Barend & Van Dorp (1990-2006)

De talkshow Barend & Van Dorp had al na drie maanden op de vuilnisbelt van televisieland kunnen eindigen.

Frits Barend (presentator Barend & Van Dorp, 1999–2006): ‘Er was helemaal geen latenight-televisie tijdens grote voetbaltoernooien. Niks. Henk van Dorp en ik dachten: is het niet leuk om rond zo’n toernooi een talkshow te maken? Zo begonnen we, in 1996, tijdens het EK voetbal in Engeland. Met een rode dubbeldekker reden we achter het Nederlands elftal aan.’

Erik de Vries (eindredacteur Barend & Van Dorp, 1999–2006): ‘We zonden twee à drie keer per week uit. Frits en Henk voerden gesprekken in de bus met allerlei gasten, soms met een speler. Op die manier is Jan Mulder een vaste kracht geworden. Hij was al eens te gast geweest in het wekelijkse sportprogramma dat Frits en Henk al jaren op RTL hadden. Er was een klik.’

Barend: ‘Na die zomeruitzendingen zijn we gaan broeden. Hier zit potentie in, dachten we. In het geheim vroegen we Guus Hiddink, de toenmalige bondscoach van het Nederlands elftal: “Als jullie je plaatsen voor het WK van 1998, en wij maken daar een dagelijks programma over, werken jij en je spelers dan mee?” Hij antwoordde: “Ik weet van niks, maar ik doe mee.”’

Bert van der Veer (programmadirecteur RTL 4, 1998-2000, sporadisch regisseur Barend & Van Dorp): ‘Toen ik programmadirecteur van RTL 4 werd en mij verdiepte in wat er zoal in de steigers stond, trof ik een project aan dat Villa BVD heette. Het was een dagelijkse talkshow rond het WK voetbal in Frankrijk, op locatie in het dorpje Roquebrune, maar zonder wedstrijdbeelden, en de kans dat voetballers van Oranje zouden komen aanschuiven was nihil. Ik heb gezegd: afblazen, zonde van het geld.’

Barend: ‘Iedereen was ertegen. Totdat we met ons plan bij Pieter Porsius terechtkwamen (topman van de Holland Media Groep, waaronder RTL 4, RTL 5 en Veronica vielen, red.). Wij zagen meteen een glinstering in zijn ogen. “Wat een enig plan,” zei hij. “Ik maak budget hiervoor.” Zo ging Villa BVD van start. De naam was een soort parodie op Villa Felderhof.’

De Vries: ‘Villa BVD werd een hype. Omdat het Nederlands elftal ver kwam, maar ook omdat het programma toegankelijk was voor kijkers die geen fanatieke voetbalfans waren.’

Barend: ‘Wij hadden veel mensen van buiten de sport aan tafel. Ook politici. Nee, niet uit nood geboren, dat was bewust. We introduceerden Herman Pleij als cultuurhistoricus die verrassende verbanden legde. We hadden André Hazes, die in de zondagochtenduitzending de vraag: “Hoe drink jij je koffie?” beantwoordde met: “Irish.”’

Van der Veer: ‘Het programma bleek in een behoefte te voorzien. De NOS deed alleen wat interviewtjes en de persconferentie met de bondscoach, maar geen voetbaltalkshow. Ik heb het vliegtuig naar Zuid-Frankrijk genomen en heb beide heren mijn verontschuldigingen aangeboden.’

De Vries: ‘Door die ervaring groeide het gevoel dat we zo’n dagelijks programma ook konden maken over meer dan één onderwerp.’

Barend: ‘Toen we terugkwamen uit Frankrijk, gingen we weer naar Pieter Porsius en stelden voor: hoe zou het zijn als RTL een dagelijkse latenighttalkshow zou beginnen? Journalistiek onafhankelijk, niet gebonden aan adverteerders, met zowel Goede tijden, slechte tijden erin als zwaar toneel, maar wel met politiek als uitgangspunt. Dat zag hij zitten.’

Van der Veer: ‘Frits en Henk verschenen vaak aan mijn bureau. De druk van hen om die kans te krijgen, was vrij groot. Er bestond in 1999 echter op geen enkele manier de traditie om een soapster met een politicus aan tafel te zetten. De afdeling Nieuws van RTL zei: je krijgt geen bestuurder aan tafel. Het was een absolute gok.’

De Vries: ‘We namen twee maanden de tijd om een netwerk op te bouwen. Naar het Binnenhof op vrijdag, waar je na de ministerraad buiten minister Gerrit Zalm kon aanspreken. We vroegen dat soort mensen of we hen mochten benaderen als er een goede actuele aanleiding voor was. We moesten onszelf continu uitleggen: ja, Barend en Van Dorp willen meer dan alleen sport doen, en nee, ze komen dan vaker dan één keer per week op tv.’

Van der Veer: ‘Barend & Van Dorp werd aanvankelijk vanuit café Gooiland in Eemnes uitgezonden. Daar kwam Koffietijd al vandaan, en RTL-Live, de opvolger van de 5 Uur show.’

De Vries: ‘Dat bruine cafeetje liet zich makkelijk vullen met ons en twintig, dertig man eromheen. Er was weinig publiek. Wij dachten dat het leuk was als de toeschouwers enigszins heen en weer konden lopen, dus hadden we een soort halve staantribune.’

Barend: ‘We hadden een draaiboek van nauwelijks een velletje. We hadden ook geen oortjes in. Dat werd belachelijk gevonden – hoe moesten we dan de aanwijzingen van de regisseur meekrijgen? Ik zei: “Ik wil geen aanwijzingen van de regisseur. Die volgt óns maar.” Als ik een gesprek met een politicus voer, wil ik niet lastiggevallen worden met: We gaan zo naar de reclame.’

Barend & Van Dorp gaat van start op maandag 22 februari 1999. Het programma is tot eind mei elke maandag, woensdag en vrijdag te zien op RTL 4 om 23.15 uur. Barend: ‘De eerste drie maanden waren een ploetertocht. Het was heel hard werken. Het programma had nog niet het gevoel dat we zochten. De rol van Jan was nog niet zoals die moest zijn. De gasten kwamen wel, maar we hoorden vaak: “Dan moet ik om half twaalf nog naar Hilversum!”’

Frits Wester (politiek commentator voor Barend & Van Dorp, 1999-2005): ‘Mij werd gevraagd om iets te komen vertellen over de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen, in maart 1999. Ik was toen politiek verslaggever bij RTL-Nieuws. Het was uitermate gezellig. Een paar dagen later wilden ze me weer hebben. En op een gegeven moment zeiden ze: we vinden het leuk als je elke vrijdag komt, om de politieke week door te nemen.’

De Vries: ‘We hoopten dat we een anker konden zijn voor de mensen thuis. Nee, ik was niet zenuwachtig. We wisten na een tijdje wel hoe we het programma moesten maken. Het zat niet volgepland. Als Frits en Henk zaten te luisteren naar een gast, moesten ze kunnen reageren met: hoe bedoel je dat? Daar reserveerden we tijd voor. Aan de andere kant maakte een aantal zeer herkenbare, vaste onderdelen – en de aanvangstijd, al wisselde die nogal eens in de eerste seizoenen – het juist weer heel strak. Het nieuws van de dag, waarnaar elke gast aan het begin van de uitzending werd gevraagd, was een sterke opener. En aan het slot gingen Frits en Henk naar buiten, napraten. Die kliko’s die je in beeld zag, stonden er al. We hebben er alleen een lampje op gezet.’

Van der Veer: ‘We hadden afgesproken om tot de zomer door te gaan. Nou, toen waren ze er absoluut nog niet. Intern bestond de druk om ermee te stoppen.’

Barend: ‘Bert van der Veer zei dat de kijkcijfers beter moesten, anders zou hij ons van de zender halen. Wij antwoordden: “Met drie dagen in de week red je het niet. Je moet dit elke dag doen.” Daarin kregen we uiteindelijk onze zin.’

Van der Veer: ‘Pieter Porsius vond dat Barend & Van Dorp door moest gaan. Ondanks de kijkcijfers.’

Jaïr Ferwerda (redacteur/verslaggever Barend & Van Dorp, 1999-2006): ‘Ik zat in Tilburg op de school voor Journalistiek. Na de zomer heb ik drie maanden stage gelopen bij Barend & Van Dorp.’

Barend: ‘Na afloop van zijn eerste uitzending stond ik met Jaïr te pissen. Ik vroeg: “Hoe vond je het gaan?” Nou, hij vond dit niks, hij vond dat niks, en hij vond zus niks. Ik liep daarna meteen naar Henk toe en zei: “Die moeten we erbij houden.” Ik heb nog nooit meegemaakt dat een stagiair zo brutaal tegen me zegt dat hij het helemaal niks vond.’

Ferwerda: ‘Na mijn stage boden Frits en Henk me aan dat ik mocht blijven, maar dan moest ik wel mijn opleiding afmaken. Ze zijn nog op mijn diploma-uitreiking geweest. De redactie was als een familie, een hecht clubje. Dat cultiveerden Frits en Henk ook.’

Wester: ‘Waar ze in uitblonken, was nazorg. Het was meestal Frits die de gasten na de uitzending om hun telefoonnummer vroeg, en de volgende dag belde hij of Henk nog eens op om te vragen hoe ze het hadden gehad. Zeker als het om politici ging, was dat nummer voor mij ook handig, dus als ik in de buurt van Frits stond, luisterde ik altijd heel scherp mee.’

Ferwerda: ‘Al snel merkte ik de enorme drive van Frits en Henk op: dat dag en nacht met het programma bezig zijn. Ze waren continu aan het bellen.’

Barend: ‘Ik zat de hele dag thuis het nieuws te volgen: kranten lezen, twee tv’s aan, de radio.’

Ferwerda: ‘E-mail gebruikten we nog niet, dus hadden we heel veel contact per fax. Bij Henk moest je dan compact wezen, want hij had een faxapparaat met rolletjes papier, en hij had geen zin om die rolletjes de hele tijd te vervangen. Met die faxen, vol achtergrondinformatie en vraagsuggesties, kwamen zij ’s avonds naar de redactie. Henk altijd op de fiets. Frits met de auto.’

Van der Veer: ‘Het was pas om acht uur verzamelen, want Frits en Henk hadden elk een goed huwelijk, dus die aten thuis.’

Barend: ‘Na het eten douchte ik, dat gaf me een fris gevoel. En dan vertrok ik.’

Van der Veer: ‘Soms keken we eerst een voetbalwedstrijd met zijn allen. Dan hadden we het niet eens over het programma van die avond.’

Ferwerda: ‘Daarna was het voorbereiden: pielen en vragen verzinnen. Na een tijdje hadden de heren het wel gehad. Op een gegeven moment schreef Henk een paar vragen op, legde zijn pen neer en zei: “Jongens, dit gesprek laat zich niet voorbereiden.” En dan wist je: nu zijn we klaar.’

Van der Veer: ‘Het doorbraakseizoen was 1999-2000. Kijk, zo’n latenighttalkshow zit aan het infuus van de actualiteit. In die zin moet je ook geluk hebben.’

Ferwerda: ‘Big Brother startte in september 1999. De afvallers uit die realitysoap zaten in Barend & Van Dorp aan tafel: Sabine, Cyrille, Bianca. Dat leverde enorme kijkcijfers op. Ook de opkomst en ondergang van Pim Fortuyn hebben zij heel goed gecoverd, inclusief het circus van de LPF dat volgde: Winnie de Jong, Herman Heinsbroek.’

Van der Veer: ‘De combinatie van de wat cockerspanielachtige Frits Barend en de golden retrieverachtige Henk van Dorp en pitbull Jan Mulder bleek aan te slaan.’

Barend: ‘Geen idee eigenlijk, waarom dat zo was. Net als in het voetbal moet je meters maken, trainen. Opeens klopte de sfeer.’

Wester: ‘Veel gasten waren van tevoren nerveus, maar achteraf zeiden ze: het was een gewoon gesprek, ik had niet het gevoel dat ik in een tv-programma zat. Dat zegt iets over de mate van ontspanning.’

De Vries: ‘Er heerste chemie tussen die mannen. De rolverdeling – niet bedacht of uit een boek afkomstig – was heel grappig. Frits en Henk hadden in een gesprek de bagage, Jan was niet meer dan een geïnteresseerde krantenlezer.’

Barend: ‘Jan wist een uur voor de uitzending niet wie we hadden, bij wijze van spreken. Hij moest zo spontaan mogelijk reageren. Hij mocht inbreken wanneer hij wilde, maar soms kreeg hij te horen: en nou moet je je bek houden.’

De Vries: ‘Je raakte als kijker benieuwd naar die mannen. Je ging denken: wat zouden ze vandaag doen? Want gisteren hadden ze nog woorden over dit of dat. Het werden personages.’

Van der Veer: ‘Toen de juiste vorm eenmaal gevonden was, kregen we een telefoontje uit Duitsland, waar RTL een prominente zender is. Het succes was ze daar opgevallen, en ze vroegen: “Wat is de formule?” Wij antwoordden: “Je neemt een oudere journalist, nóg een oudere journalist en een voormalige voetballer die tegenwoordig columns schrijft.” Er was geen formule. Het was Frits, en Henk, en Jan.’

De Vries: ‘We waren deel uit gaan maken van de routine van mensen. Ik heb als eindredacteur het programma altijd uitgelegd aan de gasten die we wilden uitnodigen, gewoon, omdat ik dat vanaf het begin zo gewend was. Dan vroeg ik: “Kent u Barend & Van Dorp?” Tot het moment dat ze me begonnen uit te lachen. Toen was het echt een merk geworden.’

Dit artikel komt uit de VARAgids (2016).

In de VARAgids tv-encyclopedie wekelijks biografieën over oude en nieuwe televisieprogramma’s, aan de hand van de mensen die meewerkten of het presenteerden. We delen VARAgids-artikelen uit ons archief die in deze encyclopedie thuishoren, wekelijks aangevuld met een nieuw verhaal. Bekijk alle verhalen op varagids.nl/tvencyclopedie