Progressief Nederland, zet de middenklasse op één

GroenLinks-PvdA gaat vanaf nu verder als Progressief Nederland. Wat een fantastische naam. Geen links in de naam, niet meer het PvdA-trauma van Rutte II, geen communistisch GL-verleden meer. Gewoon met een schone lei beginnen. En nu maar hopen dat de kiezer de partij niet weer links laat liggen…

Met alleen een naamsverandering gaat dat natuurlijk opnieuw gebeuren. De resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen laten zien dat de nieuwe linkse volkspartij nog geen succes is. 138 zetels verlies worden als winst verkocht. Het eerlijke verhaal is dat we verliezen - en dat er een andere koers nodig is.

De arbeider stemt al lang geen Partij van de Arbeid meer en zal ook niet zo snel Progressief Nederland stemmen. Uit onderzoek van Ipsos I&O (2025) blijkt dat een derde van de PVV-kiezers aangeeft dat er thuis PvdA werd gestemd. Het links-progressieve blok trekt volgens Ipsos I&O maar 24% van de kiezers uit de ‘onderklasse’ en 36% van de kiezers uit de middenklasse aan. Ter vergelijking: 46% van de onderklasse en 35% van de middenklasse stemt op het rechts-conservatieve blok. Links faalt dus enorm in het aantrekken van de mensen waarvoor het pretendeert op te komen.

Toon ambitie 
Tenzij… Tenzij we het debat weer over de sociale zekerheid kunnen laten gaan! Wij zijn de issue-owner op dit thema en er is nu niks dringender dan dat, gezien de wereldwijde energiecrisis en de belachelijk hoge brandstofprijzen. 39% van de mensen heeft moeite met rondkomen, maar toch ging het in de campagne van de gemeenteraadsverkiezingen alleen maar over AZC’s. Dat is niet de schuld van Progressief Nederland denk je misschien, maar ik zie dat toch anders. Vanaf het begin van dit jaar gingen 27 Instagram-posts van de partij over de sociale zekerheid, met daarbij altijd dezelfde kritiek op de regering. Terecht natuurlijk, maar waar blijven onze plannen? Daar moet veel duidelijker over gecommuniceerd worden via sociale media - en er moet meer ambitie getoond worden.

Als iets belangrijk is in de politiek, dan is het wel de aandacht trekken van de kiezer. De tien steden van Jetten, de hypotheekrenteaftrek van Yesilgöz, de asielstop van Wilders: allemaal slimme campagnevoering. Maar wij? Wij hebben niets. Met het minimumloon verhogen kom je er niet: dat wil bijna iedereen. Daarom hieronder een paar ambitieuze voorstellen die wél het gesprek van de dag kunnen worden.

Voer een negatieve inkomstenbelasting in
De middenklasse in Nederland is eigenlijk niet meer te onderscheiden van die zogenaamde ‘onderklasse’. Vier op de tien mensen kan nauwelijks rondkomen en de helft van de Nederlanders komt in de problemen als hun koelkast of auto kapotgaat. Een nieuwe auto kopen is onbetaalbaar en een huis kopen is al helemaal een utopie: daar komt de gemiddelde Nederlander een ton tekort voor.

Nu is het een beetje pappen en nathouden met wat toeslagen hier en daar, maar uiteindelijk is dat een bureaucratisch en oneerlijk systeem. Hierdoor loont werken niet meer en ontstaat er een armoedeval: mensen met een laag inkomen gaan er nauwelijks op vooruit als zij meer gaan werken. Zo komen ze niet uit hun benarde situatie, wat ze ook proberen.

Maar gelukkig is de negatieve inkomstenbelasting dé oplossing. Met een negatieve inkomstenbelasting krijgt iedereen onder een bepaald inkomen geld van de overheid in plaats van belasting te betalen. Zo gaan mensen die fulltime werken voor een laag loon er honderden euro’s per maand op vooruit. De toeslagen zijn dan overbodig en schaffen we af. Ook mensen die een modaal inkomen verdienen gaan erop vooruit, omdat ook zij over het eerste deel van hun inkomen geen belasting betalen. Modale inkomens kunnen dit zien als een belastingvrije voet. Er zijn ook andere varianten van de negatieve inkomstenbelasting mogelijk, maar die zijn wat ingewikkelder. 

Stel, je voert een negatieve inkomstenbelasting (NIB) in met de volgende voorwaarden:

Sociaal minimum: € 20.000
Schijf 1: 25%
Schijf 2: 50%
Schijf 3: 60%

Dan krijg je deze resultaten:

Concreet betekent dit: lage inkomens gaan er fors op vooruit, middeninkomens ook, en de hoogste inkomens leveren wat in.

De kosten? Jaarlijks 35 miljard. Dat is heel veel, maar het is veel goedkoper dan een universeel basisinkomen. Er gaat zelfs nog 25 miljard aan toeslagen vanaf, want die zijn niet meer nodig. De overgebleven 10 miljard kunnen we best ophoesten als we een miljonairsbelasting gaan invoeren. Een voorstel van de SP hiervoor zou 12,7 miljard opleveren.

Andere maatregelen
We kunnen meer doen om de middenklasse er weer bovenop te helpen. De prijs van de boodschappen is in Nederland torenhoog. Dat komt met name door fabrikanten van A-merken, maar de overheid pikt natuurlijk ook een graantje mee van die hoge prijzen. Maak de boodschappen weer betaalbaar door de btw op boodschappen af te schaffen: dat kost een paar miljard. De btw op groente en fruit afschaffen kost slechts 0,5 tot 1 miljard. Hoe we dat betalen? Simpel, die miljonairsbelasting!

Ook de prijs aan de pomp is in Nederland het hoogst van heel Europa. Gelukkig pleit Progressief Nederland nu voor maximumprijzen, zoals ze in België ook hebben. Daar kost een liter benzine € 1,85. Het is misschien niet de meest groene maatregel, maar dat Nederlanders massaal tanken in België is ook niet goed voor de uitstoot. Zelf dacht ik meer aan het Kwartje van Kok teruggeven. Als je dan toch breekt met het verleden, doe het dan goed.

Zet de middenklasse op één!
Progressief Nederland moet de middenklasse op één zetten. Niet het klimaat en nee, zelfs antifascisme moet niet het belangrijkste standpunt worden van de nieuwe partij. Je kan nog zoveel groene en antifascistische plannen bedenken, maar zolang de middenklasse zodanig onder druk staat als nu, zal ze altijd weer in de handen van het fascisme vallen. Een kat in het nauw maakt immers rare sprongen. Nu is de tijd om te kiezen. Gaan we voor nietszeggende slogans of voor gedurfde plannen?