Pensioencompensatie faalt bij baanwissel: geen eenvoudige oplossing voor gedupeerden

Pensioen. Voor de jonge werknemer een ‘ver van mijn bed show’, de ander bouwt al tientallen jaren pensioen op, en weer een ander is al met pensioen. Het pensioenstelsel is vernieuwd waardoor miljoenen mensen er op vooruit gaan, maar ook tienduizenden mensen een hoop geld mislopen. Dit gebeurt als ze van baan én van pensioenfonds wisselen. Wat betekent dit voor jou?

In het oude pensioenstelsel betaalden jongere werknemers voor oudere collega’s, maar in het nieuwe stelsel wordt dat losgelaten. Die opzet hield in dat 40- tot 60-jarigen, toen zij jonger waren, extra inlegden voor oudere collega’s, maar die subsidie zelf niet kregen.

Om te voorkomen dat zij daardoor straks minder pensioen krijgen dan andere leeftijdsgroepen, is in 2019 afgesproken om hen te compenseren. In de meeste gevallen betekent dit dat ze een extra bedrag krijgen in de pensioenpot op het moment dat hun pensioenfonds overgaat naar het nieuwe stelsel. Dat kan, afhankelijk van leeftijd en salaris, oplopen tot tienduizenden euro’s.

Een woordvoerder van de Pensioenfederatie legt uit wat er precies verandert en hoe de compensatie wordt geregeld. En hij licht toe hoe het kon gebeuren dat, zoals het ministerie van Sociale Zaken het inschat, tienduizenden mensen pensioencompensatie mislopen als ze overstappen naar een andere baan en van pensioenfonds wisselen.

“Werkenden kunnen beter zien hoe hoog hun inleg en dat van hun werkgever is en hoe hun persoonlijke pensioenvermogen zich ontwikkelt. Als het economisch goed gaat, kunnen pensioenen daardoor ook eerder en wat meer omhoog. Gaat het economisch slechter, dan kunnen pensioenen ook omlaag."

"Pensioenfondsen hoeven in het nieuwe stelsel minder grote buffers aan te houden dan voorheen. Daardoor komt een groter deel van de premie direct ten goede aan het pensioen.”

“Er zijn hierover landelijke campagnes door de overheid, sociale partners en pensioenuitvoerders geweest. Daarnaast informeren werkgevers en pensioenfondsen werkenden en gepensioneerden tijdig met onder meer nieuwsbrieven en -artikelen, pensioenpublicaties, webinars en live-bijeenkomsten. Naarmate het overstapmoment dichterbij komt, wordt deze informatie bovendien steeds concreter."

"Hierbij worden werknemers ook geïnformeerd over situaties die gevolgen hebben voor compensatie. Zie bijvoorbeeld een speciaal deel van de website van pensioenfonds ABP: "Hoe we compensatie berekenen." Daar wordt ook een beeld gegeven van de hoogte van de pensioencompensatie in verschillende situaties. Ook wordt aandacht besteed aan het recht op compensatie en de invloed van bepaalde keuzes.”

“Wat het precies betekent voor iemand verschilt van pensioenfonds tot pensioenfonds. Pensioenfondsen communiceren hierover zeer uitgebreid met werkenden en gepensioneerden. Naarmate het overstapmoment dichterbij komt, wordt het duidelijker voor de deelnemer wat dit voor hen inhoudt."

"Een flink aantal pensioenfondsen, waaronder enkele grote fondsen, is al overgestapt. Werkenden en gepensioneerden zijn er bij die fondsen flink op vooruitgegaan.”

“Werknemers hebben recht op compensatie als zij op het moment van de overgang actief pensioen opbouwen bij het betreffende pensioenfonds en nadeel kunnen ondervinden in hun toekomstige pensioenopbouw. De hoogte en toekenning hangen af van de gevolgen van de overgang voor hun pensioen binnen dat pensioenfonds.”

"Werknemers kunnen compensatie mislopen als ze vóór het overgangsmoment van baan wisselen - en naar een pensioenfonds gaan dat al overgestapt is op het vernieuwde stelsel, als ze minder gaan werken of wanneer ze stoppen met pensioenopbouw bij het betreffende pensioenfonds. Daardoor kunnen zij geheel of gedeeltelijk geen compensatie krijgen. We weten helaas niet om hoeveel mensen het precies gaat."

"Destijds hebben overheid en Tweede Kamer bewust gekozen om compensatieregels in te richten voor mensen die op het overgangsmoment daadwerkelijk pensioen opbouwen bij het betreffende pensioenfonds. Pensioenfondsen krijgen informatie over bijvoorbeeld een baanwissel pas achteraf, dus wanneer de wijziging al heeft plaatsgevonden.”

“Vooropgesteld is het voor mensen die hiermee te maken krijgen een vervelende situatie. Helaas bestaat er geen eenvoudige oplossing. Als pensioensector hebben wij ons over dit vraagstuk gebogen. Het is een hele lastige kwestie met veel vragen. Hoe breng je juiste mensen in beeld, om welk bedrag gaat het precies, wat is de juridische basis? En hoe ga je om met mensen die twee keer compensatie hebben gekregen, of onderhandeld hebben over compensatie met de nieuwe werkgever?"

"Niet onbelangrijk: waar komt de rekening te liggen voor zowel uitvoering van een oplossing als de hoogte van het bedrag? Het collectief van deelnemers of de overheid? Kortom, we zien veel dilemma’s."

"Er ligt uiteraard ook een belangrijke taak bij werkgevers en werknemers om zich vooraf goed te informeren – en daarmee deze vervelende situaties te voorkomen.”

“Op dit moment is dat helaas niet mogelijk. Zoals hiervoor gezegd, spelen er veel dilemma's mee.”

“Werknemers hebben recht op compensatie als zij op het moment van de overgang actief pensioen opbouwen bij het betreffende pensioenfonds. Dat is een bewuste keuze geweest van overheid, politiek en sociale partners."

"Binnen de huidige wet- en regelgeving is het helaas niet mogelijk om achteraf voor alle individuele situaties maatwerkcompensatie te geven. Daarvoor zouden pensioenfondsen namelijk gedetailleerde gegevens moeten hebben over individuele werknemers, en die informatie is in dit kader niet beschikbaar.”

“Destijds hebben de overheid en Tweede Kamer bewust gekozen om compensatieregels in te richten voor mensen die op het overgangsmoment daadwerkelijk pensioen opbouwen binnen het betreffende pensioenfonds. Dus daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid."

"Daarnaast ligt er een verantwoordelijkheid om vooraf de gevolgen van veranderingen in baan in beeld te krijgen bij werkgevers en werknemers."

"Werkgevers moeten hierover voorlichting geven aan werknemers. Pensioen is na loon immers de belangrijkste arbeidsvoorwaarde en dit hoort dan ook onderdeel te zijn van het gesprek bij het (voornemen) baanwisseling, minder werken of in- en uitdiensttreding. En ook voor werknemers is het zeer belangrijk dat ze vooraf nagaan wat een loopbaankeuze betekent voor pensioen en eventuele compensatie."

"Aanvullend informeren pensioenfondsen deelnemers actief en uitgebreid over de overgang naar het nieuwe stelsel en over situaties die gevolgen hebben voor compensatie.”

Wimar Bolhuis (PRO) en Elles van Ark (CDA) hebben 24 augustus Kamervragen ingezonden, gericht aan minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Deze vragen gaan over de misgelopen pensioencompensatie voor de deelnemers die van fonds wisselen.

De Kamerleden vragen onder meer of de betrokken partijen - het kabinet, de sociale partners en de pensioensector - ook van mening zijn dat alles in het werk gesteld moeten worden om te komen "tot gerichte, juridisch houdbare en uitvoerbare oplossingen voor de gedupeerden?"

Ook vragen ze om een inschatting van de groep die die compensatie misloopt.

Het debat met Vijlbrief vindt plaats op 10 september.

Nederlanders die van baan veranderen en van een ‘snel’ naar een ‘traag’ pensioenfonds overstappen kunnen een dubbele compensatie krijgen. Dat zijn de geluksvogels in deze situatie:

Wie van baan wisselt terwijl het pensioenfonds van de oude werkgever al is overgestapt, heeft daar al compensatie voor gekregen. En als het pensioenfonds van de nieuwe werkgever nog niet is overgestapt, ontvang je daar óók nog eens compensatie.