Afslankwebsites prijzen ondanks reclameverbod Ozempic en Saxenda aan

Bekijk de Kassa-reportage: reclame maken voor afslankmedicatie mag niet maar gebeurt toch.

Het is in Nederland verboden om openlijk reclame te maken voor geneesmiddelen die alleen op recept verkrijgbaar zijn. Toch wordt op afslankwebsites ‘gewoon’ geadverteerd voor Ozempic, Mounjaro en Saxenda. Sommige sites lijken wel een webwinkel voor deze afslankmedicatie.

Kassa liet onlangs zien dat het kinderlijk eenvoudig is om online afslankmedicatie te bestellen, zonder dat de Nederlandse arts die het middel voorschrijft je überhaupt heeft gezien. Deze reportage van Kassa was voor de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd reden om een onderzoek in te stellen. Maar aanbieders van deze afslanktrajecten lijken zich dus ook op andere punten niet aan de wet te houden.

In de Geneesmiddelenwet is opgenomen dat publieksreclame voor receptgeneesmiddelen niet is toegestaan, en die wet geldt voor iedereen. Dit is bedoeld om te voorkomen dat patiënten worden beïnvloed om een bepaald medicijn te gaan gebruiken.

Op verzoek van Kassa bekijken deskundigen websites waarop afslankmedicatie wordt gepromoot. Sommige lijken wel een webwinkel: je kiest als consument een afslankmedicijn uit en vervolgens krijg je toestemming van de aan de website verbonden arts om het te gaan gebruiken.

Marloes Dankers is apotheker van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik bekijkt verschillende websites waar afslankmedicatie wordt aangeboden. Er zijn verschillende factoren die duiden op reclame en op beïnvloeding van de consument. Zoals korting op medicatie, promotie teksten over de goede werking van het medicijn en lovende reviews van andere gebruikers. En dat is niet zoals de regels voor medicijnreclame voorschrijven. Een website zou alleen objectieve informatie over een medicijn mogen verstrekken, waarbij ook alle bijwerkingen meteen duidelijk vermeld moeten worden.

Martin Buijsen (hoogleraar Recht & Gezondheidszorg) reageert in de studio van Kassa. Hij legt uit dat in Europa is afgesproken dat we het onwenselijk vinden dat patiënten beïnvloed kunnen worden wat betreft geneesmiddelen. Alleen de voorschrijvend arts bepaalt welk medicijn een patiënt nodig heeft.

Je kunt daarom wel publieksreclame tegenkomen voor middeltjes die bij de drogist vrij verkrijgbaar zijn, maar als het gaat om medicijnen die alleen door een arts kunnen worden voorgeschreven mag publieksreclame niet.

Het is niet voor niks dat het onwenselijk is dat consumenten zelf gaan beslissen welke medicatie ze gaan gebruiken. In het geval van afslankmedicatie zijn het geneesmiddelen waar vaak een lange bijsluiter bij hoort met mogelijke (ernstige) bijwerkingen. Daar moet je je goed bewust van zijn, stelt Buijsen.

Daarbij gaat het om geneesmiddelen die via dit soort websites enkel als cosmetisch middel worden ingezet waar het in werkelijkheid gaat om diabetesmedicijnen. Volgens Buijsen kan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, die hier toezicht op houdt, op verschillende manieren ingrijpen. Dit kan door een boete op te leggen of zelfs door een website uit de lucht te laten halen.

Naast de websites waar afslanktrajecten met afslankmedicatie worden gepromoot, kwam Kassa dit soort reclame ook tegen op sociale media, in de krant en in podcasts. Met pakkende video’s en teksten wordt zo geprobeerd om nieuwe klanten binnen te halen.

Zo maakte de populaire podcast Weer een Dag (met Marcel van Roosmalen en Gijs Groenteman) de afgelopen maanden regelmatig reclame voor Goodweigh, een van de aanbieders die in de uitzending van Kassa van 28 februari uitgebreid aan bod kwam en waar momenteel onderzoek naar loopt door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

In de podcast wordt op humoristische wijze reclamegemaakt voor het gebruik van afslankmedicatie, en worden luisteraars met een speciale kortingscode verwezen naar de website. Omdat op die website vervolgens ongeoorloofde geneesmiddelenreclame wordt gemaakt, handelt de podcast daarmee ook tegen de regels.

We vroegen Meer van Dit, de producent van de populaire podcast Weer een Dag, om een reactie. De producent zegt te erkennen dat zij “onvoldoende scherp in de gaten hebben gehad op welke manier Goodweigh opereert.” Het bedrijf ziet geen samenwerking voor zich met een partij die de wet overtreedt. De volledige reactie lees je onderaan dit artikel.

Toezichthouder Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kan niet op specifieke websites reageren in verband met een lopend onderzoek. Zij stelt in zijn algemeenheid: “Het openbaar promoten van medicijnen waarvoor een recept nodig is, is verboden op basis van de Geneesmiddelenwet. Die wet geldt voor iedereen en is er om ongewenste beïnvloeding van patiënten te voorkomen.”

Op de vraag of het aanbieden van korting/kortingscodes mag, zegt de Inspectie: “Dit kan per site verschillen, maar publieksinformatie over kortingsacties valt over het algemeen onder reclame, want kan een stimulans zijn om een geneesmiddel te kopen.”

We vroegen verschillende websites die afslankmedicatie promoten om een reactie.

Lean Clinics zegt zich bewust te zijn van de regels rondom publieksreclame voor receptgeneesmiddelen. “Het is niet onze intentie om medicatie aan te prijzen.” De volledige reactie lees je onderaan dit artikel.

Aanbieder Goodweigh stelt: “Wij zijn ons bewust van de Geneesmiddelenwet en de regels rondom publieksreclame voor receptplichtige geneesmiddelen. Onze communicatie is dan ook uitdrukkelijk gericht op het informeren van mensen over het bestaan van ons begeleidingsprogramma, niet op het aanprijzen van specifieke geneesmiddelen.” De uitgebreide reactie lees je onderaan.

Website GetWellis verwijst desgevraagd naar de toezichthouder IGJ: “Onze website heeft tot op heden niet geleid tot vragen van de inspectie hierover.”