Heb je chloor echt nodig voor een blinkend schoon toilet?

Voor een fris en schoon toilet grijpen veel mensen naar dikke bleek uit een (vaak) gele fles. De kenmerkende chloorlucht die vrijkomt bij het toilet schrobben, associëren we met ‘echt schoon’. Maar klopt dit beeld? Heb je daadwerkelijk chloor nodig om je wc hygiënisch en blinkend schoon te krijgen? Of kan dit klusje net zo goed, of misschien wel beter, geklaard worden met een toilet- of allesreiniger?

Het actieve bestanddeel in bleekmiddelen is natriumhypochloriet, een krachtige chemische stof met drie belangrijke eigenschappen: het desinfecteert, het bleekt en het breekt organisch materiaal af. Dat betekent dat het bacteriën en virussen doodt, vlekken lichter maakt en vuilresten oplost.

Chloor, ook bekend als dikke bleek, kan zowel verdund als onverdund gebruikt worden bij het schoonmaken. Wat zijn de sterkste eigenschappen van chloor als schoonmaakmiddel?

• Chloor reageert met uitwerpselen en urineresten in een wc voornamelijk als een oxidatiemiddel, waarbij het organische stoffen zoals eiwitten, vetten en ureum (uit urine) chemisch afbreekt. Dit helpt bij het verminderen van vieze geurtjes en het afbreken van materie. Het vuil komt los, zeker als je de borstel erbij hanteert, en verdwijnt als je de wc doortrekt.

• Bij voldoende concentratie en voldoende inwerktijd inactiveert bleek bacteriën, virussen en andere micro-organismen.

• Het is een sterk bleekmiddel, waardoor de aanwezige vlekken en vuiligheid letterlijk ontkleuren.

Naast de sterke punten zijn er ook keerzijdes aan het gebruik van chloor. Welke zijn dit?

• Chloor ontkalkt en ontvet niet, wat je wellicht wel verwacht van dit schoonmaakmiddel. In een toiletpot kan na verloop van tijd een combinatie van kalk, urinesteen en aangekoekt vuil zich ophopen omdat chloor hier slecht raad mee weet. Die hardnekkige, vaak bruine aanslag die je in wc’s ziet (vaak onder de rand) krijg je dus op den duur niet weg met chloor.

• Bleek kan bij herhaald of langdurig contact metalen zoals RVS, aluminium en chroom aantasten.

• Ook belangrijk om te weten: chloor en urineresten gaan slecht samen omdat ze een chemische reactie aangaan. Dit resulteert in de vorming van vluchtige stoffen die verdampen. Deze kunnen leiden tot irritatie van de ogen (rode ogen) en luchtwegen. Zorg daarom voor ventilatie, bijvoorbeeld door even een raam open te zetten, als je bleek gebruikt tijdens schoonmaakwerkzaamheden.

• Chloor mag absoluut niet in combinatie met andere schoonmaakmiddelen worden gebruikt, omdat er dan giftige dampen kunnen ontstaan. Dit kan in een kleine ruimte zoals een toilet leiden tot hoesten en benauwdheid, hoofdpijn en duizeligheid en tot verergering van astma of bronchitis.

• Combineer bleekmiddel daarom nooit met ammoniak, schoonmaakazijn of een allesreiniger met citroenzuur. Meng het ook niet met ontkalkingsmiddelen. Dit geldt ook voor toiletblokjes waarin een ontkalker is opgenomen. Verwijder zo’n blokje altijd eerst even uit het toilet als je met chloor in de weer gaat.

• Chloor is milieubelastend, hoewel in rioolwaterzuiveringen het grootste deel van het natriumhypochloriet wordt afgebroken. Toch kan overmatig gebruik bijdragen aan de vorming van schadelijke chloorverbindingen.

• Lees de gebruiksaanwijzingen op de verpakking goed door voor veilig gebruik van een bleekmiddel.
• Spoel het toilet na gebruik van chloor goed door, voordat je het toiletblokje er weer in hangt of een ander schoonmaakmiddel wilt gebruiken.
• Houd er rekening mee: bleek is een bijtende stof die de huid en ogen kan irriteren. Draag voor de veiligheid handschoenen en een veiligheidsbril als je het gebruikt bij het schoonmaken.
• Zet altijd even een raam open als je bleek gebruikt, zodat je geen last krijgt van de chloordampen.

In een huishouden draait het schoonmaken van de wc vooral om het verwijderen van vuilresten, vieze geurtjes, urinesteen en hardnekkige kalkaanslag. Daar heb je in de basis geen desinfecterend schoonmaakmiddel voor nodig. Tenzij iemand in het huishouden is getroffen door een besmettelijk buikgriepvirus, waardoor die persoon diarree krijgt of moet overgeven. Dán kan de desinfecterende kracht van chloor van pas komen.

Om die desinfecterende eigenschap is het gebruik van chloor in toiletten van verpleeghuizen een stuk logischer. Daar kan de uitbraak van het extreem besmettelijke norovirus zorgen voor slachtoffers onder kwetsbare ouderen. Als een toilet niet goed is gereinigd, kan zo’n buikgriepvirus zich via een besmet oppervlak van een toilet razendsnel verspreiden.

Wanneer je de sterke en zwakke punten naast elkaar zet, blijft er eigenlijk maar één conclusie over: je kunt je toilet prima schoonmaken zonder bleekmiddel. Sterker nog, een milieuvriendelijke toiletreiniger in combinatie met een ontkalker, leveren bij regelmatig gebruik zelfs een beter eindresultaat op omdat je er kalk en aangekoekt vuil mee wegkrijgt.

Daar komt bij dat deze schoonmaakproducten veiliger en prettiger zijn in gebruik: ze zijn milder voor de materialen in je wc, minder belastend voor het milieu en minder irriterend voor huid, ogen en luchtwegen.

Bleek is vooral nuttig wanneer desinfectie gewenst is, bijvoorbeeld bij een uitbraak van een besmettelijk buikgriepvirus zoals het norovirus.

Bronnen: antigifcentrum, schoonmaakgoeroe, Facto, RIVM, Waarzitwatin.nl