Illegaal series en sport kijken via IPTV: goedkoop en populair, maar niet zonder risico’s

Illegale IPTV mag dan verboden zijn, het groeit razendsnel. Er maken naar schatting al ruim één miljoen Nederlanders gebruik van. Door stijgende prijzen voor tv‑abonnementen en een versnipperd aanbod van sport en series kiezen steeds meer kijkers voor het goedkope, maar illegale alternatief. Wie zijn deze mensen? En hoe groot is het risico dat je als kijker wordt gepakt?

Illegale IPTV heeft zich in Nederland ontwikkeld tot een populair alternatief voor streamingdiensten en traditionele tv-abonnementen. Geld is voor mensen die het kijken een belangrijke drijfveer. Want én Netflix kijken én sport via ESPN of Ziggo Sport én je traditionele tv-abonnement betalen bij Ziggo of KPN? Dat is prijzig.

“Voor 60 tot 100 euro per jaar krijgen gebruikers toegang tot duizenden tv-zenders, films, series en live sportwedstrijden”, zegt Jarco Kriek. De journalist volgt voor onder meer TotaalTV.nl al jarenlang de opkomst van het illegale tv-kijken.

Niet alleen de prijs drijft kijkers in de richting van het illegale aanbod. De soms starre opstelling van legale aanbieders speelt volgens de mediajournalist ook een rol. “Steeds meer consumenten zijn cord cutters. Zij zeggen hun traditionele tv-abonnement op en kijken alleen nog online. Maar wie als sportliefhebber de kanalen van Ziggo Sport of ESPN wil zien, kan die niet los afnemen. Je moet daarvoor een tv-abonnement hebben bij KPN, Ziggo of een andere provider. Zo word je als kijker in de richting van illegale IPTV geduwd”, oordeelt Kriek.

Stichting BREIN maakt jacht op aanbieders van de piratenstreams. Directeur Bastiaan van Ramshorst ziet de stijgende populariteit van illegale IPTV met lede ogen aan: “Het geld dat die aanbieders op de zwarte markt verdienen, wordt direct onttrokken aan de creatieve mediasector. De makers krijgen geen cent.”

De afgelopen jaren heeft BREIN tientallen illegale websites en servers offline gehaald. “Omdat digitale piraterij grensoverschrijdend is, opereren wij ook internationaal. Wij werken samen met zusterorganisaties in het buitenland,” zegt Van Ramshorst. “Het bestrijden van piraterij is een kat‑en‑muisspel, maar het heeft wel degelijk effect.”

Stichting BREIN vermoedt dat ongeveer acht procent van de Nederlandse huishoudens illegale IPTV gebruikt, ruim 650.000 huishoudens. “De schatting is dat het in Nederland om een relatief stabiel percentage gaat,” aldus Van Ramshorst.

Mediajournalist Kriek betwist dat aantal. “Ik denk dat het aantal kijkers al vele malen hoger ligt. Maar hoe betrouwbaar zijn onderzoeken naar iets wat illegaal is?”, vraagt hij zich wel af. “Er is Europees onderzoek waarin wordt gesproken van 1,4 tot 2 miljoen huishoudens in Nederland die op de een of andere manier illegale IPTV gebruiken.”

Het lijkt aantrekkelijk: voor relatief weinig geld toegang krijgen tot alle mogelijke content. Maar het is illegaal én risicovol, waarschuwt BREIN-directeur Van Ramshorst. “Gebruikers kunnen te maken krijgen met malware, phishingaanvallen en zelfs intimidatie. Consumenten zien een IPTV‑kastje met illegale zenders onterecht als een onschuldig alternatief.”

Welke concrete gevaren ziet journalist Kriek? "Het grootste risico is dat jij betaalt en de aanbieder opeens de stekker eruit trekt. Bij jou gaat het beeld op zwart en voor hen is het geld binnen... Een paar dagen later gaan ze via een andere server gewoon weer verder met hun illegale activiteiten.”

Juridisch gezien is het gebruik van illegale IPTV verboden. Toch worden individuele gebruikers in Nederland niet vervolgd. “In landen als Spanje en Italië kunnen gebruikers wel boetes tot wel 5.000 euro krijgen. Dat risico bestaat hier nog niet,” verklaart Kriek. "In theorie kunnen kijkers wel worden opgespoord. Een provider als KPN, Odido of Ziggo weet precies wie er illegaal kijkt. Maar Europese privacyregels houden handhaven op deze manier tegen."

De Nederlandse strafrechtelijke keten (waaronder de FIOD) en BREIN richten hun pijlen vooral op de commerciële achterkant, legt directeur Van Ramshorst uit. “De aanbieders die geld verdienen over de rug van makers. Echter, sinds het Filmspeler-arrest van het Europees Hof van Justitie is de wet volkomen helder: het streamen uit illegale bron door de consument is een auteursrechtinbreuk. Dus elke keer als een kijker het abonnement gebruikt en aan het streamen is, pleegt deze inbreuk.”

Volgens Kriek leidt de opmars van illegale IPTV tot een neerwaartse spiraal in de legale tv-markt. “Het is een vicieuze cirkel aan het worden… Doordat er minder reguliere abonnementen worden afgenomen, stijgen de prijzen voor de overgebleven klanten. Hierdoor haken opnieuw meer mensen af, omdat zij meer moeten betalen”, duidt de mediajournalist. “En de jongens van illegale IPTV denken ondertussen: ‘Het gaat prima zo, ga zo door!’ Zij verdienen steeds meer aan hun business.”

Stichting BREIN ziet een oplossing vooral in betere handhaving en bewustwording bij consumenten. “Op dit moment is ons primaire doel het droogleggen van de bron,” zegt Van Ramshorst. “Wij gaan niet over de marktstrategie of de tarieven van commerciële partijen. Waar wij wél over gaan is handhaving van de wet, en die is duidelijk: dit mag niet. Als merkkleding of een auto te duur is, neem je die ook niet gratis mee uit de winkel.”

Series en live sportregistraties zijn duur om te maken, benadrukt Van Ramshorst. “Meer dan ooit kan je als consument op elk moment films en prachtig geproduceerde series kijken. Dat kan via de NPO, maar ook tegen een lager tarief bij streamingdiensten met reclame. Het produceren van zulke hoogwaardige content kost nu eenmaal geld.”

Als je als kijker minder geld wilt uitgeven, kan je ook telkens wisselen van streamingdienst als er een nieuwe, interessante serie uit is, raadt de BREIN-directeur consumenten aan. “En als je niet twee abonnementen wilt, dan kan je bijvoorbeeld met een groep vrienden Formule 1 kijken bij de een en het eredivisievoetbal bij de ander thuis. Dat is nog gezelliger ook.”