Hoe het Meisje met de parel in Japan leidde tot parelgekte, maar later uitmondde in parelwoede

In Japan heerste de Vermeergekte: zijn Meisje met de parel was op bezoek in Osaka. Anoma van der Veere, NOS-correspondent ter plaatse, doet verslag.

De rij schuifelende kunstliefhebbers slingert stilletjes langs afzetpalen door de hoofdzaal van het Nakanoshima Museum of Art in Osaka. Honderden telefooncamera’s wijzen dezelfde kant op. In de donkere ruimte is maar één plek verlicht: het Meisje met de parel van Johannes Vermeer.

De vraag naar kaarten was zo groot dat het systeem al op de eerste dag platging. Ondanks de problemen was de tentoonstelling binnen twee dagen uitverkocht. Om de bezoekersaantallen te spreiden, werd de verkoop vervangen door een loterij met vaste tijdsloten.

Alleen prinses Aiko, de dochter van de Japanse keizer, kreeg bij de opening een privébezichtiging van het Meisje. Gewone toeschouwers wachten een uur om binnen te mogen en daarna nog ruim een uur om stap voor stap, schouder aan schouder, één vluchtig moment oog in oog met haar te staan.

Kunstblogger Nonno stond naar eigen zeggen maar één seconde recht voor het schilderij. Spijt had ze niet. ‘Alleen al dat ik haar recht van voren kon zien, gaf me een enorm gevoel van voldoening.’ Inmiddels is er rond het schilderij een pretpark ontstaan dat een deel van de miljoenenstad lijkt te -hebben opgeslokt.

Zo staan bezoekers onverstoorbaar in de lange rijen, ongeacht het weer, alsof het een goddelijke test is om te bepalen wie haar van dichtbij mag zien. Een van hen schrijft weken later nog ‘in de nasleep’ van het schilderij te verkeren. ‘Een onvergetelijke ervaring die je maar één keer in je leven hebt.’

Op sociale media schrijven bezoekers niet alleen dat ze het schilderij willen ‘zien’, maar dat ze het Meisje, door sommigen liefkozend ‘Pareltje’ genoemd, willen ‘ontmoeten’. Honderdduizenden maken de pelgrimage naar Osaka.

Dat het Mauritshuis het werk amper uitleent, speelt een grote rol. Museumdirecteur Martine Gosselink noemt deze reis -‘misschien wel voor de allerlaatste keer’ naar Japan. Het Mauritshuis sloot deze zomer tijdelijk voor een verbouwing, waardoor het schilderij bij hoge uitzondering op reis mocht.

Eenmaal binnen botst die bijna religieuze verwachting van bezoekers echter op de werkelijkheid. Een gefrustreerde bezoeker klaagt online dat ze voortdurend het gevoel had snel te moeten doorlopen. Haar conclusie: ‘Een gevoel dat precies het tegenovergestelde is van kunst bekijken.’ De entree van 3.000 yen, zo’n 17 euro, voor twaalf schilderijen praatte ze -echter goed: ‘Het is goedkoper dan naar Nederland gaan.’

De frustraties richten zich vooral op de drukte. Een vrouw die ongeveer een uur wachtte, wilde ‘rustig letten op het licht in haar ogen, de parel en haar lippen’. Eenmaal voor het doek viel haar juist de achtergrond op, die op reproducties bijna zwart lijkt maar in werkelijkheid diepe kleurnuances heeft. Voor ze het wist, werd ze weggeleid. ‘Laat me er rustig naar kijken!’, zegt ze ontdaan.