Nanodeeltjes: (een gevaar voor) de toekomst?

Nanotechnologie maakt het mogelijk om te werken met piepkleine deeltjes. Natuurlijke nanodeeltjes komen vrij bij bosbranden, vulkanen en andere natuurlijke verbranding. Maar de grote hoeveelheid deeltjes dat vrijkomt door menselijk toedoen, is reden tot bezorgdheid. Want wat houdt deze ‘geheimzinnige’ nanotechnologie nu precies in?

Er wordt uitgegaan van de nanometer (nm), één miljardste meter. Een menselijke haar heeft een omvang van ongeveer 80.000 nanometer.

Nanodeeltjes op uw kleding?
Nanodeeltjes zitten in erg veel producten, bijvoorbeeld in tandpasta, zonnebrand, kleding, snijplanken, wasmachines, antirimpelcrème, sokken, soep, autobanden, wondverband, tafelzout en voedingssupplementen. Steeds meer consumentenproducten (voedsel en non-food) maken gebruik van nanodeeltjes. Het toevoegen van nanodeeltjes aan producten moet zorgen voor verbeteringen van een dergelijk product. Dankzij nanotechnologie wordt textiel bijvoorbeeld water- en vuilafstotend en kunststoffen sterker.

Andere eigenschap in nanodeeltjes
Materialen als ijzer en zilver vertonen heel andere eigenschappen, wanneer ze een afmeting hebben ter grootte van een nanodeeltje (tussen de 100 nm en 0,1 nm). Kijk bijvoorbeeld naar koolstof. Grafiet (koolstof) in een potlood is ongevaarlijk, maar koolstof met de afmetingen van een nanodeeltje kan bacteriën razendsnel doden.

Nano geneest
In de medische wereld wordt nanotechnologie steeds meer gebruikt. Nanodeeltjes kunnen bacteriën en virussen opsporen of medicijnen ontwikkelen met minder bijwerkingen. Ook kunnen nanodeeltjes helpen bij de opsporing naar werkzame stoffen of zelf optreden als een werkzame stof (bijvoorbeeld: tumoren sterven bij het verhitten van geïnjecteerde nanodeeltjes). Bij implantaten zorgt een ‘nanocoating’ voor het bevorderen van de groei van omringend weefsel en een kleinere kans op littekenweefsel.

De schaduwkant van nanotechnologie
Nanotechnologie kan veel verbeteringen aanbrengen op veel verschillende gebieden. De consumentenproducten worden verbeterd (technische producten worden kleiner, wondverband met antibacteriële nanodeeltjes, etc.). Helaas is er nog een kennisgat. Wetenschappers weten nog niet alles over de eventuele schaduwkant van het gebruik van nanotechnologie in ons dagelijks leven. Ook maken producenten er nog niet altijd melding van, als nanotechnologie is toegepast op een product.

Normaal gesproken gaat een nieuwe technologie gepaard met een goede voorbereiding. Door de snelle ontwikkelingen van nanotechnologie op de markt, loopt het risico-onderzoek er achteraan.

Onbetrouwbare informatie
De exacte risico’s van nanodeeltjes in consumentenproducten zijn nog niet allemaal bekend. Veel informatie wordt gegeven op basis van bestaande kennis over grotere deeltjes. Deze info is niet altijd betrouwbaar, omdat kleinere deeltjes wel eens heel anders kunnen uitpakken op onze gezondheid. De EU wil meer onderzoek naar de risico’s van nanodeeltjes op onze gezondheid.

Bronnen:
Verschillende interessante onderzoeken naar de risico’s van nanotechnologie hebben geleidt tot dit artikel. De onderzoeksgegevens zijn te vinden bij onderstaande links:

VWA: Nanodeeltjes in voedsel:
http://www.vwa.nl/portal/page?_pageid=119,1639827&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_file_id=24865
VWA: Nanodeeltjes in consumentenproducten:
http://www.vwa.nl/portal/page?_pageid=119,1639827&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_file_id=24864
Gezondheidsraad
http://www.gr.nl/samenvatting.php?ID=1340
Zie ook consumentennieuws: “Europarlement: onderzoek risico nanotechnologie”
http://kassa.vara.nl/portal?_scr=nieuws_artikel&no=4312823&nodes=all
RIVM
http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/601785001.html
Fnv.nl
ANP