Nieuwe aanpak maakt 40 gezinnen in Arnhem schuldenvrij

Gisteren

•

leestijd 3 minuten

•

948 keer bekeken

•

Grote kans dat jij iemand kent die worstelt met problematische schulden. Want de groep die hiermee kampt is groot: ruim zevenhonderdduizend mensen. Die zijn niet meer in staat hun schuld af te lossen en voor hen voelt het leven vaak wanhopig en uitzichtloos. Dat leidt geregeld tot aanhoudende stress en angst, gezondheidsklachten, hoogoplopende spanning in de relatie en het gezin en uitval op het werk.

De politiek in Arnhem maakte het moedeloos. Dat er vrijwel geen verbetering kwam voor een grote groep mensen met verstikkende schulden. De reguliere schuldhulpverlening bleek juist de huishoudens met de zwaarste problematiek onvoldoende te bereiken.

Unieke aanpak

Dus werd er een uniek experiment bedacht. In korte tijd zijn 40 gezinnen in de wijk Immerloo, één van de armste wijken van Nederland, volledig verlost van hun schulden. Dat is wezenlijk anders dan in de reguliere schuldhulpverlening met langlopende betalingsregelingen. Het experiment Immerloo Schuldenvrij begon in 2024. De aanpak bestond uit laagdrempelige huisbezoeken, het direct oplossen van acute problemen, het afkopen van schulden en intensieve begeleiding gedurende twee jaar indien nodig.

Gezinnen

De huishoudens zijn zorgvuldig geselecteerd, waarbij gezinnen met de grootste achterstanden en kinderen voorrang kregen. Deelnemers kregen een vast coach waar ze een vertrouwensband mee opbouwden (KLIK NAAR VERHAAL DEELNEMER EN COACH). Het afkopen van schulden bleek in de praktijk een intensief proces dat gemiddeld ongeveer negen maanden duurde.

Lees hier het persoonlijke verhaal van Rianne en haar coach

"Het was elke dag kiezen, schuld aflossen of eten voor het gezin."

Eén van de deelnemers is Rianne Langebach. Ze woont samen met haar vriend en twee dochters van 5 en 11 jaar in de wijk Immerloo. Rianne kampt al jaren met schulden en is daar open over: "Ik deed in het verleden vaak eerst leuke dingen en dacht dan pas aan rekeningen betalen." Toch ontspoorde dat nog niet. Het ging mis toen ze trombose kreeg, haar baan verloor en daarna haar vriend getroffen werd door een aantal herseninfarcten. "Het was elke dag kiezen, schuld aflossen of eten voor het gezin."
Ze sliep slecht, was lusteloos en somber en soms kortaf tegen haar kinderen. Toen coach Petra Wouda voor de deur stond kon ze het bijna niet geloven, maar dacht direct: dit is de kans, die moet ik pakken. Samen met haar coach werkte ze zich door de zakken met ongeopende post. Alle schulden werden afgelost en Petra hielp met vele andere zaken waaronder een aanvraag van een WIA-uitkering voor de vriend van Riannne. "Het voelt alsof ik mijn leven weer terug heb", vertelt Rianne. Ze snapt dat critici het een te gul project vinden, maar zegt: "zonder mijn coach was het niet gelukt."
Rianne maakt nu potjes voor verschillende uitgaven en wil nooit meer terug naar de situatie. “Ik denk echt dat het ook niet zal gebeuren. Ik ben wel blij dat ik nog het nummer van mijn coach heb.”

Goede klik
Coach Petra Wouda maakte met vier andere coaches deel uit van het Experiment Immerloo Schuldenvrij. Ze begon in april 2024 met aanbellen bij kandidaten om vertrouwen te winnen. "Dat duurde veel langer dan verwacht. Veel mensen reageerden wantrouwend op het aanbod, sommigen leek het te mooi om waar te zijn."
Ze begeleidt zo’n 15 gezinnen. "Rianne en ik hadden direct een klik. Het scheelt misschien ook dat ik zelf een schuldenverleden heb en ook uit ervaring kan praten." Ze had ook een budget om direct de ergste nood op te lossen. "Dat kan van alles zijn, bij sommigen is dat naar de supermarkt voor een fatsoenlijke maaltijd die dag."
De coach benadrukt dat deze arbeidsintensieve methode zeker niet voor alle mensen met schulden nodig is. "Alleen voor de groep met meervoudige problemen, die het om welke reden dan ook niet lukt om zelf naar de schuldhulp te stappen." Ze vindt het bijzonder hoe ze Rianne heeft zien veranderen. Dat het nu een totaal ander iemand is dan twee jaar geleden. "Ze sport en lacht weer en is blij met het leven."

Leven terug

Uniek aan de aanpak is ook dat het gevolgd en onderzocht is door drie instanties: HAN University of Applied Sciences, de gemeente Arnhem en het Instituut voor Publieke Waarden. Die concluderen dat deelnemers weer grip op hun leven terug hebben, zich weer mens voelen, veel minder schaamte ervaren en weer met vertrouwen onder andere mensen durven komen. De sfeer binnen gezinnen verbetert, ouders kunnen meer aandacht besteden aan hun kinderen, deelnemers zetten stappen richting werk, of gingen een opleiding volgen, of vrijwilligerswerk doen.

Rekening maatschappij

Ook is onderzocht wat de kosten en baten van deze aanpak zijn voor de maatschappij. De voorzichtige conclusie: het levert meer op dan het kost. De berekening luidt dat elke euro die aan het experiment is uitgegeven, 1,08 euro oplevert. Acht procent voordeel dus. Dat komt onder meer door minder gebruik van zorg en ondersteuning, hogere arbeidsdeelname, meer arbeidsproductiviteit en lagere kosten voor invordering en schuldenproblematiek. Wel maken de onderzoekers het voorbehoud dat de toekomst moet uitwijzen of deelnemers niet terugvallen. Ook schrijven ze dat een deel van de voordelen niet uit te drukken zijn in euro’s, zoals minder stress, meer stabiliteit binnen gezinnen, betere ontwikkelkansen voor kinderen en meer waardigheid.

Aflossing

De gemiddelde schuldenlast bedroeg ruim €32.000 per huishouden, verdeeld over gemiddeld veertien schuldeisers. Die eisers kregen gemiddeld een derde van het openstaande bedrag, dus met één euro werd drie euro schuld opgelost. Dat geld kwam uit een afkoopfonds van ruim vierhonderdduizend euro, bijeengebracht door drie stichtingen. Bij reguliere schuldhulpverlening wordt vaak vijf tot tien procent van een schuld afgelost of soms niets.

Rol Rijksoverheid

Wat opvalt is dat de Rijksoverheid met 38 procent de grootste schuldeiser is met openstaande rekeningen bij onder meer de Belastingdienst, toeslagenpartners en het incassobureau CJIB. Andere grote schuldeisers waren energiemaatschappijen en zorgverzekeraars. Consumentenschulden en in het bijzonder ‘koop nu, betaal later’ bleken nauwelijks een rol te spelen. De onderzoekers schrijven verder dat met name de afhandeling van schulden bij de Rijksoverheid moeizaam en tijdrovend was.

Landelijk heeft één op de elf à twaalf huishoudens problematische schulden en die zijn bij elkaar ruim drie miljard euro. De maatschappelijk kosten worden geschat op ruim acht miljard euro.

De initiatiefnemers in Arnhem zijn uitgenodigd om eind september het experiment toe te lichten in Den Haag.

Hulp zoeken

Lukt het je niet of nauwelijks om rond te komen? Bel of mail je gemeente. Die is wettelijk verplicht hulp beschikbaar te stellen, dus er is altijd iemand die je kan helpen.

Kijk ook of je terecht kan bij een voedselbank. Op hun website staat alle informatie en ook waar je terecht kunt in jouw omgeving.

Lees hier de reactie van het CJIB en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Reactie CJIB

"De schuld bij het CJIB, kan in korte hoog oplopen. De directeur van het bureau zelf, benadrukte vorig jaar dat verkeersboetes en de verhogingen daarvan niet meer in verhouding staan tot de ernst van het feit. Bij te laat betalen kan de boete oplopen tot drie keer het oorspronkelijke bedrag.
In juli dit jaar stelde advocaat-generaal Snijders, een onafhankelijk topadviseur, zelfs dat automatische verhogingen van verkeersboetes onevenredig zijn en in strijd met mensenrechten wanneer iemand niet kan betalen door een gebrek aan draagkracht.
Eerder uitte het College voor de Rechten van de Mens al hun zorgen over de gevolgen van het huidige boetesysteem voor mensen in kwetsbare financiële posities.
Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid erkent dat er een 'disbalans' is in het boetestelsel, maar stelt dat er geen geld is om de verkeersboetes en de verhogingen van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) te verlagen of te bevriezen. Anders komt hij naar eigen zeggen 30 miljoen euro tekort op de begroting.
Advocaat-generaal Snijders vindt dat mensen een verhoging van hun verkeersboete door een rechter moeten kunnen laten beoordelen. De conclusie van hem is een belangrijk advies aan de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Die is niet verplicht het advies te volgen, maar doet dit in de praktijk regelmatig. Naar verwachting doet de Hoge Raad in de komende maanden uitspraak.
Een woordvoeder van het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat minister Van Weel niets verandert aan het boetesysteem in afwachting van de uitspraak door de Hoge Raad."

Reactie ministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Kassa heeft ook aan het ministerie van SZW, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een reactie gevraagd op de aanpak in Arnhem. Een woordvoerder laat schriftelijk weten:

"SZW heeft het project Immerloo Schuldenvrij met veel interesse en enthousiasme gevolgd. Er zitten veel onderdelen in die gebruikt kunnen worden door gemeenten in hun schulden- en multiproblematiek aanpak. Dat een professional tijd en ruimte krijgt om te doen wat nodig is moedigt het ministerie aan. Er kunnen waardevolle lessen gehaald worden uit de aanpak, zoals het bouwen van vertrouwen en continue nabijheid voor goede begeleiding van inwoners en kijken hoe een (doorbraak)budget ook beter ingezet kan worden in reguliere dienstverlening.

Bij een verdere uitbreiding van deze aanpak wil SZW bekijken welke onderdelen een goede aanvulling zijn op de reguliere dienstverlening. Het ministerie denkt daarbij al actief mee met de gemeente Arnhem en het Nationaal Programma Arnhem-Oost om hier invulling aan te geven."

Praat mee

Onze spelregels.

Reacties (0)

Sorteren op:

Kassa nieuwsbrief

Meld je snel en gratis aan voor de Kassa nieuwsbrief!