Logo Kassa
Het consumentenplatform van BNNVARA.

Facebookpagina’s lijken nieuwssites, maar blijken onderdeel van verdienmodel

Gisteren
•
leestijd 2 minuten
•
2763 keer bekeken
•
JoggendeVrouw

Honderden Facebookpagina’s lijken nieuws te brengen over migratie, criminaliteit en politiek. Maar achter die pagina’s zitten commerciële netwerken die met opvallende en polariserende berichten bezoekers naar websites lokken. Daar verdienen ze geld aan advertenties.

Onderzoekers van Justice for Prosperity ontdekten honderden Facebookpagina’s die zich voordoen als nieuws- of entertainmentpagina’s. Achter deze pagina’s zitten gecoördineerde netwerken die op grote schaal berichten verspreiden. Sommige berichten zijn gebaseerd op gebeurtenissen die echt hebben plaatsgevonden, maar worden sensationeel of misleidend gebracht. Andere bevatten verzonnen elementen of maken gebruik van AI-beelden.

Verdienmodel

De berichten hebben vaak een belangrijk doel: zoveel mogelijk aandacht trekken. Wie op een link klikt, komt terecht op een website. Die ziet er soms uit als een nieuwssite, maar staat vol advertenties. Bij ieder bezoek of iedere advertentieweergave kan geld worden verdiend.

Het verdienmodel draait dus niet in de eerste plaats om journalistiek of het informeren van mensen, maar om bezoekers trekken. Berichten over onderwerpen als migratie, criminaliteit en politiek kunnen daarvoor goed werken, omdat ze sterke emoties oproepen.

Dat blijkt ook uit het onderzoek van Justice for Prosperity. De onderzoekers analyseerden meer dan 44.000 reacties onder berichten van de onderzochte pagina’s. Meer dan 65 procent daarvan werd ingedeeld als uiting van boosheid of minachting.

Aandacht trekken

Volgens Michael Hameleers, universitair hoofddocent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam trekken negatieve berichten vaak meer aandacht. Ze kunnen mensen aanzetten om te reageren, te delen of verder te klikken. De beheerders van dit soort pagina’s testen welke onderwerpen, teksten en afbeeldingen de meeste interactie opleveren.

Dat betekent niet dat Facebook bewust berichten promoot om mensen boos te maken. Hoe het algoritme precies bepaalt wat gebruikers te zien krijgen, is niet volledig inzichtelijk. Wel kunnen berichten die veel reacties en interactie oproepen zich verder verspreiden. Kassa vroeg Facebook om een reactie, maar het is niet gelukt om met ze in contact te komen. 

Internationaal

Justice for Prosperity bracht verschillende netwerken in kaart. Een van de onderzochte netwerken is te herleiden naar een jong stel uit Groningen. Zij zouden achter meerdere Facebookpagina’s zitten, met samen honderdduizenden volgers. De netwerken reiken over de landsgrenzen heen en een groot deel van de activiteiten komt volgens het onderzoek vanuit Vietnam.

AI en geautomatiseerde systemen maken het makkelijker om op grote schaal berichten te produceren en te verspreiden. Daardoor kunnen beheerders met relatief weinig middelen veel pagina’s en websites onderhouden.

Bekende bedrijven adverteren

Op de websites verschijnen advertenties van bekende bedrijven en organisaties. Dat betekent niet automatisch dat deze adverteerders bewust voor die websites kiezen. Veel online advertenties worden via geautomatiseerde veilingen geplaatst. Daarbij bepalen systemen, bijvoorbeeld Google, grotendeels automatisch waar advertenties verschijnen.

Wederhoor

We hebben alle partijen gevraagd om wederhoor. Die reacties, lees je hier:

Wederhoor betrokken partijen

Natuurmonumenten
We kopen via ons mediabureau advertentieruimte in bij onder andere Meta en Google. Voor deze campagne gebruiken we Google Performance Max. Daarbij bepaalt Google grotendeels automatisch aan wie en waar advertenties worden getoond. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren op basis van wat Google over de interesses van iemand denkt te weten, retargeting van onze eigen website bezoekers, maar ook op basis van de context van een website of pagina. Het systeem optimaliseert vervolgens automatisch op de campagnedoelstelling, bijvoorbeeld het tekenen van een petitie, een donatie of lidmaatschap. We hebben dus niet bewust gekozen om op een site als trendyvandaag.nl te adverteren. 

In hoeverre hebben jullie invloed op de websites waarop jullie advertenties worden vertoond?
Google bepaalt bij Performance Max grotendeels automatisch waar onze advertenties worden vertoond. We kunnen niet vooraf iedere afzonderlijke website selecteren, maar we kunnen wel grenzen stellen. Zo kunnen we bepaalde typen content en specifieke websites uitsluiten. Dat hebben we in het verleden bijvoorbeeld gedaan met X.com.

Welke mogelijkheden hebben jullie om ongewenste advertentieplaatsingen te voorkomen?
We kunnen specifieke websites uitsluiten, zodat onze advertenties daar niet meer verschijnen. Ook biedt Google instellingen waarmee we bepaalde typen content kunnen uitsluiten en strenger kunnen bepalen naast welke content onze advertenties mogen verschijnen. Tegelijkertijd verschijnen er enorm veel websites en nieuwe domeinen, waardoor het praktisch onmogelijk is om iedere ongewenste website vooraf te identificeren en handmatig uit te sluiten. Daarom werken we vooral met bredere instellingen voor merkveiligheid en kunnen we specifieke websites uitsluiten zodra daar aanleiding voor is.

Daarnaast zijn we benieuwd via welke advertentieplatforms Natuurmonumenten adverteert? 
Het overgrote deel van ons huidige online mediabudget zetten we in via Meta en Google. Dat zijn op dit moment de belangrijkste kanalen waarmee we op grotere schaal en kostenefficiënt mensen kunnen bereiken en activeren.
Welke maatregelen jullie kunnen nemen om te voorkomen dat advertenties op dit soort websites verschijnen?
We kunnen websites uitsluiten als we constateren dat Natuurmonumenten daar niet tussen past. Deze melding is voor ons daarnaast aanleiding om nog eens goed met ons mediabureau te kijken naar de bredere instellingen die we hiervoor bij Google gebruiken. Tegelijkertijd zit juist in die automatisering een grote meerwaarde. Google en Meta stellen ons in staat om op gigantische schaal mensen te bereiken bij wie onze boodschap en proposities aansluiten. Dat is voor Natuurmonumenten de afgelopen jaren een belangrijk onderdeel geweest van onze succesvolle online werving. We willen die mogelijkheden dus niet onnodig beperken, maar wel kritisch blijven kijken naar de balans tussen effectieve campagnes en de omgevingen waarin we als organisatie zichtbaar willen zijn.

Coolblue
Nogmaals bedankt dat jullie deze pagina’s onder onze aandacht hebben gebracht. Ik wil graag laten weten dat Coolblue ernaar gaat kijken. Over het algemeen kopen we onze online displayadvertenties geautomatiseerd in, met vooraf ingestelde filters voor waar ze wel en niet mogen verschijnen. Zo sluiten we bijvoorbeeld content over geweld, oorlog en misdaad uit

Albert Heijn
Onze online advertenties worden automatisch geplaatst en richten zich op specifieke doelgroepen, niet op individuele websites. Bij Albert Heijn vinden we het belangrijk dat onze advertenties op passende websites te zien zijn. 
We nemen verschillende maatregelen om te voorkomen dat onze advertenties op ongewenste websites verschijnen. Helaas kunnen we dit niet helemaal uitsluiten. Naar aanleiding van dit signaal hebben we de betreffende website direct uitgesloten van onze campagnes. Ook kijken we naar andere vergelijkbare websites om dit soort plaatsingen zoveel mogelijk te voorkomen.

Bol.com
Onze online advertenties worden deels geautomatiseerd ingekocht via Google Display & Video 360. Daardoor kan een advertentie terechtkomen op een website die we niet vooraf individueel hebben geselecteerd. We controleren maandelijks op welke websites onze advertenties zijn vertoond en sluiten websites uit waarop we niet zichtbaar willen zijn.
De twee websites die Kassa met ons heeft gedeeld, waren bij ons nog niet eerder naar voren gekomen. Naar aanleiding van deze melding hebben we ze beoordeeld en uitgesloten voor onze campagnes. We bekijken daarnaast hoe we onze controles verder kunnen aanscherpen, zodat we ongewenste plaatsingen sneller kunnen signaleren.

Independer
Bij Independer doen we er echt van alles aan om niet bij verkeerde websites of content terecht te komen. Dat vinden we namelijk niet passend bij ons merk en onze boodschap. Het is erg vervelend als dat wel gebeurt.  We werken door middel van programmatic advertising om consumenten te wijzen op de mogelijkheid om financiële producten te vergelijken. Via de verschillende online advertentieplatformen van bijvoorbeeld Google of Meta kan er worden ingesteld wie onze advertenties ziet. Denk bijvoorbeeld aan: gericht op mensen met interesse in het kopen van een nieuwe auto of mensen die willen gaan verhuizen. Het gaat ons dus vaak om het profiel van de bezoeker.  
In de online advertentieplatformen kun je aangeven waar je allemaal niet getoond wilt worden. Bijvoorbeeld rond gewelddadige of haatzaaiende content. Eigenlijk dus sociaal gevoelige onderwerpen, want dat willen we ook helemaal niet. Past niet bij Independer. Met andere woorden: we doen er dus van alles aan om dit te voorkomen. Het is goed dat je er ons op wijst. 

Amnesty
Amnesty International Nederland adverteert via Google omdat wij geen overheidssteun aannemen en ons mensenrechtenwerk sterk afhankelijk is van lidmaatschappen en giften. Maar dit soort websites zijn niet de plekken waar wij onze boodschap willen verspreiden. Wij zijn daarom blij dat Kassa ons erop heeft gewezen dat er een Google-advertentie van Amnesty International te zien is geweest op een van dit soort websites. We hebben deze, en alle soortgelijke websites die bij de redactie van Kassa bekend zijn, uitgesloten van onze advertenties. Daarnaast hebben we een extra filter aangezet zodat onze ads vanaf nu niet meer verschijnen op plekken waar content met o.a. zeer grof taalgebruik en geweld te zien zijn. We doen op deze manier ons best om ook in de toekomst niet meer te verschijnen op soortgelijke sites.

Adobe
Geen reactie ontvangen
Adsight

AdSight distantieert zich van content die haat zaait of lezers bewust misleidt. Polarisatie als verdienmodel hoort niet thuis in de advertentieketen.

AdSight levert video-advertentieruimte op websites van uitgevers. Wij hebben zicht op de websites waarop onze advertentieruimte staat. Een website wordt pas toegelaten als die voldoet aan onze toelatingscriteria en aan de voorwaarden die binnen de advertentieketen gelden, waaronder het beleid van Google voor uitgevers.

Wij waren niet bekend met het netwerk van Facebook-pagina's dat Justice for Prosperity beschrijft, en ook niet met de content die in het rapport wordt beschreven. Naar aanleiding van uw vragen hebben wij de advertenties op trendyvandaag.nl op 14 november uit voorzorg gepauzeerd.

Worden wij gewezen op problematische content, dan lichten wij de uitgever in. Wij kunnen de advertenties direct stopzetten en de samenwerking beëindigen. Dat kan altijd, ook als een website formeel aan het beleid van Google voor uitgevers voldoet.
Adverteerders en mediabureaus kunnen binnen de systemen van Google websites en categorieën uitsluiten. Ook AdSight kan websites uitsluiten of volledig van onze advertentieruimte weren.

Wij blijven onze werkwijze kritisch bekijken en passen die aan waar dat nodig.
We zijn bekend met het rapport van Justice for Prosperity. Het bestaan van dit soort ragebait-netwerken die gericht zijn op het genereren van advertentie-inkomsten zijn een zorgwekkend fenomeen. 
De Digital Services Act (DSA) verplicht zeer grote online platforms om systeemrisico’s te beoordelen en passende maatregelen te nemen om die te beperken. Omdat Meta in de hele Europese Unie actief is en is aangemerkt als een zogenoemd 'Very Large Online Platform', is de Europese Commissie hierbij primair aan zet. De nationale toezichthouders werken nauw samen met de Europese Commissie en delen signalen, zoals die uit het rapport van Justice for Prosperity, zodat deze kunnen worden betrokken bij het toezicht op Meta.
De Europese Commissie heeft recent ook voorlopige bevindingen gepubliceerd in een lopend DSA-onderzoek naar Meta. Meldingen van onderzoekers, zoals Justice for Prosperity, en van gebruikers zijn belangrijk voor het toezicht. Ze helpen nationale toezichthouders en de Europese Commissie om mogelijke overtredingen in beeld te krijgen en te beoordelen of nader onderzoek nodig is. Daarom vinden wij het waardevol dat organisaties zoals Justice for Prosperity dit soort onderzoek doen en roepen we ook gebruikers op om mogelijke misstanden op online platforms te blijven melden.
"We hanteren streng beleid voor uitgevers om zowel gebruikers als adverteerders te beschermen, en we treden snel op wanneer we overtredingen vaststellen. Na beoordeling van de met ons gedeelde websites hebben we advertenties geblokkeerd op de sites die ons beleid schonden."
Ik kan niet ingaan op individuele websites of accounts. Wél kan ik bevestigen dat we alle doorgestuurde links hebben beoordeeld en advertenties hebben geblokkeerd op de sites die ons beleid schonden.

De rol van Google en het beleid voor uitgevers
Ons reeds lang bestaande gedragsbeleid is bedoeld om te zorgen voor een positieve en relevante advertentie-ervaring voor onze gebruikers, en een waardevolle ervaring voor onze advertentiepartners. Op grond van dit beleid staan we geen advertenties toe bij spam of content van lage kwaliteit. Ook verbieden we uitgevers om storende, opdringerige of misleidende methoden voor advertentieweergave te gebruiken om advertentie-inkomsten te genereren.

Handhaving en actie op gemelde websites
We hebben de gedeelde websites beoordeeld en maatregelen genomen tegen de sites die ons beleid voor uitgevers hebben geschonden.
We investeren voortdurend in het opsporen van beleidsovertredingen; alleen al in 2025 hebben we advertenties geblokkeerd of beperkt op meer dan 480 miljoen pagina's van uitgevers en hebben we op siteniveau ingegrepen bij ruim 245.000 websites.
Alle uitgevers die via onze platforms inkomsten genereren, moeten aan ons beleid voldoen. We handhaven dit beleid consequent, zonder uitzonderingen of vooroordelen. Hiervoor maken we gebruik van een combinatie van menselijke beoordelingen en geautomatiseerde systemen.

Controle en transparantie voor adverteerders
Adverteerders hebben volledige controle over waar hun advertenties worden weergegeven, inclusief de mogelijkheid om specifieke websites, kanalen of volledige gevoelige categorieën, zoals content gerelateerd aan tragedies, te blokkeren. 
Met deze instellingen kunnen adverteerders zowel specifieke websites en URL's als volledige onderwerpen of apps uitsluiten die ze bij het plaatsen van advertenties willen vermijden. Ook kunnen ze dynamische uitsluitingslijsten uploaden die door vertrouwde externe partijen of door de adverteerders zelf kunnen worden bijgewerkt en beheerd.
We hebben onze filterinstellingen onlangs vernieuwd om het voor adverteerders eenvoudiger en sneller te maken om thema's uit te sluiten op al onze kanalen en in al hun campagnes. We moedigen alle adverteerders aan om deze hulpmiddelen te gebruiken bij het opzetten en bijwerken van hun advertentiecampagnes.

Reacties (0)

Kassa nieuwsbrief

Meld je snel en gratis aan voor de Kassa nieuwsbrief!

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor