Spookrem-incidenten jagen automobilisten schrik aan: "Veel betere voorlichting over veiligheidssystemen is noodzakelijk"

Automobilisten moeten veel beter worden voorgelicht over slimme veiligheidssystemen in auto’s en de risico’s daarvan. De overheid moet de auto-industrie daartoe dwingen met strenge regelgeving, stelt Simeon Calvert, associate professor Smart en Automated Driving aan de TU Delft in Kassa. De veiligheidssystemen kunnen zorgen voor verkeerde en soms gevaarlijke autonome noodremacties (AEB), het zogenaamde phantom braking (spookremmen), waarbij de snelheid van auto’s in enkele seconden hard kan teruglopen.

Rechtsbijstandsverzekeraar DAS pleit daarnaast ook voor meer openheid van de auto-industrie, vooral bij het beschikbaar stellen van voertuigdata na phantom braking-incidenten. 

Kijk de Kassa-reportage over phantom breaking:

Phantom braking (spookremmen) is een fenomeen dat bij auto-experts al langer bekend is, maar de gemiddelde automobilist weet niet wat hem overkomt als het gebeurt of wat hij dan kan doen. Hoewel de incidenten van phantom braking al jaren voorkomen, is de omvang van het probleem niet bekend. Voorvallen worden nergens centraal gemeld of bijgehouden.

Een voorzichtige inschatting op basis van online onderzoek door Kassa maakt duidelijk dat het bij phantom braking in Nederland al gauw om honderden incidenten per jaar gaat en mogelijk veel meer. Duidelijk is dat het zich niet beperkt tot problemen bij een enkel automerk maar over de hele breedte van de automarkt speelt.

De oorzaken van phantom braking lijken verband te houden met bepaalde, sinds 2022/2024 Europees verplichte rijhulpsystemen (ADAS) die zijn ontwikkeld uit overwegingen van comfort en veiligheid. Die signaleren onder meer met camera- en radarsensoren potentieel gevaarlijke situaties en kunnen razendsnel een autonoom remsysteem (AEB) in werking stellen. Uit verschillende onderzoeken blijkt ook dat ADAS in zijn algemeen bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Maar ze brengen ook risico’s met zich mee. De waarnemingen kloppen niet altijd of de conclusies op basis van die waarnemingen. Zo kunnen rondvliegende plastic tasjes of flapperende dekzeilen van passerende vrachtwagens worden aangezien als gevaarlijk obstakel en leiden tot een autonome noodremactie.

In Nederland heeft het voor zover bekend nog niet tot ernstige ongevallen geleid, in het buitenland wel. In Frankrijk doet de overheid onderzoek naar aanleiding van een ernstig ongeluk met een Peugeot 208 in april 2025 en de stroom aan reacties van automobilisten met dezelfde ervaring. De bestuurder van de Peugeot die dat ongeluk als door een wonder overleefde strijdt nu actief voor meer onderzoek en verantwoording door de auto-industrie. Bijvoorbeeld door het vrijgeven van voertuigdata, waarmee onafhankelijk onderzoekers en ook verzekeraars kunnen achterhalen wat er is gebeurd.

Rechtsbijstandsverzekeraar DAS, dat regelmatig gedupeerden van phantom brake-incidenten bijstaat, geeft in Kassa aan grote moeite te moeten doen – soms zelfs via de rechter - om voertuigdata van de auto-importeurs te krijgen. De RAI, dat in Nederland de auto-industrie vertegenwoordigt, spreekt dit tegen tegenover Kassa en stelt dat haar leden het probleem van phantom braking wel serieus nemen. Het zou gaan om incidentele gevallen die als daar aanleiding toe is onderzocht worden.