Hoe toegankelijk is de abortuszorg in Nederland?

In de afgelopen jaren is er veel veranderd in de abortuszorg in Nederland. Sinds 1 januari 2025 mag de huisarts de abortuspil tot 9 weken voorschrijven en sinds maart van dit jaar bestaat de website Thuisabortus.nl, waar een recept voor de abortuspil online te verkrijgen is. Op de lancering van deze website kwam veel kritiek. Het grootste kritiekpunt was dat een vrouw het recept voor de abortuspil via een aanvraagformulier kon verkrijgen. Dit aanvraagformulier wordt door twee artsen bekeken, maar de vrouw spreekt de artsen in principe niet. Maakt dit de zorg toegankelijker? Of is het toch belangrijk dat een vrouw de arts spreekt?

De abortuspil is een combinatie van twee verschillende medicijnen die een miskraam op gang brengt. Anders dan de morning-afterpil, die enkel de ovulatie uitstelt, zorgt de abortuspil ervoor dat een zwangerschap tot 9 weken wordt afgebroken.

Een abortuspil wordt door een abortusarts bij een kliniek voorgeschreven, maar kan sinds januari 2025 ook door de huisarts worden voorgeschreven. Huisartsen moeten dan wel een verplichte nascholing volgen. Op dit moment hebben 4,75 procent van de huisartsen in Nederland deze nascholing gevolgd.

Eerder dit jaar, in maart, werd de website Thuisabortus.nl gelanceerd. Het doel: abortuszorg voor vrouwen toegankelijker maken. Via een aanvraagformulier waar vrouwen een vragenlijst invullen met onder andere betrekking tot hun gezondheid en duur van de zwangerschap beoordelen twee artsen of de vrouw in aanmerking komt voor een recept.

Bij twijfel van bijvoorbeeld de duur van de zwangerschap of met betrekking tot de gezondheid van de vrouw, wordt de vrouw opgebeld en indien nodig doorverwezen. Dit gebeurt in een derde van de gevallen. Inmiddels heeft Thuisabortus.nl sinds maart dit jaar al 1600 recepten voorgeschreven.

Arts Julia Tankink vertelt in de Kassa-uitzending waarom deze laagdrempeligheid zo belangrijk is: “Wij horen juist dat het heel fijn is dat er niet een verplicht contact is met een arts, fysiek. Dat als ze het besluit eenmaal hebben genomen dat ze dat dan in hun eigen omgeving privé kunnen doen.” Goed om te benoemen is dat een abortuspil die voorgeschreven wordt bij een abortuskliniek ook deels thuis wordt ingenomen. Alleen de eerste pil neemt de vrouw in bij de kliniek, de tweede pil altijd thuis.

Na de lancering kwam er al snel kritiek op de Thuisabortus.nl. Verschillende artsenverenigingen zoals de artsenfederatie KNMG, de Landelijke Huisartsen Vereniging (LVH) en het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGvA) vielen over het feit dat de vrouw in principe geen arts zien of spreken. Julia Tankink, van Thuisabortus.nl, benadrukt dat vrouwen zelf die keuze kunnen maken en daar niet een arts voor nodig is om die keuze verder toe te lichten.

Wij spreken abortusarts Anneke van Soest, ook bestuurslid bij het NGvA, die ook haar vraagtekens zet bij de werkwijze van Thuisabortus.nl: “Laten we heel duidelijk zijn, wij vragen nooit aan een vrouw om zich aan ons te verantwoorden. Daar hoeven we allemaal helemaal niet aan te twijfelen. Maar je wil wel heel graag weten of een vrouw goed geïnformeerd is. Maar ook wat de andere behandelopties zouden zijn.”

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is een onderzoek gestart naar Thuisabortus.nl. Zij hebben onderzocht of Thuisabortus.nl in deze vorm mag blijven bestaan, omdat in de Wet Afbreking Zwangerschap onder andere staat dat een gesprek met een arts verplicht is om de abortuspil voor te mogen schrijven.

Thuisabortus.nl mag blijven bestaan, maar een van de aanpassingen die gedaan wordt is dat Thuisabortus.nl vanaf 1 september 2026 alle vrouwen gaat bellen. De inspectie publiceert woensdag 2 september het volledige rapport op hun website. Kassa heeft het rapport al eerder ingezien.

De Wet Afbreking Zwangerschap is een aanvullende wet die abortus gedoogd maakt. Abortus staat namelijk nog steeds in het Wetboek van Strafrecht. Tweede Kamerlid Lisa Vliegenthart (PRO) vertelt in de studio waarom abortus uit het Wetboek van Strafrecht moet volgens haar. Vliegenthart is ook bezig met een initiatiefwetvoorstel om abortus uit het strafrecht te halen. Deze hoopt zij komend najaar in te dienen bij de Tweede Kamer.