Weet jij wat je eet? Zó misleiden fabrikanten jou met productverpakkingen

Weet jij wat er in de producten zit die je in de supermarkt koopt? Waarschijnlijk niet. Als consument maak je binnen één seconde de keuze om een product te kopen of niet. Hier maken producenten van de levensmiddelenindustrie slim gebruik van. Weet jij wat je eet? Zó misleiden fabrikanten jou met informatie op productverpakkingen.

Wanneer je in de supermarkt loopt, wordt je aandacht onwillekeurig vaak gevestigd op producten met een mooie verpakking. Etiketten laten bijvoorbeeld frisse citroenen of knapperige nootjes zien, terwijl deze ingrediënten vaak (bijna) niet in het product zitten. Dit worden lokingrediënten genoemd.

Vaak staan termen als 'smaak' of 'aroma' in kleine letters bij het naamgevende ingrediënt. Dit betekent dat het ingrediënt niet vers of als extract aanwezig is, maar dat de smaak is nagebootst met aroma's of smaakstoffen. Producenten gebruiken deze strategie bewust om hun producten aantrekkelijker te maken en consumenten sneller tot aankoop te verleiden.

Producenten zijn zelf verantwoordelijk voor wat ze op hun etiketten zetten, maar moeten zich wel aan de wetten houden. Deze wetten worden gemaakt in Brussel en moeten nageleefd worden door de lidstaten zelf. In Nederland hebben we de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die dit moet handhaven. Als producenten zich niet aan de regelgeving houden, dan kan de NVWA ingrijpen.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit stelt hierover: "Een afbeelding moet een realistisch beeld geven. Een afbeelding op een etiket is een vorm van vrijwillige informatie. Het is belangrijk dat een afbeelding een realistisch beeld geeft van het levensmiddel."

Toch zijn lokingrediënten vaak toegestaan, zolang producenten gebruikmaken van termen als 'smaak' of 'aroma'. Hierdoor blijven zij binnen de wettelijke grenzen, terwijl consumenten alsnog de indruk kunnen krijgen dat de afgebeelde ingrediënten daadwerkelijk in het product zitten.

De organisatie Foodwatch geeft aan dat ze de straffen voor producenten die zich niet aan de regels houden te licht vinden. Zo krijgen producenten die zich niet aan de regels houden eerst een schriftelijke waarschuwing.

Ook wordt door de NVWA nalevingshulp aangeboden. Zo geven ze fabrikanten van levensmiddelen uitleg over wettelijke regels en bieden ze ondersteuning bij het naleven ervan. Pas als dat niks uithaalt, komen eventuele boetes voor de producenten pas in beeld.

Hoe zorg je ervoor dat je je niet laat misleiden door slimme marketing op verpakkingen? Dat begint met het goed lezen van de ingrediëntenlijst. Ingrediënten worden altijd vermeld in volgorde van hoeveelheid: wat bovenaan staat, zit er het meest in. Wordt een ingrediënt groot afgebeeld op de verpakking, maar staat het onderaan de ingrediëntenlijst? Dan bevat het product daar slechts weinig of zelfs niets van.

Let ook op termen als 'smaak', 'aroma' of 'met een vleugje'. Deze woorden geven aan dat het product het genoemde ingrediënt nauwelijks of helemaal niet bevat. De smaak wordt dan nagebootst met aroma's en smaakstoffen.

Kijk daarom ook naar het percentage van een ingrediënt. Dit staat vermeld via een zogeheten KWID-vermelding. Wanneer een ingrediënt wordt afgebeeld op de verpakking of in de productnaam wordt genoemd (behalve bij smaak- of aromaverwijzingen), moet het percentage op het etiket staan. Zo weet je precies hoeveel ervan in het product zit.

Laat je tot slot niet alleen leiden door aantrekkelijke afbeeldingen of claims op de voorkant van de verpakking. Draai het product om en neem de tijd om het etiket te bekijken. Door bewuster te letten op wat er écht in een product zit, prik je sneller door marketingtrucs heen en maak je een eerlijkere keuze over wat je eet.