azerbeidzjan. 

Dat klopt, maar ja, volgens mij moet je scherpe regels stellen. Over drie of vier jaar hebben we weer een andere brandhaard, want het zal er niet veel beter op worden in de wereld. Je kunt het ook op een praktische manier regelen. Als je het Songfestival wint, moet je het een jaar later kunnen organiseren – dat staat in de statuten van de EBU. Oekraïne kon dat in 2023 niet. Daarom vond het festival plaats in Liverpool, in het Verenigd Koninkrijk. In zekere zin trad de EBU zo de eigen regels met voeten. Wat als Israël dit jaar wint? Als de situatie hetzelfde blijft, is er natuurlijk geen denken aan dat het Songfestival daar volgend jaar plaatsvindt – al zullen de Israëliërs dat zelf wel willen. Je moet om de morele discussie heen en besluiten op praktische gronden. 

Nee, zo zit het niet. Ik snap de principiële opstelling. Ook begrijp ik het dat de hoop bestond dat veel landen eveneens zouden besluiten niet mee te doen, waardoor de EBU tot verdergaande maatregelen had moeten overgaan. Ik vind het een ingewikkeld dilemma, waar ik ook niet helemaal uitgekomen ben. In principe is het Eurovisie Songfestival geen politiek evenement. Het is mooi, in deze tijd waarin iedereen zo enorm tegenover elkaar staat, dat in ieder geval één event mensen met elkaar verenigt. 

Lees verder in VARAgids 19. Vanaf dinsdag 5 mei 2026 in de app, op de mat en in de winkel. Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week.