Logo Kassa
Het consumentenplatform van BNNVARA.

Is een glutenvrij dieet beter voor je lichaam? Tien feiten en fabels over glutenvrij eten

  •  
12-01-2024
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
22446 keer bekeken
  •  
brood gluten 1127

Glutenvrij eten kent veel misvattingen. Zo zou glutenvrije voeding gezonder zijn, val je ervan af en als je buikpijn hebt na het eten van producten die gluten bevatten, komt dat door de gluten. Die misvattingen hoort ook glutenvrije diëtiste Lisanne Bosch langskomen in haar praktijk speciaal voor mensen met coeliakie. In dit artikel gaan we met Lisanne in gesprek en bespreken we tien feiten en fabels over glutenvrij eten.

Glutenvrije voedselproducten zijn gezonder dan de glutenrijke variant daarvan. FABEL

Koolhydraatarme, caloriearme en vetarme diëten zijn populair. Een glutenvrij dieet kan inmiddels wel aan dat rijtje toegevoegd worden. In de praktijk van diëtist en gezondheidswetenschapper Lisanne Bosch komt de misvatting dat glutenvrij eten gezonder is geregeld voorbij.

Maar dat is niet het geval. “Als je gluten uit een product haalt, verandert er vaak iets aan, zoals de structuur, smaak en het mondgevoel. Om dat na te bootsen, wordt er in de voedingsmiddelenindustrie vaak iets aan het product toegevoegd, zoals zetmeel, suikers, vetten en/of zout. Hierdoor zijn glutenvrije producten vaak meer bewerkt en bevatten meer ongezonde toevoegingen.”

Vanuit haar praktijk ervaart Lisanne dat sommige mensen juist ongezonder gaan eten door een glutenvrij dieet. “Wetenschappelijk gezien weten we dat glutenvrij eten kan leiden tot tekorten aan bepaalde voedingsstoffen zoals te weinig vezels, ijzer en b-vitamines.” De diëtiste benadrukt dat het daardoor mogelijk is dat mensen onvolwaardig gaan eten. Dat wil zeggen dat ze niet alle voedingsstoffen binnenkrijgen, die ze binnen moeten krijgen om gezond te kunnen functioneren. De gevolgen daarvan zijn bijvoorbeeld vermoeidheidsklachten, trek blijven houden en niet makkelijk naar het toilet kunnen.

Het is niet zo dat je gluten nodig hebt om gezond te zijn. Maar als je de producten één op één gaat vergelijken, zie je vaak dat het product minder gezond is. Mag je geen gluten eten? Dan moet je net wat meer zoeken naar gezonde producten.

Het is voor iedereen – of je nou glutensensitiviteit/coeliakie hebt of niet - beter om glutenvrij te eten. FABEL

Lisanne geeft aan dat het mogelijk is om gezond glutenvrij te eten, ook als je gewoon gluten mag eten. Maar volgens haar is de vraag waarom je dat zou doen. “Als je gewoon tegen gluten kunt, is het juist goed voor je gezondheid om te variëren met volkoren granen. Volkoren granen leveren belangrijke voedingsstoffen aan het lijf die zorgen voor een lager risico op verschillende ziektes zoals hartziekte, diabetes type 2 en darmkanker. Dus waarom zou je deze glutenbevattende volkorengranen weglaten als je hier geen klachten van krijgt?”

Daarbij is er geen wetenschappelijk bewijs dat het voor iedereen beter is om glutenvrij te eten.

Van een glutenvrij dieet val je af. FABEL

Om nog even in de dieetsfeer te blijven, licht Lisanne toe waar de misvatting ‘van een glutenvrij dieet val je af’ vandaan komt. In principe zou je kunnen zeggen: ja, van een glutenvrij dieet kun je afvallen. 

Maar waar het misgaat is het woord ‘glutenvrij’. “Je kan van ieder dieet afvallen. Als je glutenvrij gaat eten en dat voor jou betekent dat je voortaan alle pasta, koekjes en gebak laat staan dan kun je natuurlijk afvallen door een glutenvrij dieet. Maar dat heeft dan niet te maken met de gluten, maar doordat je anders gaat eten en drinken. Je krijgt dan een andere calorie-inname en maakt bewustere keuzes rondom je voeding en dat is belangrijk als je gewicht wil verliezen.”

In de praktijk ziet Lisanne ook juist het omgekeerde. “We zien vaker dat mensen juist aankomen bij een glutenvrij dieet, doordat ze niet goed weten wat ze moeten eten. Daardoor kunnen mensen soms te weinig eten van de goede dingen en te veel van de ongezonde glutenvrije vervangers.” Hoewel het voedingspatroon dus wordt veranderd, licht Lisanne toe dat de inname van calorieën en vetten juist omhoog kan gaan zonder dat de mensen dat doorhebben.

Glutensensitiviteit/coeliakie is erfelijk. FEIT

Over deze stelling valt niet te twisten. Het is een feit dat er een erfelijke component is die meespeelt als je coeliakie hebt, vertelt diëtiste Lisanne. Heeft een familielid deze auto-immuunziekte? Dan heb je een verhoogd risico op het ontwikkelen van coeliakie. De diëtiste adviseert om in dat geval een familiescreening te doen. Met zo’n screening kun je laten onderzoeken of je ook de genen hebt om coeliakie te ontwikkelen of dat je coeliakie-specifieke antistoffen in het bloed hebt zitten. 

Vis, vlees, groenten en fruit zijn glutenvrij. FEIT EN FABEL

Pas hierbij goed op, want het is zowel een feit als een fabel. In onbewerkte vorm zijn vis, vlees, groenten en fruit van nature glutenvrij, licht Lisanne toe. Maar is het bewerkt? Check dan altijd even de ingrediëntenlijst, raadt de diëtiste aan. “Het kan dat er gluten zijn gebruikt, bijvoorbeeld als bindmiddel of in een kruidenmix, of dat het wordt geproduceerd op een plek waar kruisbesmetting kan optreden.” 

Alle producten met granen erin verwerkt, bevatten gluten. FABEL

Gluten komen voor in de volgende granen: tarwe, gerst, spelt en rogge. Ook haver hoort in het rijtje glutenbevattende granen thuis, geeft Lisanne aan.

“Haver is van nature glutenvrij, maar altijd besmet met gluten. Alleen als het volledig glutenvrij geproduceerd wordt, is haver toegestaan in het glutenvrije dieet. Deze glutenvrije haver kun je herkennen aan het glutenvrije logo of de claim ‘glutenvrij’ op de verpakking.” Net als bij de vorige stelling is het hier belangrijk om de ingrediëntenlijst te lezen.

Een glutenvrij dieet is duurzamer en dus beter voor het milieu. FABEL

Het tegenovergestelde is volgens Lisanne logischer. “Glutenvrije producten kosten vaak meer middelen, energie en tijd dan de productie van reguliere voedingsmiddelen. Ook moet het vaker getest worden, wat ook zorgt voor extra kosten. Daarbij hebben supermarkten vaak een beperkt glutenvrij aanbod, waardoor je vaak naar meerdere supermarkten moet, waarbij je in sommige gevallen vaker de auto gebruikt.” Daarbij benadrukt ze dat hier ook geen wetenschappelijk bewijs voor is.

Je kunt over coeliakie heengroeien. FABEL

Helaas is dit nog altijd een fabel. “Voor mensen met coeliakie is glutenvrij eten een levenslang dieet. Er is op dit moment nog geen medicijn voor. Als je toch gluten gaat eten, kan je er in het ergste geval aan overlijden.”

Voor mensen met glutensensitiviteit is het nog niet wetenschappelijk bewezen dat het levenslang is, geeft Lisanne aan. Om hierachter te komen kun je, eventueel onder begeleiding van een gespecialiseerd diëtist zo nu en dan checken of je weer een tolerantie voor gluten kunt opbouwen.

Als je buikpijn hebt na het eten van brood of pizza dan komt dit bij iedereen door gluten. FABEL

Je bent zeker niet de enige als je dacht gevoelig te zijn voor gluten als je veel buikpijn ervaart na het eten van producten zoals brood en pizza. Lisanne geeft aan dat je bij twijfel altijd jezelf kunt laten testen bij een arts of specialist.

Is er geen sprake van coeliakie? Dan geeft Lisanne aan dat buikpijn na brood of pizza in de meeste gevallen een andere oorzaak kent. “Er zijn verschillende stoffen in glutenbevattende producten zoals brood en pizza die voor klachten kunnen zorgen. Dus de vraag is of je reageert op de gluten of juist op de andere stoffen in glutenbevattende producten. Een gespecialiseerd diëtist zou dit met jou kunnen uitzoeken.”

Een glutenvrij dieet is voor sommige mensen noodzakelijk om gezond te kunnen leven. FEIT

Hoewel een glutenvrij dieet niet gezonder is als je geen glutensensitiviteit of coeliakie hebt, is het voor sommige mensen wel een noodzakelijk dieet vanwege andere medische redenen. Dat kan gelden voor bijvoorbeeld mensen met dermatitis herpetiformis en psoriasis (huidziekten, red.). Maar dan is het alsnog per persoon anders, en wil het niet zeggen dat iedereen met een huidziekte een glutenvrij dieet moet volgen.

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (9)

Bartvdv
Bartvdv13 jan. 2024 - 22:24

Na 60 jaar gluten ellende en veel bloedarmoede's ben ik door een Belgische professor doorverwezen naar een Duitse professor die met een microscoop in de darm heeft gekeken, gluten toegevoegd en naar de reactie gekeken, een grote dikke slijmlaag over de "opnemers" , feitelijk zelfde resultaat als coeliakie. 60 jaar ben ik geterroriseerd door de schijf van vijf. Psychiatrisch verpleegd compleet met dwangmedicatie. Allemaal FOUT terreur die Nederlandse zorg. Gert Bouma VUMC benaderd, coeliakie type 2 oid. Kan over 2,5 jaar terecht , ga begin februari terug naar Gent professor bedanken en puntjes op de i zetten. Nederlandse zorgterreur hou het maar. 2 universitaire studies gestrand in bloedarmoede moest weer meer volgens de schijf van vijf eten, want ik heb geen coeliakie.... terreur dat is het

1 Reactie
Bartvdv
Bartvdv13 jan. 2024 - 23:17

Het is niet de gewoonte om op jezelf te reageren, maar had de eerste reactie snel via de telefoon gedaan, zit nu op de laptop..... Man man man weer zo'n dietiste .... Ik heb in een kliniek gezeten en ben daar gewoon mee gaan eten, met gluten. At sinds 2004 glutenvrij anders was ik dood geweest, maar geen coeliakie. Dus volledig gestoord. In het verleden had ik regelmatig bloedarmoede ijzer tekort etc. . Kwam dan bij de huisarts, staalpillen en een preek over de schijf van vijf met al z'n volkoren producten.... vol met gluten dus. Kwam na een half jaar weer terug met bloedarmoede, weer staalpillen en moest beter volgens de schijf van vijf eten want dan krijg je geen bloedarmoede, dus weer meer volkoren producten en nog sneller bloedarmoede en die cirkel is niet te doorbreken zolang je geen coeliakie hebt. In de kliniek ben ik gewoon gaan eten, met gluten, volgens de schijf van vijf want hoe eet je anders in een kliniek, zit iedereen met vitamine tekorten etc.. Dus daar ook weer steeds meer bloedarmoede en staalpillen, ferogradumet 105, 23x de ADH ijzer, maar 0 resultaat. Weer de standaard biopten genomen geen coeliakie, dus toch maar gluten eten of gewoon mee eten... Dietiste in de kliniek, ja geen coeliakie, dus ik kan alleen meer ijzerhoudende producten adviseren. Moet ik het op papier zetten... make my case... graag De bloedwaarde ferritine was nu helemaal niet meer te compenseren met staalpillen waarop ik overleefde. Na 2 jaar gewoon eten moest ik aan de ijzerinfusen...

borg queen
borg queen12 jan. 2024 - 15:15

Wij hebben we een gedeeltelijk glutenvrij dieet nodig, omdat we hier met een voedsel intolerantie en voedsel allergieën zitten. Geen tarwe en bepaalde soorten fruit, groenten en noten. het is steeds lezen van etiketten of er ergens tarwe in verwerkt is ( en dat is in heel veel) De rest kan gewoon gemeden worden, want dat zijn verse zaken. Heel vervelend en ook nogal prijzig, want glutenvrij is veel duurder.

Rik1959
Rik195912 jan. 2024 - 13:22

Ik mis gefermenteerde gluten in het verhaal zoals bijv. desem.. echte desem heeft bewezen gezonder en door fermentatie is deze beter geschikt voor onze darmen..

1 Reactie
Tmk
Tmk13 jan. 2024 - 11:19

Ik heb op dit moment een glutenvrij deeg 10 uur aan het rijzen, dus dat kan prima zonder gluten. Alleen even iets vezels toevoegen voor de structuur.

marleenvanh
marleenvanh12 jan. 2024 - 11:53

Met coeliakie, een echte ziekte, ja dan word je doodziek (of erger) van het eten van (tarwe)gluten en er zijn waarschijnlijk ook wel wat mensen met een flinke glutenintolerantie die wat last krijgen, maar er zijn ongetwijfeld veel meer zeurpieten en aanstellers, die gewoon van allerlei andere zaken (te veel of verkeerd) eten en DAAR last van hebben. Dat juist vegan producten tegenwoordig vaak OOK glutenvrij zijn lijkt me helemaal kolder, want gluten is/zijn een prima plantaardig eiwit. HEIL SEITAN zou ik willen zeggen. (LOL)

3 Reacties
PacoDe Eerste
PacoDe Eerste12 jan. 2024 - 12:48

Juist de meeste vegan producten zijn NIET glutenvrij…..!!!

Meanderaar
Meanderaar12 jan. 2024 - 13:37

Seitan bestaat overigens uit niet anders dan tarwegluten…

Meanderaar
Meanderaar12 jan. 2024 - 13:38

Seitan bestaat uit alleen maar tarwegluten…