Logo VARAgids
VARAgids brengt verdieping bij tv en media

Hans Goedkoop over zijn jeugd en de nieuwe serie Hollands glorie: 'Alles ging verloren, het geld ook'

Gisteren
•
leestijd 5 minuten
•
1175 keer bekeken
•
Hans Goedkoop.MM.0027436

Hans Goedkoop

© Marcel Molle

Hij presenteert Hollands glorie, waarin hij zijn dramatische familiegeschiedenis terugziet. Verder schrijft hij een heel dik boek en geeft een nieuwe klus hem vertrouwen in de mensheid.

Het navigatiesysteem vindt de weg naar Hans Goedkoop maar niet. Pas wanneer we de auto opzichtig de verkeerde kant op sturen, verschijnt een nieuw spoor op het scherm, dat ons leidt naar een polder. Een geasfalteerd weggetje, zo smal dat het uitsparingen bezit waar de ene automobilist kan wachten om een andere voor te laten gaan, voert door een onafzienbare grasvlakte, doorsneden door sloten, omzoomd door boerderijen, waar niet zelden een omgekeerde Nederlandse vlag in de grond is geplant. De historicus Goedkoop, voormalig presentator van geschiedenisprogramma Andere tijden, verruilde acht jaar geleden met zijn man de binnenstad van Amsterdam voor deze oer-Hollandse polder, die we op verzoek niet noemen. Ze delen hun woning met een onverwachte bewoner – maar daarover later meer. Binnen nemen we plaats aan een ronde tafel onder het schijnsel van een lamp, terwijl achter de ramen de duisternis invalt van de allengs killer wordende, late herfst.  

Dit landschap past uitstekend bij Hollands glorie. Klopt het dat je die tv-serie presenteert omdat je familiegeschiedenis erin voorkomt?

Inderdaad. Ik heb eerder Indonesia roept! gemaakt, een grote serie die deels gaat over mijn familie aan moederskant. Als ik iets gemaakt heb wat de moeite waard is, dan is het die serie. Ze was ook ontzettend heftig, het meest intensieve wat ik ooit heb gedaan. Mijn opa is chef-staf geweest van de Nederlandse troepen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Tijdens opnamen stond ik af en toe op mijn benen te trillen. Achteraf besloot ik zo’n project nooit meer te doen. Ik vond het ook niet zo fijn meer om voor de camera te staan. Daarna heb ik geen series meer gemaakt.  

En toen werd je gebeld?

Een paar maanden geleden. De redactie van Andere tijden vroeg of ik de voice-over wilde doen van een nieuwe serie, over de Nederlandse scheepsbouw. Leuk onderwerp, antwoordde ik, want mijn familie aan vaderskant heeft daar veel mee te maken gehad. Later belden ze terug: of ik in dat geval mee op pad wilde, want een presentator met zo’n relevante familiegeschiedenis heeft een meerwaarde. 

Hoe zit het dan, met die familiegeschiedenis?

Mijn overgrootvader was de eerste directeur van de NSM (Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij, opgericht in 1894, later de Nederlandsche Dok- en Scheepsbouw Maatschappij (NDSM), red.) in Amsterdam. Hoewel het geen familiebedrijf was, zijn drie generaties Goedkoop daar directeur geweest. De tweede was zijn oudste zoon Daan. Die was de baas toen in 1938 de Oranje te water gelaten werd, een van de grootste en meest prestigieuze passagiersschepen die in Nederland gebouwd zijn, voor de lijndienst op de toenmalige kolonie Nederlands-Indië. De Oranje staat centraal in de tweede aflevering van Hollands glorie. Die tewaterlating, die gefilmd is, was een ceremonie die heel Amsterdam wilde meemaken. Op de archiefbeelden loopt mijn oudoom Daan naast koningin Wilhelmina, die de Oranje te water liet. Daarachter volgen prinses Juliana en Bernhard met notabelen uit de Amsterdamse industrie, waaronder mijn eigen opa Jan, een jongere broer van Daan. Jan, op zijn beurt, leidde de scheepsmotorenfabriek Kromhout, ook in Amsterdam. En dan had je nog neven van rederij Goedkoop, die sleepboten had. In de serie zegt een oude havenarbeider: ‘We werkten allemaal bij Goedkoop.’ Ze noemden nooit de bedrijfsnaam. Dat vond ik grappig om te horen, want het is mij allemaal nooit verteld. 

Hans Goedkoop

Hans Goedkoop

© Marcel Molle

Waarom niet?

Al die bedrijven gingen vanaf de vroege jaren 60 naar de haaien. Ik heb daar nooit veel van meegemaakt, maar de generatie van mijn vader is er flink door beschadigd. Mijn vader zelf bleef erdoor geobsedeerd. Soms zat hij bijna hardop in zichzelf te praten. ’s Avonds aan tafel vroeg mijn moeder: ‘Ben je er een beetje bij?’ Dan schrok hij op en zei: ‘Ach! Toestanden. Ergernissen.’ Altijd die twee woorden.  

Had hij ook in de haven gewerkt?

Hij was in Harderwijk directeur geweest van een dochteronderneming van Kromhout. Dat bedrijf ging iets later naar de knoppen. Een van zijn broers was de laatste directeur van Kromhout. Beide bedrijven liepen slecht. Op een gegeven moment ontving mijn vader op zijn werk brieven van de advocaten van Kromhout – oftewel: van zijn eigen broer – die probeerden om dat dochteronderneminkje in Harderwijk leeg te trekken, waarschijnlijk om de eigen fabriek een langer leven te gunnen. Mijn vader en die broer bleven gebrouilleerd en de familie is door alle emoties rond het verlies van die ondernemingen uit elkaar gevallen. Een familie die ook een bedrijf is, is nooit een gezonde omgeving. De ene zoon wordt directeur, de anderen niet. Zo’n familie wordt altijd het terrein van spanningen, ambities, na-ijver, de hele rataplan. De takken die een bedrijf hadden in Amsterdam-Noord, langs het IJ spreken elkaar nooit meer. Een soort Quote 500-familie was het, maar alles ging verloren, en het geld ook. Mijn vader is wiskundeleraar aan een HTS geworden.  

'Een familie die ook een bedrijf is, is nooit een gezonde omgeving.'
Hans Goedkoop

Hoe ging hij daarmee om?

Daar hebben we het nooit over gehad. Mijn vader is opgevoed door een kinderjuffrouw, hè? Zijn moeder was voorzitter van Tesselschade-Arbeid Adelt, als je dat iets zegt. Liefdadigheid, voor arbeidersvrouwen die alleen kwamen te staan. Mijn oma deed geen boodschappen: daar had ze personeel voor. Het gezin woonde in een enorme villa bij het Hilton in Amsterdam, echt waanzinnig. Ook bezaten ze een zomerhuis in het Gooi, op een terrein van zes of acht hectare groot. Zo’n houten villa waar de hele familie in de zomer heenging, het personeel vooruitsturend met van die grote dekenkisten. Zoals bij Tolstoi rijke, Russische families naar hun datsja gaan. Zo is mijn vader opgevoed. Totale Amsterdamse elite. Dat is hij helemaal kwijtgeraakt.  

En daar heb je nooit met hem over kunnen praten?

Nee. Het was duidelijk zó vreselijk. Ik heb het aan het eind van zijn leven nog eens geprobeerd. Hij deed alsof het hem niks kon schelen, maar dat was absoluut niet het geval. 

Met jouw familiehistorie moet je haast wel een interesse voor geschiedenis ontwikkelen.

Dat is de verklaring die ik er achteraf voor heb gevonden. Mijn ouders komen allebei uit een wereld die tijdens hun leven verloren ging. Voor mijn moeder, die zich geschikt heeft in het verlies, was dat Nederlands-Indië. Voor mijn vader was het de Amsterdamse scheepsbouw. Ons huis op de Veluwe stond vol met Indische spulletjes én Amsterdamse scheepsbouwspulletjes – asbakken van Kromhout, relatiegeschenken. Voor mij was het iets toverachtigs, maar mijn drie oudere broers hebben die geschiedenis-tic niet. 

Had je die interesse al vroeg?

Sinds mijn vijfde jaar ben ik met geschiedenis bezig. Als we met de honden gingen lopen over de Leuvenumse hei, dan zag ik heuveltjes. Op een avond vroeg mijn vader: ‘Weet je wat dat zijn?’ Heuveltjes, antwoordde ik. ‘Nee, dat zijn koepelgraven.’ Zodra we thuis waren, zocht hij in de encyclopedie een plaatje op van de trechterbekercultuur, van een paar duizend jaar voor Christus – ja, zo’n gezin was het ook. Op dat plaatje zag ik zo’n graf. Een geknielde dode, omringd door een paar aarden potten voor het volgende leven, en daaroverheen een paar meter zand. De volgende keer dat we naar de Leuvenumse hei gingen, nam ik plaats op het hoogste heuveltje en dacht: een paar meter onder mij is het dus duizenden jaren geleden. De magie van die gedachte fascineerde mij.  

Verder lezen?

Lees verder in VARAgids 47

Vanaf dinsdag 17 november 2026 in de app, op de mat en in de winkel.

Nog geen abonnee? Lees de VARAgids al vanaf 38 cent per week. 

Koop de VARAgids los bij Bruna, Primera, supermarkten en tabaks- en gemakswinkels voor slechts € 1,95.

VARAgids Avondeditie

Nooit meer zoeken wat u moet kijken: elke werkdag gratis tv-tips, talkshow-onderwerpen en streamingnieuws in uw inbox.

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor