Eppo van Nispen tot Sevenaer (directeur Beeld & Geluid) over toekomst van tv: 'Aan lineaire tv wordt nog gewoon geld verdiend’

De directeur van mediamuseum Beeld & Geluid over de toekomst van tv. ‘Aan lineaire tv wordt nog gewoon geld verdiend'

In het kantoor van Eppo van Nispen tot Sevenaer (62), op de vijfde etage van het grote, kleurige gebouw van het Instituut voor Beeld en Geluid op het Mediapark in Hilversum, staat natuurlijk een enorme tv. ‘Een groot verschil met het bakbeest waar we in mijn jeugd naar keken. Een toestel dat indertijd heel modern was, maar mijn ouders hanteerden een afschrijftermijn van dertig jaar. We waren oude adel, maar -hadden geen geld. Hier in deze kamer zie je allerlei dingen die in mijn leven een belangrijke rol hebben gespeeld. Ik bewaar van alles, van mijn eerste computer tot speelgoed.’

Een wand in de werkkamer oogt als een prijzenkast, met oorkondes, herinneringen aan de tv-programma’s die Eppo maakte als redacteur en regisseur, het stripblad Eppo, een schitterende robot van Meccano, diverse poppetjes van animatiefiguur Buzz Lightyear (‘ben ik fan van’) en LEGO. ‘Ik LEGO nog steeds. Ik bouw raketten, thuis staat het model van de Saturnus V, de grootste raket ooit gebouwd. En de raket uit Kuifje, met de rode en witte vlakken. Het leuke hiervan is dat je met bezoekers nooit hoeft te zoeken naar een onderwerp om over te praten.’

Eppo zit sinds 2018 in de directiekamer. Vanmorgen riep hij weer heel hard ‘goedemorgen’ door het pand, waar het zo lekker galmt. Daarvoor werkte hij onder meer als tv-maker, bibliotheekdirecteur en voorman van de CPNB, de organisatie die onder meer de Boekenweek en het Boekenbal organiseert. De kroon op zijn werk als Beeld & Geluid-directeur is de opening van De Schatkamer, afgelopen mei. Het archief van Beeld & Geluid is nu voor iedereen gratis te bezoeken: 75 jaar televisiegeschiedenis (en meer dan honderd jaar aan radiofragmenten) is oproepbaar gemaakt op laptop en telefoon.

Blij dat het jou ook is opgevallen haha! De Schatkamer is waar dit instituut destijds voor is opgericht: het publiek op een goede manier toegang geven tot alle pracht, praal en ook de verschrikkelijke dingen die door de publieke omroep zijn gemaakt. We kruipen nu naar de twee miljoen actieve gebruikers, die een gemiddelde kijktijd van rond de vijf minuten hebben. Dat zijn cijfers… wauw.

Series als Floris en Swiebertje. Maar ook programma’s als Van Gewest tot gewest. Dat heeft vooral een persoonlijke reden: dan zitten opa en oma in een reportage, of een vader of moeder die vroeg is overleden, en dan willen familieleden die nog graag bewegend in beeld zien. Ik kreeg onlangs nog een e-mail van sportschrijver Michel van Egmond: ‘Eppo, wat heb je me aangedaan? Ik kijk iedere dag, zeven dagen in de week, ik ben totaal verslaafd!’ Dat soort reacties krijg ik heel veel. Mensen die me bedanken omdat ze hun vader weer even hebben kunnen zien.

Dat wisselt. Er zijn makers, ik noem geen namen, die ik echt moet verleiden om afstand te doen van hun archief. Ze denken vaak dat er nog veel geld mee te verdienen is. Aan mij de taak om ze uit die droom te helpen, haha. Je kent vast de uitdrukking ‘content is king’, je zou het kunnen vertalen als ‘product is van waarde’. Maar Cory Doctorow, een journalist en oud-bibliothecaris, zei: ‘Conversation is king, content is just something to talk about.’ Aan oudere tv-makers of producenten, die eigenaar zijn van wat ze hebben gemaakt, leg ik uit dat hun programma’s echt geen miljarden meer gaan opleveren, omdat de vraag er gewoon niet is. Ik leg uit dat wij bij Beeld & Geluid de boel netjes rubriceren, makkelijk vindbaar maken en niet als een stel cowboys de beelden op YouTube knallen. En als je geroepen wordt door een hogere macht, en dat moment komt voor ons allemaal, wie gaat zich er dan over ontfermen?

Daar ben ik mee in gesprek. Veel programma’s zijn door producenten gemaakt en geen eigendom van de zender. Iedereen ziet het belang wel, maar het gaat nu om de keuzes, uitzoeken wie de rechthebbenden zijn en hoe we het gaan aanpakken. Het zijn lange gesprekken, maar het vordert.

Jazeker. We hebben een digitaliseringsstraat neergezet in Suriname, zodat ze helemaal meekunnen in ons systeem. Er is contact met de digital heritage crusaders, zoals ze zich noemen, op eilanden als Curaçao en Bonaire, zodat ze ook daar goed kunnen bewaren wat er was en wat er nu wordt gemaakt. We zorgen er ook voor dat films en programma’s die hier zijn opgeslagen, ter beschikking worden gesteld aan bijvoorbeeld Indonesië.

Dat het nog accurater kan en moet. Lang niet alles is goed ingevoerd. Tot aan het jaar 2000 was het aan de archivaris van dienst om te bepalen wat er werd opgenomen en bewaard. Als die persoon een hekel had aan een bepaalde presentator of programma, kwam die niet in het archief. Verder hadden we toen nog een beperking in opslagcapaciteit, dus werd soms alleen de eerste en de laatste aflevering van een serie opgenomen. Degene die de logboeken moest invullen, kan een beetje lui zijn geweest en iemand als Ted van Essen niet, of niet goed, hebben geregistreerd. Ik zit zelf ook vaak in het archief en kom geregeld omissies en fouten tegen, die ik gelijk kan aanpassen. Leuke man overigens, Ted van Essen. Kan ook goed schrijven. Iemand met veel invloed, zonder dat je dat meteen opvalt.

Met vertrouwen. Ik ben ook lid van de strategische adviesraad voor AI, AI4NL heet die. Het Beeld & Geluid-archief is geweldig voor een AI-model om te kunnen trainen. Kijk, iedereen moet goed begrijpen: AI voelt niet, ruikt niet en denkt ook niet. Het is in die zin ook niet intelligent. Het heeft wel geschiedenis nodig om beter te worden, om dingen te begrijpen. Om algoritmes hun werk goed te laten doen. Het internet, daar zijn de modellen al op uitgetraind. Een archief als waar we nu op zitten, dat iets zegt over de tijd, de context waarin dingen gebeurden, daar heb je wat aan als AI-model, om het de juiste plek te kunnen geven.

Wij gaan de viering van tachtig jaar tv nog gewoon meemaken hoor. De lineaire kijktijd neemt af, maar aan lineaire tv wordt nog gewoon geld verdiend, dankzij de reclame. Net als met radio. Het lijkt nu wel alsof iedereen een podcast heeft en niemand meer naar NPO Radio 1 luistert, maar dat is niet zo. Geld verdienen met podcasts is niet eenvoudig. Dat tv-makers en omroepen zich op de jeugd moeten richten omdat daar de toekomst zit, ach. Het lukte de Romeinen al niet om de jeugd van destijds een beetje op te voeden, haha.