Hoe voorkom je dakloosheid als je op de oververhitte woningmarkt je huis kwijtraakt?

Bekijk de reportage en het studiogesprek met Zeno Winkels (directeur Woonbond) en Peter Boelhouwer (hoogleraar Huisvestingssystemen)

In het welvarende Nederland leven steeds meer mensen, noodgedwongen, zonder een dak boven hun hoofd. Je ziet steeds meer in tentjes in de berm en op straat. Maar de grootste groeiende groep daklozen? Die is onzichtbaar. Ze hoppen van bank naar bank en bivakkeren bij vrienden. Hoe voorkom je dak- en thuisloosheid als je je woning dreigt kwijt te raken op deze oververhitte woningmarkt?

Huren zijn de afgelopen jaren explosief gestegen, betaalbare woningen worden steeds schaarser en steeds meer mensen krijgen te maken met woononzekerheid op de oververhitte woningmarkt.

Het actiecollectief Woonopstand komt op voor mensen die geen thuis meer hebben of voor wie dakloosheid dreigt. Op 10 oktober Wereld Daklozendag is er een groot, landelijk Woonprotest georganiseerd op de Dam in Amsterdam, onder het motto: ‘Huizen voor mensen, niet voor winst.’ Onze hoofdstad telt alleen al meer dan 10.000 thuis- en daklozen.

In 2021 gingen ook al tienduizenden mensen de straat op. Volgens de actievoerders van Woonopstand zijn de problemen in vijf jaar tijd niet opgelost maar juist verergerd. "Sindsdien zijn er enkele overwinningen geboekt. De verhuurderheffing is afgeschaft. Tijdelijke contracten zijn deels teruggedrongen. Er kwam iets van regulering. Maar de kern van het probleem is niet aangepakt," stelt Woonopstand. "Wonen wordt nog steeds behandeld als koopwaar en verdienmodel, terwijl het een fundamenteel mensenrecht zou moeten zijn. Nu wil de huidige woonminister Boekholt-O'Sullivan nog meer tijdelijke contracten en hogere huren mogelijk maken."

Nederland heeft als doel gesteld om dakloosheid uiterlijk in 2030 uit te bannen. Maar dat doel is ver uit zicht. “Het gaat niet snel genoeg met het vinden van oplossen voor dak- en thuislozen”, geeft minister Boekholt-O'Sullivan toe. “We kijken nadrukkelijk naar wie urgent is. Want je kunt niet iedereen die status geven.” Moeders moet minderjarige kinderen horen daar wat haar betreft bij. “Die vallen daaronder als per 1 januari de Wet regie ingaat.” 

In plaats van woonzekerheid bieden aan huurders, wil de huidige regering de regels rondom huur mogelijk versoepelen. Leidt inperking van de rechten van huurders niet tot meer dakloosheid? “Dat hoor ik ook. Tegelijkertijd komen doelgroepen klem te zitten als er geen flexibilisering van die huurcontracten mogelijk is”, vindt Boekholt-O'Sullivan.

Verwacht de woonminister dat dakloosheid in 2030 in Nederland helemaal is uitgebannen? “Ik zou willen dat dit kan, maar ik kijk daar met realisme naar. Als ik zie hoeveel woningen erbij gebouwd worden en hoeveel mensen een dak boven hun hoofd nodig hebben, dan weet ik niet of we dat gaan halen. Ik kan u toezeggen dat ik mijn uiterste ga doen om ervoor te zorgen dat mensen wel een dak boven hun hoofd krijgen. Want dat is het belangrijkste wat je nodig hebt in je leven.”